AÇIKÖĞRETİM DERS NOTLARI

Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi 2009 Sınav Takvimi

2008-12-19T15:16:00.002+02:00

http://http://www.osym.gov.tr/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFF88F742D0D711251D85653DB9EC146B4

Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi2009 Yılı Sınav Takvimi
Sıra
Sınavın Adı
Sınav Tarihi
Başvuru Tarihleri
Başvuru Yerleri
Sınav Ücreti
Sonuç AçıklamaTarihi
1.
Türk Hava Kurumu Yabancı Dil Sınavı 2009-THK
05.02.2009

Türk Hava Kurumu
25 TL

2.
Yükseköğretim Kurulu Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Denkliği İçin Seviye Tespit Sınavı(1. Aşama) 2009-STS 1. Aşama
15.03.2009

150 TL

3.
Üniversitelerarası Kurul Yabancı Dil Sınavı (İlkbahar Dönemi) 2009-ÜDS İlkbahar Dönemi
22.03.2009
02.02.2009 11.02.2009
ÖSYM Sınav Merkezi Yöneticilikleri, Üniversite Rektörlükleri, www.osym.gov.tr (*)
40 TL

4.
Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı (İlkbahar Dönemi) 2009-TUS İlkbahar Dönemi
11.04.2009 12.04.2009
16.02.200925.02.2009
ÖSYM Sınav Merkezi Yöneticilikleri, Tıp Fakültesi bulunan Üniversite Rektörlükleri, www.osym.gov.tr (*)
60 TL

5.
Yabancı Uyruklu Öğrenci Sınavı 2009-YÖS
12.04.2009
02.02.2009 20.02.2009
ÖSYM Sınav Merkezi Yöneticilikleri, www.osym.gov.tr (*)
Yurtiçi: 75 TLYurtdışı: 50 $

6.
Türk Cumhuriyetleri ile Türk ve Akraba Toplulukları Sınavı (Yurtdışı) 2009-TCS Yurtdışı
19.04.2009

7.
Jandarma Okullar Komutanlığı Uzman Jandarma Okulu Giriş Sınavı 2009-JANU
19.04.2009
09.02.2009 27.02.2009
ÖSYM Sınav Merkezi Yöneticilikleriwww.osym.gov.tr (*)
35 TL

8.
Türk Silahlı Kuvvetleri Askeri Liseler ile Bando Astsubay Hazırlama Okulunda Öğrenim Görecek Öğrencileri Seçme Sınavı 2009-ALS
26.04.2009
23.02.2009 13.03.2009
ÖSYM Sınav Merkezi Yöneticilikleri, Ortaöğretim Kurumları
45 TL

9.
Jandarma Okullar Komutanlığı Jandarma Astsubay Temel Kursu Giriş Sınavı2009-JATEK
02.05.2009
09.02.2009 27.02.2009
ÖSYM Sınav Merkezi Yöneticilikleriwww.osym.gov.tr (*)
45 TL

10.
Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı (İlkbahar Dönemi) 2009-KPDS İlkbahar Dönemi
03.05.2009
02.03.2009 11.03.2009
ÖSYM Sınav Merkezi Yöneticilikleri, Üniversite Rektörlükleri, www.osym.gov.tr (*)
40 TL

11.
Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı (İlkbahar Dönemi)2009-ALES İlkbahar Dönemi
10.05.2009
16.03.200903.04.2009
ÖSYM Sınav Merkezi Yöneticilikleri, Üniversite Rektörlükleri, www.osym.gov.tr (*)
40 TL

12.
Yükseköğretim KuruluYurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Denkliği İçin Seviye Tespit Sınavı(2. Aşama)2009-STS 2. Aşama
17.05.2009

150 TL

13.
Tıpta Yan Dal Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı (İlkbahar Dönemi) 2009-YDUS İlkbahar Dönemi
24.05.2009
13.04.200922.04.2009
Tıp Fakültesi bulunan Üniversite Rektörlükleri, www.osym.gov.tr (*)
50 TL

14.
Öğrenci Seçme Sınavı 2009-ÖSS
14.06.2009
16.02.200927.03.2009
ÖSYM Sınav Merkezi Yöneticilikleri, Ortaöğretim Kurumları,www.osym.gov.tr (*)
40 TL

15.
2009-ÖSYS Yabancı Dil Sınavı 2009-YDS
21.06.2009
16.02.200927.03.2009
ÖSYM Sınav Merkezi Yöneticilikleri, Ortaöğretim Kurumları,www.osym.gov.tr (*)
ÖSS'ye ek:+ 10 TL

16.
Türk Cumhuriyetleri ile Türk ve Akraba Toplulukları Sınavı (Yurtiçi) 2009-TCS Yurtiçi
21.06.2009

17.
Kamu Personel Seçme Sınavı (A Grubu ve Öğretmenlik)2009-KPSS
27.06.200928.06.2009
27.04.200908.05.2009
ÖSYM Sınav Merkezi Yöneticilikleri, Ortaöğretim Kurumları,www.osym.gov.tr (*)
1 Otr: 35 TL2 Otr: 45 TL3 Otr: 55 TL4 Otr: 65 TL

18.
Yurtdışında Çalışanların Çocukları İçin Yükseköğretime Giriş Sınavı 2009-YÇS
05.07.2009
06.04.200924.04.2009
ÖSYM Sınav Merkezi Yöneticilikleri, www.osym.gov.tr (*)

19.
Dikey Geçiş Sınavı2009-DGS
12.07.2009
11.05.200920.05.2009
ÖSYM Sınav Merkezi Yöneticilikleri, MYO Müdürlükleri, AÖF Büroları
50 TL

20.
Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı (Sonbahar Dönemi) 2009-TUS Sonbahar Dönemi
12.09.2009 13.09.2009
27.07.200905.08.2009
ÖSYM Sınav Merkezi Yöneticilikleri, Tıp Fakültesi bulunan Üniversite Rektörlükleri, www.osym.gov.tr (*)
60 TL

21.
Üniversitelerarası Kurul Yabancı Dil Sınavı (Sonbahar Dönemi) 2009-ÜDS Sonbahar Dönemi
04.10.2009
17.08.200926.08.2009
ÖSYM Sınav Merkezi Yöneticilikleri, Üniversite Rektörlükleri, www.osym.gov.tr (*)
40 TL

22.
Tıpta Yan Dal Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı (Sonbahar Dönemi) 2009-YDUS Sonbahar Dönemi
18.10.2009
31.08.200909.09.2009
Tıp Fakültesi bulunan Üniversite Rektörlükleri, www.osym.gov.tr (*)
50 TL

23.
Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı (Sonbahar Dönemi) 2009-ALES Sonbahar Dönemi
15.11.2009
14.09.200925.09.2009
ÖSYM Sınav Merkezi Yöneticilikleri, Üniversite Rektörlükleri, www.osym.gov.tr (*)
40 TL

24.
Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı (Sonbahar Dönemi) 2009-KPDS Sonbahar Dönemi
22.11.2009
05.10.200914.10.2009
ÖSYM Sınav Merkezi Yöneticilikleri, Üniversite Rektörlükleri, www.osym.gov.tr (*)
40 TL

(*) SINAVLARA VE BAŞVURULARA İLİŞKİN AYRINTILI BİLGİ, İLGİLİ SINAV KILAVUZLARINDA BULUNMAKTADIR. HANGİ ADAYLARIN İNTERNETTEN, HANGİ ADAYLARIN BAŞVURU MERKEZLERİNDEN BAŞVURU YAPACAKLARI BU KILAVUZLARDA YER ALACAKTIR.

5510 Sayılı SGK Yasası 200 soru 200 Cevap

2008-12-18T09:21:00.000+02:00

1-Kanunda aktif- pasif dengesini sağlamaya yönelik düzenlemeler var mı?
5510 sayılı Kanunda Kurumun aktüeryal dengesini olumlu yönde etkileyecek olan kayıt dışı çalışma ve kayıt dışı bildirime ilişkin önemli düzenlemeler bulunmaktadır.
Şöyle ki;
Aktif-pasif dengesinin sağlanmasına yönelik olarak; sigortalıların prime esas kazançlarının büyük bir kısmı prim kesintisine tabi kılınmıştır. Prime tabi tutulmayan kazançlar tek tek sayılmış ve sınırlandırılmıştır. Sigortalılığın kapsamı genişletilmiş, sigortalı sayılmayanların kapsamı daraltılmıştır. Böylelikle prim ödeyecek sigortalıların sayısı fazlalaştırılmıştır.
Kamu idareleri ile bankalara, Kurumca sağlanacak elektronik altyapıdan yararlanmak suretiyle, Kurumca belirlenecek işlemlerde, işlem yaptığı kişilerin sigortalılık bakımından tescilli olup olmadığını kontrol ederek, sigortasız olduğunu tespit ettiği kişileri, Kuruma bildirme yükümlülüğü getirilmiştir.Bu yükümlülükleri yerine getirmeyen kamu idareleri ile bankalara da, sigortalı başına aylık asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanacağına ilişkin düzenleme yapılmıştır.
Yine Kanunun 4/a veya 4/c ya da 5 inci maddesi kapsamında sigortalı olup da sigortalılığı sona erenlerin durumlarının işverenleri tarafından, 4/b kapsamınsa sigortalı olup da sigortalılığı sona erenlerin durumlarının ise, kendileri ve faaliyetin sona erme halinin bildirildiği kuruluşlar veya vergi daireleri tarafından, en geç on gün içinde Kuruma bildirme zorunluluğu getirilmiştir.
Bankalara, döner sermayeli kuruluşlara, gerçek ve tüzel kişilere, kamu kurumlarına, kanunla kurulmuş kurum ve kuruluşlara kişilerin sosyal güvenliğinin sağlanması amacıyla Kuruma bilgi ve belge verme yükümlülüğü getirilmiştir. Bilgi ve belgeleri yapılacak protokolde belirtilen sürede; mücbir sebep olmaksızın vermeyenlere haklarında, Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi gereğince aylık asgari ücretin beş katı tutarında, bilgi ve belgelerini geç verenlere ise, aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanması öngörülmüştür.

Kayıtdışılıkla mücadele ve Sosyal Güvenlik Kurumunun prim tahsilat kapasitesinin güçlendirilmesi kapsamında, sigortalıların kazançlarının gerçeğin altında bildirilmesini önlemeye yönelik, gelir vergisi ve sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primlerinin doğrudan tahsiline olanak sağlayacak aktif sigortalı ücretlerinin bankalar aracılığıyla ödenebilmesi için Borçlar Kanunu, İş Kanunu, Deniz İş Kanunu ve Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanunun bazı maddelerinde değişiklik yapılarak, belirli sayıdaki işçiye, hizmet erbabına, gazeteciye, gemi adamına ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her türlü istihkak ödemelerini bankalar aracılığıyla yapma zorunluluğu getirmiş ve buna uymayan işveren veya işveren vekili yada üçüncü kişiye idari para cezasına ilişkin yaptırımlar düzenlenmiştir.
4/a kapsamındaki sigortalıları çalıştıran özel sektör işverenlerinin 5510 sayılı Kanunun 80.maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinden, işveren hissesinin beş puanlık kısmına isabet eden tutarının Hazinece karşılanacağı, işveren hissesine ait primlerin Hazinece karşılanabilmesi için, işverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde Kurumumuza vermeleri gerektiği,ancak yapılan kontrol ve denetimlerde çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği tespit edilen işverenlerin ise bir yıl süreyle sağlanan destek unsurlarından yararlanamayacağı hususu düzenlenerek ilk kez destekten yararlanma durumu kayıt dışılığın olmamasına bağlanmıştır.
Öte yandan yine 4857 sayılı Kanunda yapılan değişiklik yapılarak özürlü sigortalıyı çalıştıran işverenlere teşvik getirilmiştir.Yine yapılan düzenleme ile genç işsizlerin ve kadınların çalışmasını sağlamak amacıyla teşvik getirilerek kadın ve gençler için yeni iş imkanları açılmış ve kayıt dışı kayıt altına alınmaya çalışılmıştır.
Kurumca belirlenen yükümlülüklerinin yerine getirilmemesinde uygulanan idari para cezalarının miktarları artırılmış, ayrıca, yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmemesini denetleyen Kurumun denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurlarına görevlerinin yerine getirilmesinde engel veya zorluk çıkaranlara, 5510 sayılı Kanunla getirilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi dışında ayrıca idari para cezası uygulanması ile Türk Ceza Kanununun 265 inci maddesine göre hapisle cezalandırılmaları konusunda düzenleme yapılmıştır.
Yapılan bu düzenlemelerle Kuruma bilgi akışı sağlanması, sigortalılık kapsamının genişletilmesi ve kayıtdışı istihdamın engellemesi amaçlanarak Kurumun aktif-pasif dengesini sağlamaya yönelik önlemler alınmıştır.
Diğer taraftan kanun sigortalıların daha uzun süre sistemde kalmalarını teşvik etmekte ve prim matrahlarını genişletmesi itibariyle, gelir ve aylıkların azalması gibi bir sonuç da ortaya çıkarmamaktadır.
2-Kayıt dışı istihdamın önlenmesinde hangi çalışmalar yapılmıştır?
Denetim elemanı sayısı artırılarak, etkin ve yaygın denetim uygulanmasına başlanmıştır.
Sağlık Bakanlığından portör muayene listeleri alınarak düzenli olarak sigortalılık kontrolleri yapılmaya başlanmıştır.
İçişleri Bakanlığından Kimlik Bildirimi Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik ekindeki işyeri ve çalışanlara ait formlar alınarak sigortalılık kontrolleri yapılmaktadır.
Gelir İdaresi Başkanlığından muhtasar beyanname ve işyerlerine ilişkin bilgiler alınmaya başlanmıştır.
ALO 170 İhbar Hattı kurularak, kayıt dışı istihdam konusunda gelen ihbar ve şikayetlerin anında değerlendirilmesi uygulaması başlanılmıştır.
3-5510 Sayılı Kanunun 8 ve 100 üncü maddeleri kapsamında istenecek bilgilerde özel hayatın gizliğinin ihlal edileceği hususu doğru mu?
5510 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin uygulamasına ilişkin çıkarılmış olan Tebliğ’e göre sigortalılık kontrolü kapsamında bankalar ve kamu idarelerinden sadece işlem yapılan kişilerin “kimlik ve meslek bilgileri” istenecek ve bu bilgilere istinaden sigortalılık kontrolü yapılacaktır. Bunun dışında özel bilgileri içerecek herhangi bir bilginin istenmesi söz konusu olmayacaktır.
Örneğin; bir kişinin bankadan kredi alması durumunda, sadece bu kişinin “kimlik ve mesleki bilgileri” alınacak, bunun dışında “kredi miktarı”, “neden kredi aldığı” ve “ bu kredinin nerede kullanılacağı” hususları ile ilgili bilgi alınmasına ilişkin Tebliğ’de herhangi bir hüküm bulunmamaktadır.
Kanunun 100 üncü maddesi kapsamında çıkarılan Tebliğ’de ise “sosyal güvenliğin sağlanması” ve “Kurum borçlarının takibi” konusunda Kurumca bankalar ve diğer kurum ve kuruluşlardan sadece Kurum işlemlerinin takibine yönelik olarak yapılacak olan protokoller çerçevesinde bilgi ve belge alınarak, güvenli ortamda sorgulama yapılmak suretiyle bilgilerin Kurumun yetkili personelince kullanılması sağlanacaktır.
Her iki Tebliğ’e istinaden de özel hayatın gizliliğini ihlal edecek herhangi bir hüküm bulunmamakta ve uygulamada da aksine bir işlem yapılamayacaktır.
4-Malullük ve ölüm aylığını hak etmek için aranan süreler uzatılıyor mu?
Mülga kanunların uygulamasında malullük sigortasından aylığa hak kazanma koşulu; SSK’lılar için 1800 gün veya 5 yıldan beri sigortalı olup en az 900 gün, Bağ-Kur’lular için 5 tam yıl hizmet, kamu görevlileri açısından ise 10 tam yıl hizmet süresinin bulunmasını gerektirmektedir.
5510 sayılı Kanunda malullük sigortasından aylığa hak kazanma koşulu, en az 10 yıldan beri sigortalı bulunup toplam 1800 gün, sigortalının başkasının bakımına muhtaç olması halinde ise belli bir sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün prim ödeme şartına bağlanmıştır.
Mülga kanunların uygulamasında ölüm sigortasından aylığa hak kazanma koşulu; SSK’lılar için 5 yıldan beri sigortalı olup en az 900 gün, Bağ-Kur’lular için 5 tam yıl hizmet, kamu görevlileri açısından ise 10 tam yıl hizmet süresinin bulunmasını gerektirmektedir.
Yeni düzenleme ile ölüm sigortasından aylığa hak kazanma koşulu, en az 1800 gün prim ödeme şartına bağlanmış ancak 4/a sigortalıları için; borçlanma süreleri hariç, 5 yıl sigortalılık süresi ile toplam 900 gün prim ödeme gün sayısı olarak düzenlenmiştir.
5-Aylık bağlama oranları düşürülüyor mu? Bunun emekli aylıklarına etkisi nasıl olacak?
Mevcut uygulamada SSK ve Bağ-Kur’luların emekli aylıklarının hesabında, hizmet sürelerinden, ilk 10 yılın her yılı için % 3,5, sonraki 15 yılın her yılı için % 2, daha sonraki her yıl için % 1,5 olarak belirlenen aylık bağlama oranı uygulanmaktadır.
Bu durumda, 25 yıl çalışan bir sigortalıya ortalama yıllık kazancının % 65’i oranında aylık bağlanmaktadır. Yani, her yılı için uygulanan aylık bağlama oranı ortalama % 2,6’dır.
Yeni düzenlemeyle aylık bağlama oranı her yıl için % 2 olarak sabitlendiğinden, 25 yıl çalışan sigortalıların aylık bağlama oranında her yıl için ortalama 0,6 puan bir azalma görülmekte ise de, aylığın hesabında dikkate alınan prime esas kazanç matrahları yükseltildiğinden, aylık miktarlarında herhangi bir düşme olmamaktadır.
Diğer taraftan, eski sistemde 25 yıldan fazla süreler % 1,5 oranında değerlendirilirken, yeni sistemde % 2 olarak dikkate alınacağından, sistemde kalınan süre uzadıkça her yılın bağlanacak aylıklara etkisi daha fazla olacak ve daha yüksek tutarda aylık bağlanacaktır.
Ayrıca, geçiş döneminde Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra geçen sürelere ilişkin kısmi aylık hesaplanırken, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 3600 prim ödeme gün sayısını doldurmamış olan sigortalıların Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra geçen ve Kanunun yürürlük tarihinden önceki prim ödeme gün sayısını 3600 güne tamamlayan hizmet sürelerinin her 360 günü için % 3 oranı esas alınacaktır.
6-Aylıkların 223 YTL’ye düşeceği doğrumudur?
5510 sayılı Kanunun 55 inci maddesi uyarınca, ilk defa 1/10/2008 tarihinden sonra işe başlayacak sigortalılar ile hak sahiplerine bağlanacak aylıklar, çalışma sürelerindeki asgari kazançlar dikkate alınarak güncellenmiş prime esas kazançlarının ortalamasının % 35’inden, sigortalının bakmakla yükümlü olduğu eşi veya çocuğu varsa % 40’ından az olamayacaktır.
Söz konusu düzenleme, 25/8/1999 tarihli 4447 sayılı Kanunla getirilen bir düzenleme olup, 5510 sayılı Kanunla yeni getirilen bir düzenleme değildir. Bu düzenleme ile ilk defa 1/1/2000 tarihinden sonra işe başlayan sigortalılara bağlanacak aylıkların, prime esas asgari kazancın aylık tutarının %35’inden az olamayacağı öngörülmüştür.
5510 sayılı Kanunla buna paralel olarak düzenleme korunmuş, ayrıca sigortalının bakmakla yükümlü olduğu eş veya çocuğunun bulunması halinde ise alt sınır asgari kazancın %40’ına çıkarılmıştır.
Bu düzenleme bütün sigortalılara bu oranlar üzerinden aylık bağlanacağı anlamına gelmeyip, özellikle özel şartlara göre aylık bağlananlara düşük sakatlık oranlarında bağlanan yaşlılık aylığında prim ödeme gün sayıları düşük olduğundan sigortalılık süresinde aylık miktarını etkileyen diğer parametrelerinde düşük kalması halinde alt sınır kontrolü ile bunlara belli bir seviyenin altında aylık bağlanmaması amaçlanmıştır.
506 sayılı Kanunda sigortalının çalıştığı ilk yılları için yüksek aylık bağlama oranları söz konusu iken 25 yıllık çalışmadan sonraki her 360 gün için aylık bağlama oranları ilave olarak %1,5 artırılmaktadır. Bu da sigortalıların sistemden çabuk çıkmalarına ve bir an evvel emekli olmalarını teşvik etmektedir. Oysa 5510 sayılı Kanun ile getirilen düzenlemeyle sigortalının çalıştığı her 360 gün için aylık bağlama oranı %2 olarak uygulanmak suretiyle sistemde daha uzun süre kalma teşvik edilmiştir.
5510 sayılı Kanunla,
-Sigortalıların primlendirilen kazançlarının kapsamının genişletilmesi,
-Kanunla kayıt dışı istihdamın önlenmesine yönelik getirilen düzenlemelerle çalışma süresindeki prime esas kazançlardaki kayıpların önlenmesi,
-Sigortalıların sistemde daha uzun kalması suretiyle hizmet süreleri, kazançları ve aylık bağlama oranları artacağından bu da bağlanan aylıklara olumlu yönde etki edecektir.
7-5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonraki hizmetler için öngörülen aylıklar hangi formülle hesaplanacaktır? Sigortalıların prim ödeme gün sayısının fazla olması ve prime esas kazancının yüksek olması emeklilik maaşını etkiler mi?
5510 sayılı Kanunla getirilen düzenlemede; Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonraki hizmetler için öngörülen aylıklar;
AYLIK = Ortalama Aylık Kazanç x Aylık Bağlama Oranı
Formülü ile hesaplanacaktır.Ortalama aylık kazanç ise; sigortalıların prime esas kazançlarının emeklilik yılına güncelleme katsayısı ile taşınan değerlerinin prim ödeme gün sayısına bölünmesi suretiyle bulunan kazançlarının aylık tutarı, aylık bağlama oranı da, toplam prim ödeme gün sayısının her 360 günü için % 2 oranında hesaplanır. Dolayısıyla, sigortalıların prime esas kazançlarının yüksek ve prim ödeme gün sayılarının fazla olması halinde bağlanacak aylığın miktarı da yüksek olacaktır. 5510 sayılı Kanunla sigortalıların sistemde daha uzun süre kalması suretiyle hizmet süreleri, kazançları ve aylık bağlama oranları artacağından, bağlanan aylıkların azalması söz konusu olmayacaktır.
8-Kanunun yürürlük tarihinden önce sigortalı olanların aylıkları nasıl hesaplanacaktır?
Kanunun yürürlük tarihinden önce sigortalı olanların aylıklarının hesaplanmasında; SSK ve Bağ-Kur sigortalıları için Kanunun yürürlük tarihine kadar geçen hizmetleri için halen uygulanmakta olan güncellenen kazançları ve aylık bağlama oranları üzerinden, Kanunun yürürlük tarihinden sonra geçen hizmetleri için ise, yeni güncelleme katsayısı ve aylık bağlama oranları üzerinden karma sisteme, göre hesaplanacaktır.
Kanunun yürürlük tarihinden önce iştirakçi (memur) olanların Kanunun yürürlük tarihinden önce veya sonra geçen hizmetlerinin tamamı için 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacaktır.
9-Prim ödeme gün sayılarının düşük olması malullük veya ölüm aylığında aylık bağlama oranını nasıl etkileyecektir?
Malullük ve ölüm sigortasında, sigortalıların prim ödeme gün sayısının 9000 günden az olması halinde aylık bağlama oranları 9000 gün (4/a sigortalıları için 7200 gün) üzerinden hesaplanacaktır. Ayrıca, malul sigortalının başkasının bakımına muhtaç olması halinde aylık bağlama oranı 10 puan artırılacaktır.
10-Emekli aylıklarının hesaplanmasında gelişme hızı niçin dikkate alınmamaktadır?
Reformun ana parametrelerinden biri olan ve prime esas kazançların güncellenmesinde kullanılan güncelleme katsayısı Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda sabit fiyatlarla gayri safi yurtiçi hasıla gelişme hızının (GH) % 30’u dikkate alınmak suretiyle yeniden belirlenmiştir. Buna göre, güncelleme katsayısı TÜFE+%30 GH +1 formülünden oluşmaktadır.
Güncelleme katsayısı belirlenirken, emeğin GH içindeki payının ortalaması olan %26,3 oranının üzerinde refah payı da dikkate alındığından, aylıklarda herhangi bir kayıp meydana gelmeyecektir.
11-Mevcut sistemdeki aylık bağlama oranları niçin değiştirilmektedir?
Mevcut uygulamada aylık bağlama oranları yönünden giderek azalan bir yapı söz konusudur. Bu durum sigortalıların sistemde uzun süre kalmalarını teşvik etmemekte aksine alt sınır uygulamaları ile birlikte kısa sürede sistemden çıkmalarına neden olmaktadır.
Kanun ile sigortalıların prim ödeme gün sayılarının artması karşılığında bağlanacak aylıkları da artıran, dolayısıyla sistemde daha uzun süre kalmalarını teşvik eden düzenlemeler bulunmaktadır.
Diğer taraftan mevcut sigortalılarımızın Kanunun yürürlük tarihinden önceki hizmetleri eski hükümlere göre değerlendirilmektedir.
11-Bu Kanun SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığından halen gelir ve aylık almakta olan emeklilerin aylıklarını herhangi bir şekilde etkileyecek mi?

Kanunun yürürlük tarihinden önce SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığından emekli aylığı almakta olanların mevcut gelir ve aylıklarının aynen ödenmesine devam edilecektir. Aylıklarda herhangi bir azalma söz konusu değildir. SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin aylıkları, Kanun yürürlüğe girdikten sonra altı aylık dönemlerde gerçekleşen enflâsyon oranında artırılacak, memur emeklilerinin aylıkları ise eskiden olduğu şekilde arttırılmaya devam edilecektir.

12-Halen sigortalı olarak çalışmakta olup da emekliliği hak edenler 5510 sayılı Kanun yürürlüğe girdikten sonra emekli olurlarsa aylıkları düşecek mi?

Yeni aylık bağlama sistemi, Kanunun yürürlük tarihinden sonraki çalışmalar için uygulanacaktır. Getirilen sistemde aylığın hesabında, mevcut uygulamada olduğu gibi sigortalıların prime esas kazançları ve hizmet süreleri dikkate alınmaktadır.
Yeni düzenlemeyle; sigortalıların prim alınan kazançlarının matrahı genişletilmekte, kayıt dışı istihdamın önlenmesine yönelik getirilen düzenlemelerle çalışma süresindeki prime esas kazançlarındaki kayıplar önlenmekte ve sigortalıların sistemde daha uzun süre kalması nedenleriyle, prime esas kazançları ve hizmet sürelerine bağlı olarak da aylık bağlama oranları artacağından aylıkların azalması söz konusu olmayacaktır.
Öte yandan, yine Kanunla, mevcut sigortalıların Kanunun yürürlük tarihinden önce geçen hizmetleri için eski aylık hesaplama sistemi, yürürlük tarihinden sonra geçen hizmetler için yeni aylık hesaplama sistemi uygulanmak suretiyle karma sisteme göre aylık bağlanması öngörülerek, müktesep hakların korunması sağlanmıştır.
13-Emekli aylıkları yükseltilirken emekli, dul ve yetimlere refah payı verilmeyecek mi?
Kamuoyunda refah payı olarak bilinen gelişme hızı aylık hesaplanması esnasında dikkate alınmakta, bu şekilde bağlanan aylıkların artırılmasında ise TÜFE oranları ya da ilgili kanunlarla belirlenen yüzdesel oranlar esas alınmaktadır.
Yapılan düzenleme ile, mevcut uygulama korunduğundan, refah payının aylıklara yansıtılmadığından bahsedilemez.
14-Yasa ile getirilen emeklilik için gerekli süreler uzatılmakta mıdır?
4447 sayılı Kanuna göre 2000 yılından sonra ilk defa işe giren SSK’lılar için 7000 gün, Bağ-Kur ve Emekli Sandığına tabi olanlar için 9000 gün şartı uygulanmaktadır.
Bu Kanunda mevcut çalışanların prim gün sayılarında herhangi bir değişiklik yapılmamıştır.
01.05.2008 tarihi itibarîyle ilk defa işe girecek sigortalılardan Bağ-Kur ve Emekli Sandığına tabi olanlar için halen uygulanan 9000 gün şartı korunmuş, SSK’lılar için ise 7000 gün yerine 7200 gün şartı getirilmiştir.

15-5510 sayılı Kanun ile getirilen 65 yaş düzenlemesi kimler için uygulanacak?
5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sigortalı veya iştirakçi olanların mevcut yaş hadlerini değiştiren bir düzenleme söz konusu değildir. 65 yaş uygulaması; Bu Kanundan sonra 2027 yılında çalışmaya başlayacak olan erkek sigortalılar için 2044 ve 2029 yılında çalışmaya başlayacak kadın sigortalılar için 2048 yılından sonra devreye girecek bir düzenlemedir.
16-Emekli aylığı almakta iken yeniden çalışmaya başlayanların aylıkları nasıl hesaplanacak ?
Emekli aylığı almakta iken çalışmaya başlanması nedeniyle aylığı kesilenlerin aylıklarının yeniden hesabında, ilk aylık hesabı yapıldığı şekilde işlem yapılmasının emekliler arasında aylık farklılıklarına neden olduğu dikkate alınarak; emeklilikten sonraki çalışma dönemleri ayrıca değerlendirilmek suretiyle önceki aylıklarına ilave edilmesi şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Memur emeklilerinin kamu kurum ve kuruluşlarında yeniden memur olarak çalışmaya başlamaları halinde (istisnalar hariç) aylıkları kesilecek bu görevlerinden tekrar ayrılmaları halinde ise eski ve yeni hizmetlerinin toplamı üzerinden yeniden aylık bağlanacaktır.
Memur emeklilerinin özel sektörde 4/a veya 4/b kapsamında çalışmaları halinde ise aylıkları kesilmeyecek dolayısıyla emekli aylıklarının ödenmesinde herhangi bir değişiklik olmayacaktır.
17-Emekli ikramiyelerinin tahville yada taksitler halinde ödeneceği doğru mu ?
Emekli ikramiyeleri 5434 sayılı Kanundaki usulle ödenmeye devam edilecektir.
18-Malullük aylığı bağlanabilmesi için hangi şartlar aranmaktadır ?
Devredilen üç sosyal güvenlik kurumunun norm ve standart birliği gözetilerek 10 yıl sigortalılık ve 1800 gün şartı ile malullük aylığı bağlanması, sigortalı, başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul ise 1800 gün prim ödemiş olması şartıyla malullük aylığına hak kazanması öngörülmüştür.
19-5510 sayılı Kanunda daha kolay şartlarda emekli olmayı sağlayan düzenlemeler var mıdır? Mevcut kanunlarda bulunan bu tür özel şartlar yeni Kanunda da korunmuş mudur? ( maden işyerlerinde çalışanlar, sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlananlar, ilk defa sigortalı oldukları tarihte kanuna göre malul olanlar)
5510 sayılı Kanunla, sigortalı olarak işe başlamadan önce malûl olan, çalışma gücü kaybı oranı % 60’ın altında bulunan, erken yaşlanan, maden işyerlerinin yeraltı işlerinde çalışan sigortalılar ile kadın sigortalılardan başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul çocuğu bulunanlar korunarak, bunlara daha kolay şartlarla emekli olabilme olanağı sağlanmıştır.
Kanunun yürürlük tarihinden önce sigortalı olanlar,
5510 sayılı Kanun ile hizmet akdi ile çalışan 4/a sigortalıları açısından müktesep haklar korunarak;
-Maden işyerlerinin yer altı işlerinde çalışanlar ile çalışmalarının en az 1800 gününü maden işlerinin yer altı işlerinde geçiren sigortalıların,
- İlk defa sigortalı oldukları tarihte malul olan sigortalılar ile de sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlananların,
506 sayılı Kanunda öngörülen aylığa hak kazanma koşulları korunmuştur. Bunlara mülga kanun hükümlerine göre aylık bağlanacaktır.
İlk defa Kanunun yürürlük tarihinden sonra sigortalı olanlar ise,
5510 sayılı Kanunun 28 inci maddesinde; ilk defa sigortalı olduğu tarihten önce malul olan, çalışma gücü kaybı oranı % 40 ila % 59 arasında olanlar ile erken yaşlanan sigortalıların aylığa hak kazanma koşulları,
- 4 /b sigortalılarından 1/10/2008 tarihinden sonra tahsis talebinde bulunanlara bu tarihten sonra,
- 4/a sigortalılarından, Kanunun yürürlük tarihinden sonra ilk defa sigortalı olanlar için uygulanacaktır.
-Kanunun yürürlük tarihinden önce iştirakçi (memur) olanların 5510 sayılı Kanun ile 4/c sigortalıları açısından müktesep hakları korunmuş, ayrıca bu haklara ilave olarak;
- 5 ila 10 yıl arasında hizmeti olanlardan ölenlerin, 5434 sayılı Kanuna göre aylık bağlanamayan hak sahiplerine, bu Kanuna göre aylığa müstahak olmaları halinde aylık bağlanma,
-5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmaya başlayanlardan, bilahare Kurum Sağlık Kurulunca çalışma gücündeki kayıp oranının;
a) % 50 ilâ % 59 arasında olduğu anlaşılan sigortalılara, en az 5760 (16 yıl),
b) % 40 ilâ % 49 arasında olduğu anlaşılan sigortalılara, en az 6480 (18 yıl),
gün prim ödenmiş olması halinde aylık bağlanma,
-Doğuştan en az %40 oranında özürlü olduklarını belgeleyenlere de 15 yıl hizmetinin bulunması halinde aylık bağlanma imkanı getirilmiştir.
-Kanunun yürürlük tarihinden sonra ilk defa 4 (c) sigortalı olanlar için ise,
Malûl sayılan sigortalının, en az on yıldan beri sigortalı bulunup, toplam olarak 1800 gün (5 yıl) veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malûl olan sigortalılar için ise sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması halinde; Kurum Sağlık Kurulunca çalışma gücündeki kayıp oranının;
a) % 50 ilâ % 59 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 16 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4320 gün,
b) % 40 ilâ % 49 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 18 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4680 gün ,
prim ödenmiş olmak şartıyla yaş şartları aranmaksızın yaşlılık aylığı bağlanması imkanı getirilmiştir .

20-Sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanan sigortalıların aylığa hak kazanma koşulları nelerdir? 5510 sayılı Kanunla bu koşullarda herhangi bir değişiklik yapıldı mı?

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununa göre çalışma gücünün en az % 40’ını kaybetmek suretiyle sakatlık indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda bulunan sigortalılar, en az 15 yıllık sigortalılık süresi ve 3600 gün malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları pirimi ödeme şartlarını yerine getirmeleri halinde yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanmakta idiler.
4958 sayılı Kanunla sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış sigortalıların yaşlılık aylığından yararlanmasında 506 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin (C/b) bendinde aranan sigortalılık süresi ve toplam prim ödeme gün sayısı sakatlık derecelerine göre kademelendirilmiş ancak, bu durumdan sigortalıların hemen etkilenmelerini önlemek amacı ile 12 yıldan az sigortalılık süresi bulunanlar için kademeli geçiş süreci öngörülmüştür.
Buna göre, 6/8/2003 tarihi itibariyle 12 yıl ve daha fazla sigortalılık süresi bulunanlara yaş koşulu aranmaksızın 15 yıl 3600 gün ile aylık bağlanacak, söz konusu tarihte 12 yıldan az sigortalılık süresi bulunanlar için sakatlık derecelerine göre farklı sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayıları aranacaktır. Bu süreler 506 sayılı Kanunun geçici 87 nci maddesinde düzenlenmiş olup, 5510 sayılı Kanunla bu madde yürürlükte bırakılmıştır.
Buna göre 5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden önce sigortalı olanlardan sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlandığını bu tarihten önce veya sonra tespit ettirenlere 506 sayılı Kanun hükümlerine göre aylık bağlanacaktır.
21-Özürlü sigortalılara yaşlılık aylığı bağlanmasının şartları ağırlaştırılmakta mıdır?
Özürlü sigortalılara yaşlılık aylığı bağlanmasının şartlarının ağırlaştırılmasının söz konusu olmayıp kolaylaştırılmaktadır.
506 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesine göre birinci derece sakatlığı olanlar 15 yıl sigortalılık süresi 3600 gün, ikinci derece sakatlığı olanlar 18 yıl sigortalılık süresi 4000 gün, üçüncü derece sakatlığı olanlar 20 yıl sigortalılık süresi 4400 gün şartlarını yerine getirmeleri halinde yaşlılık aylığından yararlanmakta iken,
5510 sayılı Kanunla çalışma gücündeki kayıp oranı %50 ila %59 arasında olanlar 16 yıl sigortalılık süresi 4320 gün, %40 ila %49 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar 18 yıl 4680 gün şartlarını yerine getirmeleri halinde kendilerine yaşlılık aylığı bağlanacaktır. Ayrıca yeni düzenleme ile çalışma gücündeki kayıp oranına bağlı olarak aylık bağlanması öngörülmüş olup, bu da sigortalıların lehine bir düzenlemedir.
22-Çalışma gücündeki kayıp oranı % 66 nın altında olan bir 506 sayılı Kanuna tabi olan sigortalıya 5510 sayılı Kanun uyarınca malullük aylığı bağlanabilir mi?
506 sayılı Kanunda, çalışma gücünün 2/3 ünü (%66,6) veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60’ını kaybedenler malul sayılır iken, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile hem çalışma gücü kayıp oranı hem de meslekte kazanma gücündeki kayıp oranı en az %60 olanlar malul sayılmıştır.

23-5510 sayılı Kanuna göre sigortalı olan ve çocuğu özürlü olan bayan çalışanlar için 5 yıl yıpranma payı uygulanacak mı?
5510 sayılı Kanunla getirilen yeni bir düzenleme olup, yaşlılık aylığı bağlanması talebinde bulunan kadın sigortalılardan başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul çocuğu bulunanların, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra geçen prim ödeme gün sayılarının dörtte biri, prim ödeme gün sayıları toplamına eklendiği gibi emeklilik yaş hadlerinden de indirilecektir.
Bu haktan yararlanmak için kadın sigortalının bu durumunu belgelendirmesi şarttır. Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul çocuğun varlığı sağlık kurulu raporu ile belgelenecek, kadın sigortalılara bu hak Kanunun yürürlük tarihinden sonraki süreler için verilecektir. Malul çocuğun ölümü veya bakıma muhtaçlığının kalkması halinde, Kanunun yürürlük tarihinden ölüm tarihine veya bakıma muhtaçlığın kalktığına karar verilen sağlık kurulu rapor tarihine kadar geçen hizmetlerin dörtte biri prim ödeme gün sayısına eklenecek, emeklilik yaş hadlerinden indirilecektir.
24-Malullük aylığı alanların çalışması halinde maaşları kesilir mi?
Kanunun yürürlük tarihinden önce mülga sosyal güvenlik kanunlarından;
a) 1479 ve 2926 sayılı kanunlara göre malullük aylığı alanlardan, Kanunun yürürlük tarihinde veya sonrasında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri kapsamında çalışmaya başlayanların aylıkları kesilmez. Bunların (a) bendi kapsamında çalışmaları halinde ise Kanunun geçici 14 üncü maddesindeki sosyal güvenlik destek primine ilişkin hükümler uygulanır.
b) 506 ve 2925 sayılı kanunlara göre malullük aylığı alanlardan, Kanunun yürürlük tarihinde ve sonrasında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışmaya başlayanların aylıkları kesilir. Bunların (b) ve (c) bentleri kapsamında çalışmaları halinde ise aylıkları kesilmez .
Bu bağlamda, Kanunla yürürlükten kaldırılan mülga kanunlara göre sigortalı olanlardan malullük aylığına hak kazananlar ile malullük aylığı bağlananlar mülga kanun hükümlerine göre sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışabilirler.
c) 5434 sayılı kanuna göre Adi malullük aylığı alanlardan, Kanunun yürürlük tarihinde veya sonrasında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında çalışmaya başlayanların aylıkları kesilmez ve sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışabilirler.
Ancak (c) bendi kapsamında çalışmaya başlayanların ise aylıkları kesilir.
25-Sürekli işgöremezlik gelirinin hesaplanmasına esas günlük kazanç nasıl tespit edilir?
Sürekli işgöremezlik gelirinin hesaplanmasına esas günlük kazancın tespiti:
İş kazasının olduğu veya meslek hastalığı halinde ise iş göremezliğin başladığı tarihten önceki oniki aydaki son üç ay içindeki kazançlar dikkate alınır.
Son on iki ay içerisinde kazanç olmaması halinde sigortalının kaza geçirdiği ay içindeki prime esas kazançları dikkate alınır.
Çalışmaya başladığı gün iş kazasına uğraması halinde ise aynı veya emsal işte çalışan benzeri bir sigortalının günlük kazancı esas tutulur.
Prim, ikramiye ve bu nitelikteki arızi ödemeler dikkate alınmış ise gelire esas alınacak günlük kazanç, ücret toplamının ücret alınan gün sayısına bölünmesiyle hesaplanacak günlük kazanca, % 50 oranında bir ekleme yapılarak bulunan tutardan çok olamaz.
26-Sürekli işgöremezlik geliri için alt sınır var mıdır? Sürekli iş göremezlik geliri ile yaşlılık, malullük ve ölüm aylıklarında alt sınır uygulaması devam edecek mi?
Kanunla malullük, ölüm ve yaşlılık aylıklarında alt sınır uygulamaları mevcut olup,
Malullük ve ölüm aylıklarında, talep ve ölüm tarihi itibariyle bağlanacak aylıkların talep ve ölüm yılından bir önceki yılın Aralık ayında ödenen en düşük yaşlılık aylığından az olamayacağı,
Yaşlılık aylıklarında, Kanunun yürürlük tarihinden sonraki süreler için bağlanacak aylıkların, sigortalının mevcut çalışmalarının asgari kazançlar üzerinden hesaplanan ortalama aylık kazancının % 35 inden, sigortalının bakmakla yükümlü olduğu eşi veya çocuğu varsa % 40’ından az olamayacağı, hak sahibi kimselerin aylıklarının; hak sahibi bir kişi ise hesaplanan alt sınır aylığının % 80'inden, hak sahibi iki kişi ise % 90'ından az olamayacağı,
Sürekli iş göremezlik gelirlerinde başkasının bakımına muhtaç olanlara bağlanacak gelirlerin, prime esas kazanç alt sınırının aylık tutarının % 85’inden az olamayacağı,
hüküm altına alınarak, alt sınır uygulaması devam ettirilmektedir.
Dolayısıyla iş kazası veya meslek hastalığı sonucu başka birinin sürekli bakımına muhtaç duruma gelen sigortalı için hesaplanacak sürekli iş göremezlik geliri, prime esas kazanç alt sınırının aylık tutarının % 85’inden az olamaz.
Alt Sınır Geliri=Asgari Aylık Kazanç x % 85

27-Cenaze yardımından yararlanma şartları nelerdir ve yardım miktarı nasıl belirlenecektir ?
İş kazası veya meslek hastalığı sonucu veya sürekli iş göremezlik geliri, vazife malullüğü ya da yaşlılık aylığı almakta iken ölen sigortalıların hak sahiplerine hiçbir koşul aranmadan cenaze yardımı ödenecektir.
Cenaze ödeneği miktarını belirleme sosyal taraflardan işçi, işveren ve emekli temsilcilerinin de bulunduğu Kurum Yönetim Kurulunun aldığı kararın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanınca onaylanması üzerine belirlenmektedir.
Cenaze Yardımı Tutarları:
4/a kapsamında bulunan (SSK) : 257,00.-YTL
4/b kapsamında bulunan (Bağ-Kur) : 257,00.-YTL
4/c kapsamında bulunan (E.S.) : 977,00.-YTL

28-2925 sayılı Kanuna göre yaşlılık toptan ödemesi alınabilir midir?
2925 sayılı Kanunun yaşlılık toptan ödemesine ilişkin 24 üncü maddesi yürürlükten kaldırıldığından ve uygulama 5510 sayılı Kanuna paralel düzenlendiğinden primlerin 2/3’ü yerine tamamı yaşlılık toptan ödemesi olarak ödenir.
29-Birden fazla sigortalılığın bulunması halinde emeklilik maaşı hangi sisteme göre bağlanacak?
1/10/2008 tarihinden önce sigortalı olanlara 2829 sayılı Kanuna göre; son yedi yıllık fiili hizmet süresi içinde en çok hangi sosyal güvenlik kuruluşuna prim ödenmiş ise o kuruluş hükümlerince aylık bağlanır.
1/10/2008 tarihinden sonra ilk defa sigortalı olanlardan birden fazla statüye tabi olarak çalışanların hizmetleri, yaşlılık sigortası bakımından; toplam çalışma süresi içinde en fazla hizmetin geçtiği statü(4/a, 4/b, 4/c) hükümleri esas alınmak, ölüm ve malullük hallerinde ise, son statü hükümleri uygulanmak suretiyle birleştirilecektir.
30-Sigortalının birden fazla aylığa hak kazanması halinde hangi aylığı ödenecektir?
Kanuna göre bağlanacak aylıkların birleşmesi durumunda;
a) Hem malûllük hem de yaşlılık aylığına hak kazanan sigortalıya, aylıklardan yüksek olanı, aylıklar eşitse yalnız yaşlılık aylığı,
b) Malûllük, vazife malullüğü veya yaşlılık aylığı ile birlikte, ölen eşinden dolayı da aylığa hak kazanan sigortalıya her iki aylığı,
c) Ana ve babasından ayrı ayrı aylığa hak kazanan çocuklara, yüksek olan aylığın tamamı, az olan aylığın yarısı,
d) Birden fazla çocuğundan aylığa hak kazanan ana ve babaya en fazla ödemeye imkân veren ilk iki dosyadan yüksek olan aylığın tamamı, düşük olan aylığın yarısı,
e) Hem eşinden, hem de ana ve/veya babasından ölüm aylığına hak kazananlara, tercihine göre eşinden ya da ana ve/veya babasından bağlanacak aylığı,
f) Bu Kanuna göre vazife malullüğü aylığı almakta iken, tekrar sigortalı olanlardan hem vazife malullüğüne hem de malullük aylığına hak kazananlara bu aylıklardan yüksek olanı, aylıkları eşitse yalnızca vazife malullüğü aylığı, bunlardan hem vazife malullüğü hem de yaşlılık aylığına hak kazananlara, bu aylıkların her ikisi, bir başka ifade ile hem vazife malullüğü aylığı ile malullük aylığının, hem de vazife malullüğü aylığı ile yaşlılık aylığının birleşmesi hallerinde ise her iki aylığı birlikte ödenecektir.
g) Evliliğin ölüm nedeniyle sona ermesi durumunda sonraki eşinden de aylığa hak kazananlara tercih ettiği aylığı bağlanır.
31-5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden önce ve sonra sigortalı olanlardan birden fazla sosyal güvenlik kanununa veya sigortalılık haline tabi çalışması bulunanların Kanunun yürürlük tarihinden sonra aylık bağlama işlemi yapılırken hangi sigortalılık haline göre aylık bağlama işlemi yapılacaktır. (2829 sayılı Kanun hükümleri uygulanacak mı?)
Kanunun yürürlük tarihinden sonra ilk defa sigortalı olanlar,
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa Kanuna göre sigortalı olup, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinden birden fazlasına tabi olarak çalışan veya prim ödeyen sigortalıların;
-Yaşlılık aylığı bağlanmasına ilişkin talepleri, sigortalılık süresi içinde en fazla sigortalılığının geçtiği, hizmetlerin eşitliği halinde ise, son tabi oldukları,
-Malullük ve ölüm sigortalarına ilişkin aylıklar ise en son tabi oldukları,
sigortalılık hali esas alınarak sonuçlandırılacaktır.
5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sigortalı veya iştirakçi olup, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra aylık talebinde bulunanlardan, farklı sosyal güvenlik kurumlarına ya da bu Kanunda belirtilen sigortalılık hallerinden birden fazlasına tabi olanlara aylık bağlanmasına esas alınacak kanun, bu Kanunla mülga 2829 sayılı Kanun hükümleridir. Yaşlılık aylıklarında son yedi yıllık fiili hizmet süresi içinde en fazla hizmetin geçtiği sigortalılık hali, hizmetlerin eşit olması ile malullük ve ölüm aylığında ise son sigortalılık hali esas alınacaktır.
32-Kanunun yürürlük tarihinden önce bir veya birden fazla dosyadan gelir ve aylık alanların aylıkları veya gelirleri ödenmeye devam edecek mi?
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce birden fazla dosyadan gelir veya aylık alınması durumunda, bu gelir ve aylıklar ödenmeye devam olunur. Ancak, Kanunun yürürlük tarihinden sonra bu dosyalara ek olarak yeni bir dosyadan gelir veya aylık alınmasına hak kazanılması halinde, yeni bağlanacak dosyadaki gelir ve aylık miktarı da dahil olmak üzere mukayese yapılarak en düşük miktarlı dosya kapsamdan çıkarılır ve kalan dosyalardaki karşılaştırmalar Kanunun 54 üncü maddesine göre yapılır. Bu işlem, her durum değişikliğinde veya yeni bir dosyadan gelir ve aylığa hak kazanılması halinde tekrarlanır.
33-Hak sahibi eşlerin hisseleri % 75’ten % 50’ye düşüyormuş doğru mu?

Halen ölüm aylığı almakta olan dul eşlerin bu aylıkları aynı şekilde devam ettirilmektedir. Kanunla sigortalının dul eşine, çalışması, kendi çalışmalarından dolayı gelir veya aylık alması veya aylık alan çocuğunun bulunması halinde % 50 oranında aylık bağlanacağı öngörülmüş olup, bu durum kamu görevlilerinin dul eşleri için sürdürülmekte olan bir uygulamadır.
Bu konuda da norm ve standart birliğinin sağlanması amaçlanarak, çalışmayan ve düzenli geliri olmayan dullar ile çalışan veya aylık alan dulların ölüm aylıkları farklılaştırılmıştır.
34-Kanunla anne ve babalara ölüm aylığı bağlanması hususunda bir kolaylık getiriliyor mu?
Yeni düzenleme ile ölen sigortalıdan dolayı ana ve babalara aylık bağlanması için eş ve çocuklardan artan hisse bulunması, her türlü gelirlerinin asgari ücretin net tutarından az olması ve gelir/aylık almaması şartları getirilmiştir. Ana ve babanın 65 yaşın üstünde olması halinde artan hisse koşulu aranmayacaktır.
Mülga kanunların uygulanmasında, SSK sigortalılarının ana ve babalarına ölüm aylığı bağlanabilmesi için sigortalının öldüğü tarihte eş ve çocuklardan artan hisse bulunması koşulu aranmakta idi. Yeni düzenleme ile artan hissenin sonradan oluşması halinde de, ana ve babaya aylık .bağlanması ile birden fazla çocuğundan aylık alması sağlanmıştır.
5434 sayılı Kanuna göre anne ve babaya aylık bağlanabilmesi için ölen iştirakçinin en az 10 yıl hizmetinin bulunması gerekirken, 5510 sayılı Kanunla bu süre 5 yıla indirilmiştir.

35-Kurumdan ölüm aylığı almak amacıyla eşlerinden muvazaalı olarak boşananlar için 5510 sayılı Kanunda nasıl bir düzenleme getirilmiştir?
Kamuoyunda rahatsızlık uyandıran, ihbar ve şikayetlere konu olmasına rağmen, mevcut yasal düzenlemeler çerçevesinde herhangi bir işlem yapılamayan ve sırf Kurumdan gelir veya aylık almak amacıyla eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve kız çocukların, yeni düzenleme ile bağlanmış olan gelir ve aylıklarının kesilmesi öngörülmüştür.
36-Hak sahibi kız çocuklarına aylık bağlanması için yaş koşulu getiriliyor mu?
Kanunla hak sahibi kız çocuklarına çalışmamaları ve kendi çalışmalarından dolayı gelir ve aylık almamalarının yanısıra evli olmamaları şartıyla aylık bağlanacağı öngörülmüştür. Kız çocukları için herhangi bir yaş koşulu getirilmemiştir.

37-Malul kız çocuklarının aylıkları evlenmeleri halinde kesilecek mi?
Gerek malul kız, gerekse erkek malul çocukların aylıkları evlenmeleri halinde kesilmeyecek, ancak, çalışmaları, kendi çalışmalarından dolayı gelir/aylık almaları veya maluliyet hallerini yitirmeleri durumunda aylıkları kesilecektir.
38-Evlenme ödeneği hangi miktar üzerinden ve kimlere verilecektir ?
Bu Kanun uyarınca, evlenme ödeneği yetim kız çocuklarına almakta oldukları aylıkların 24 aylık tutarı miktarında ödenecektir.
Bu kanundan önce Emekli Sandığı Kanununa göre bağlanmış aylıklar hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dâhil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağından yetim aylığı alan eş, ana ve kızın evlenmesi halinde oniki aylık tutarında evlenme ikramiyesi ödenecektir.
Hizmet azlığı nedeniyle aylık bağlanamayan ancak 5510 sayılı Kanun uyarınca aylık bağlanmış kız çocuklarına almakta oldukları aylıkların 24 aylık tutarı miktarında ödenecektir.

39-Sigortalı olan ve itibari hizmet süresi kapsamındaki bir işte çalışan kişinin çalışmaları 5510 sayılı Kanuna göre yine itibari hizmet süresi kapsamında mı değerlendirilecektir?
Kanunla 506 sayılı Kanuna tabi olarak çalışan sigortalılar için halen uygulanmakta olan itibari hizmet süresi uygulamasına son verilerek, fiili hizmet süresi zammı uygulamasına geçilmiştir.
Yeni düzenleme ile sigortalıların Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar itibari hizmet süresi kapsamında geçen süreleri mevcut kanunlar doğrultusunda 3600 gün koşulu aranmaksızın emeklilik haklarına yansıtılacaktır.
Kanunun yürürlük tarihinden sonra ise, çalışılan işin fiili hizmet süresi zammı kapsamındaki bir iş olması halinde, sigortalılar fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacaklardır.
40-Fiili hizmet zammı 5510 sayılı Kanunda neyi ifade etmektedir?
Fiili hizmet süresi zammı kapsamındaki işler; ağır, riskli ve sağlığa zararlı olup, çalışanları fiziki, ruhi ve fizyolojik bakımdan olumsuz yönde etkileyen, dolayısıyla bu işlerde çalışanları diğer çalışanlara göre daha fazla yıprattığı için ömürlerini kısaltan işlerdir.
506, 5434 sayılı Kanunların uygulamasında kapsam içerisinde bulunan bazı işler, teknolojideki gelişmeler ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi nedeniyle zamanla yıpratıcı olmaktan çıktığı halde, bu işlerde çalışanlara hala fazladan hizmet ilavesi yapılması, diğer kesimlerde çalışanlar aleyhine bir adaletsiz durum yaratıyordu. Bu olumsuzlukların ortadan kaldırılması amacıyla fiili hizmet süresi zammı getirilmiştir.
41-Bu Kanunla yurtdışında geçen sürelerin borçlandırılması ile ilgili bir değişiklik getirildi mi?

3201 sayılı Kanunda yapılan değişiklikle, l8 yaşını doldurmuş Türk Vatandaşlarının Türk Vatandaşı olarak yurt dışında geçen ve belgelendirilen sigortalılık süreleri ile bu sürelerin arasında veya sonunda her birinde bir yıla kadar olan işsizlik süreleri ve yurt dışında ev kadını olarak geçen süreleri borçlanma kapsamına alınmıştır.

Yurtdışında geçen hizmet sürelerini borçlanmak isteyenler, Türkiye’de son defa; Sosyal Güvenlik Kurumuna tabi çalışmaları varsa borçlanma işlemleri Kurumumuzca, 506 sayılı Kanunun geçici 20’nci maddesine tabi sandıklardan birine tabi çalışması varsa borçlanma işlemleri ilgili sandıkça sonuçlandırılacaktır.

Ayrıca, Türkiye’de herhangi bir Sosyal Güvenlik Kurumuna tabi çalışması bulunmayanların yurtdışında geçen sigortalı süreleri ile ev kadınlığında geçen sürelerinin borçlanma işlemleri de Kurumumuzca yapılacaktır.

Kendilerine veya hak sahiplerine sosyal güvenlik sözleşmesi uygulanmak suretiyle kısmi aylık bağlanmış olanların borçlanma işlemleri aylığı bağlayan Kurumun bu Kanundaki sigortalılık statüsüne göre sonuçlandırılacaktır.

Kurumumuzca yapılacak yurtdışı hizmet borçlanma talepleri için,

Son defa Sosyal Sigortalar Kurumuna veya Bağ-Kur’ a tabi çalışması olanlar, yada Türkiye’de hiç çalışması olmayanlar veya yurtdışında ev kadınlığında geçen süreleri bulunanlar Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü Yurtdışı Borçlanma ve Tahsis İşlemler Daire Başkanlığı veya Sosyal Güvenlik İl Müdürlüklerine,

Daha önce 5434 sayılı Kanun kapsamında çalışmış ise Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilik İşlemleri Daire Başkanlığı’na başvuracaklardır.

42-3201 sayılı Kanuna göre borçlanma kapsamında olmayan süreler nelerdir?
a) 18 yaşın doldurulmasından önce yurtdışında sigortalı, işsizlik ve ev kadını olarak geçen süreler,
b) Türk vatandaşlığının kazanılmasından önce ve Türk vatandaşlığının kaybedilmesinden sonra yurtdışında sigortalı,işsizlik ve ev kadını olarak geçen süreler,
c) İkili sosyal güvenlik sözleşmelerine göre kendilerine kısmi aylık bağlanmış olanların yurtdışında geçen sigortalılık süreleri arasında ve bu sürelerin bitim tarihinden sonraki işsizlik süreleri,
d) Sosyal güvenlik kanunlarına göre malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları kapsamında geçen sürelerle çakışan yurtdışı süreleri,
borçlanılamaz.
43-Yurtdışında geçen hizmetlerin borçlanma işlemlerinde ödenecek tutar nedir?
Borçlanılacak her bir gün için tahakkuk ettirilecek borç tutarı, başvuru tarihindeki 5510 sayılı Kanununun 82 nci maddesinde belirtilen prime esas asgari ve azamî günlük kazanç arasında seçilecek günlük kazancın % 32'sidir. Yurtdışı hizmet borçlanmalarında alt sınırı farklı bir miktarda belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkili kılınmıştır.
44-Yurtdışında geçen hizmetlerin borçlanılmasında borç tutarı ne zamana kadar ödenmesi gerekmektedir?
İşlemin geçerli olabilmesi için bedelin ödenmesi gerekmektedir.Borcun tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde Kurum hesabına ödenmesi zorunludur. Üç aylık sürenin başlama tarihi, tebliğ mektubunun ilgiliye posta yoluyla teslim edildiği tarihte başlar. Tahakkuk ettirilen prim borcunun tamamını, tebliğ tarihinden itibaren üç ay içerisinde ödemeyenlerin, borçlanma başvuruları geçersiz sayılır.
45-Yurtdışında geçen hizmetlerin borçlanılmasında borç tutarını kısmi ödeme sözkonusu mudur?
Evet mümkündür. Üç aylık süre içerisinde borcun bir kısmının ödenmesi halinde ödenen miktar ile orantılı süre geçerli sayılır.Ödenmeyen süreye ait borçlanma ise iptal edilir.Ödenmeyen sürenin geçerli sayılması yeni bir borçlanma talebine ve süresi içinde ödenmesine bağlıdır.
46-3201 sayılı Kanuna göre bağlanan aylıklar hangi hallerde kesilecektir?

a) Sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış olup olmadığına bakılmaksızın herhangi bir ülkede çalışmaya, ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği almaya başladıkları,
b) Türkiye’de sosyal güvenlik kanunlarına göre sigortalı olarak çalışmaya başladıkları
tarihten itibaren kesilir.
47-Bulgaristan dan borçlanma suretiyle emekli olanların tekrar çalışmaları destek primi ödeyerek mümkün mü?
1/1/1989 tarihinden 8/5/2008 tarihine kadar zorunlu göçe tabi tutulduktan sonra Türk vatandaşlığına geçen ve Bulgaristan’daki hizmetlerini borçlanarak kendilerine yaşlılık aylığı bağlananların sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmalarına imkan bulunmamaktadır.

48-3201 sayılı Kanuna göre borçlanarak aylık bağlanan kişiler daha sonra Kuruma sürekli bildirimde bulunacaklar mı?
Altı aydan daha uzun süre yurtdışında bulunmuş olanlar, yurtdışında çalışıp çalışmadıklarını ve ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği alıp almadıklarını gösterir belgeleri, örneği Kurumca hazırlanan 3201 sayılı Kanuna Göre Aylık Alanlara Mahsus Yoklama Belgesi ile birlikte söz konusu altı aylık sürenin dolduğu tarihten sonra üç ay içinde Kuruma vermek zorundadırlar.
49-3201 sayılı Kanuna göre borçlanarak aylık bağlanan kişiler sağlık yardımlarından yararlanacaklar mı?
Yurtdışı sürelerini borçlanarak aylık bağlanan kişilerden sosyal güvenlik sözleşmeleri hükümleri saklı kalmak şartıyla Türkiye’de ikamet etmeyenler genel sağlık sigortalısı ve genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi sayılmazlar.
50-İstanbul ve Ankara’da sosyal güvenlik sözleşmelerinden kaynaklanan uzun ve kısa vadeli sigorta işlemleri için hangi sosyal güvenlik merkezine başvurulacaktır?
İstanbul’da sosyal güvenlik sözleşmelerinden kaynaklanan uzun ve kısa vadeli sigorta işlemleri Beşiktaş ve Pendik Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüklerinde, yurtdışı borçlanma ve bu borçlanmalara göre aylık bağlama işlemleri ise Unkapanı Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüğünde yürütülmektedir.
Ankara’da sosyal güvenlik sözleşmelerinden kaynaklanan uzun ve kısa vadeli sigorta işlemleri Ulucanlar Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüğünde, yurtdışı borçlanma ve bu borçlanmalara göre aylık bağlama işlemleri ise Sıhhıye Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüğünde yürütülmektedir.

51-Kadınlar doğum borçlanması yapabilecekler midir?
Ayrıca 5510 sayılı Kanunla, kanunları gereği verilen ücretsiz doğum ya da analık izni süreleri ile 4 /a kapsamındaki sigortalı kadınların, iki defaya mahsus olmak üzere doğum tarihinden sonra iki yıllık süreyi geçmemek kaydıyla hizmet akdine istinaden işyerinde çalışmaması ve çocuğunun yaşaması şartıyla borçlanma talebinde bulunulan sürelerini, borçlanma imkanı getirilmiştir.
52-Borçlanma bedelinin ödenememesi halinde, tekrar talepte bulunulabilinir mi?
Bir ay içinde ödenmeyen borçlanmalar için yeni başvuru şartı aranacak ve primi ödenmeyen borçlanma süreleri hizmetten sayılmayacaktır.
53-Sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki sürelerin borçlandırılması halinde, sigortalılığın başlangıç tarihi ne olacaktır?
Sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki sürelerin borçlandırılması halinde, sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlandırılan gün sayısı kadar geriye götürülecektir.
54-2925 sayılı Kanuna tabi tarım işçilerinin sigortalılıklarının sona ermesi durumunda yeniden 2925 sayılı Kanun kapsamına girebilecekler midir?
2925 sayılı Kanunun sigortalılıkla ilgili hükümleri yürürlükten kaldırılmıştır.1/10/2008 tarihinden sonra 2925 sayılı Kanun kapsamında yeni sigortalı tescili yapılmayacaktır.1/10/2008 tarihi itibariyle 2925 sayılı Kanuna tabi olanların sigortalılıkları sona erinceye kadar, 2925 sayılı Kanunla ilgileri devam ettirilecektir.2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanununa tabi olanlar Kanunun yürürlük tarihinden sonra da prim ödeme gün sayıları açısından eski Kanun hükümlerine tabi olacaktır.Mevcut tarım sigortalıları da genel sağlık sigortası kapsamına alınacak, dolayısıyla 1/10/2008 tarihinden sonra tüm tarım sigortalıları için ödenecek prim oranı % 32,5 dur.
55-5510 sayılı Kanuna göre sigortalılık başlangıç süresi 18 yaş mıdır?
5510 sayılı Kanuna göre malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında 18 yaşından önce malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tâbi olanların sigortalılık süresi, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edilecektir. Bu tarihten önceki süreler için ödenen malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri, prim ödeme gün sayılarının hesabına dahil edilecektir. 5510 sayılı Kanunun geçici 6 ncı maddesi gereğince hizmet akdiyle çalışan 4/a sigortalılarından, sigortalılık süresinin başlangıcı;
- 1/4/1981 tarihinden önce ise sigortalılık süresinin başlangıç tarihi,
- 1/4/1981 tarihinden sonra ise 18 yaşın doldurulduğu tarih,
dikkate alınacaktır. Ancak, 18 yaşın öncesinde geçen çalışma süreleri prim ödeme gün sayısına ilave edilecektir. Bu durum, 5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden önce sigortalı olan 4/a sigortalıları için yalnızca yaşlılık aylığı bağlanmasında geçerli olup, malullük ve ölüm aylıklarında uygulanmayacaktır.
56-Adi şirketlerde şirkete yeni ortak alınması durumunda işyeri bildirgesi ne zaman Kuruma verilecektir?
Adi şirketlerde şirkete yeni ortak alınması durumunda en geç yeni ortağın alındığı tarihi takip eden on gün içinde Kuruma bildirilmesi gerekmektedir.
57-İşyerinin intikal etmesi veya başka bir kişiye devredilmesi halinde işyeri bildirgesi ne zaman Kuruma verilecektir?

İşyerinin devredilmesi veya intikal etmesi halinde, intikal veya devir tarihinden itibaren 10 gün içinde Kuruma bildirilmelidir. İşyerinin miras yoluyla intikali halinde ise mirasçıları, ölüm tarihinden itibaren en geç üç ay içinde Kuruma bildirilmesi gerekmektedir
58-1/10/2008 tarihinden itibaren aylık prim ve hizmet belgelerinde sigortalıların sosyal güvenlik numarası yazılmaya devam edilecek mi?
1/10/2008 tarihinden itibaren sosyal güvenlik numarası olarak sigortalıların Türkiye Cumhuriyeti kimlik numaraları esas alınacağından, aylık prim ve hizmet belgesinin “Sosyal Güvenlik Sicil Numarası” bölümüne, sigortalıların 11 haneli TC kimlik numaraları kaydedilecektir. Sigortalının yabancı uyruklu olması halinde ise, sözkonusu bölüme, bu kişiler için İçişleri Bakanlığınca verilecek olan kimlik numarası sisteme girilecektir.

59-Sigortalı Ay/dönem içerisinde işe girmiş ise aylık prim ve hizmet belgesine prim ödeme gün sayısı olarak kaç gün yazılacaktır?

Ay/dönem içinde işe giren sigortalıların prim ödeme gün sayıları, işe giriş tarihleri ve ay/dönemin kaç gün olduğuna bakılarak parmak hesabı yapılmak suretiyle hesaplanacaktır.

60-Ay/dönem içinde bazı günlerde çalışmamış ve çalışmadığı günler için de ücret almamış sigortalıların prim ödeme gün sayılarının hesaplanması nasıl olacaktır? Bu eksik bildirim için Kurumumuza verilmesi gereken belge var mı?

Ay/dönem içinde işe girişi veya işten çıkışı bulunmayan, çeşitli nedenlerle (istirahat, ücretsiz izin, disiplin cezası gibi) ay/dönemin bazı günlerinde çalışmayan ve çalışmadığı günler için de ücret almayan sigortalıların ilgili ay/dönemdeki prim ödeme gün sayıları, ilgili ay/dönemdeki gün sayısından, ücret almaya hak kazanılmamış gün sayısı çıkartılmak suretiyle hesaplanacaktır.
Aylık prim ve hizmet belgesinde kayıtlı eksik gün nedeni hanesine, sigortalının durumunu açıklayan kod numarası aylık prim ve hizmet belgesine kaydedilecektir.
Diğer taraftan, kamu işyerleri ve toplu iş sözleşmesi imzalanan işyerleri hariç olmak üzere, ay içinde bazı iş günlerinde çalıştırılmadığı ve ücret ödenmediği beyan edilen sigortalıların eksik çalıştıklarını ispatlayan belgelerin Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 10 nolu ekinde yer alan belge ile aylık prim ve hizmet belgesinin verilmesi gereken süre içinde işyerinin bağlı bulunduğu Sosyal Güvenlik İl/Merkez Müdürlüğüne elden verilmesi veya aynı süre içinde posta ile gönderilmesi gerekmektedir.
61-İşverenin daha az sigorta primi ödemek için sigortalının kazancını düşük gösterirse Kurum bunun doğruluğunu araştırabilecek midir?

Borçlar Kanunu, İş Kanunu gibi çalışma hayatını düzenleyen kanunlarda değişiklik yapılarak hizmet erbabının, işçinin, gemi adamının ve gazetecinin ücretlerini işverenler, işveren vekilleri ve üçüncü kişilerce bankalar vasıtasıyla ödenmesinde zorunlululuk getirilmiştir. Ayrıca Kuruma da bankalardan bilgi ve belge isteme hakkı getirilmiştir. Bu durumda, işverenlerin çalıştırdıkları işçilerin prime esas kazançlarını olduğundan daha az göstermeleri imkanın ortadan kaldırılması sağlanmıştır.
Yine işverenin aylık prim ve hizmet belgesini asma yükümlülüğü bulunmaktadır.
Öteyandan, Kurumun kontrol ve denetim elamanlarının da kayıt inceleme yetkisi bulunmaktadır.
Tüm bunlara rağmen sigortalı, prime esas kazancının bildirilenden daha yüksek olduğunu ALO 170 hattına veya işveren ve işyerinin adresi ile birlikte işyerinin bağlı bulunduğu Üniteye bildirmesi halinde, işyeri ve ücreti hakkında gerekli inceleme işlemi yapılarak, sonuç sigortalıya bildirilmektedir.
62-Ülkemizle sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerde iş yapan bir müteahhidim. Bu ülkelere götüreceğim Türk işçileri için prim yükümlülüğüm nedir?
İşverenler, ülkemizle sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelere götürdükleri Türk işçileri için işyerinin tehlike derecesine göre % 1 ila 6,5 arasında kısa vadeli sigorta kolları primi ile % 5’i sigortalı, % 7,5’i de işveren hissesi olmak üzere %12,5 oranında genel sağlık sigortası primi ödeyeceklerdir. İşçilerin uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmayı istemeleri halinde, haklarında isteğe bağlı sigorta hükümleri uygulanacaktır.
Yeni getirilen düzenleme ile işverenler üzerindeki yükler azaltılırken, sigortalılar yönünden, bunların ve bakmakla yükümlü oldukları kişilerin sağlık güvencelerine kavuşmaları sağlanmıştır.

63-2008/Kasım ayında toplam 119 sigortalı istihdam eden (A) işverenin çalıştırdığı sigortalılardan;
- 3’ünün, 4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesine istinaden kontenjan dahilinde tüm sigorta kollarına tabi olarak çalışan özürlü sigortalı,
- 2’sinin, 4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesine istinaden kontenjan haricinde tüm sigorta kollarına tabi olarak çalışan özürlü sigortalı,
- 20’sinin 4447 sayılı Kanun kapsamına giren 18-29 yaş arasında erkek veya 18 yaşından büyük kadın sigortalı,
- 5’inin herhangi bir teşvik Kanunu kapsamına girmeyen sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışan sigortalı,
- kalan 89’unun da 5510 sayılı Kanun 81 inci maddesinin (i) bendine istinaden tüm sigorta kollarına tabi olarak çalışan sigortalı olduğu varsayıldığında, bunların bildirimini tek bir belge üzerinden verebilmesi mümkün müdür?

Çalıştırılan bu sigortalıların, Kurumumuza tek bir belge üzerinden değil aşağıda belirtilen şekilde bildiriminin yapılması gerekmektedir.
-4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesine istinaden kontenjan dahilinde tüm sigorta kollarına tabi olarak çalışan özürlü sigortalılar, 1 nolu belge türü ve 14857 sayılı Kanun türü,
- 4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesine istinaden kontenjan haricinde tüm sigorta kollarına tabi olarak çalışan özürlü sigortalılar, 1 nolu belge türü ve 54857 sayılı Kanun türü,
- 4447 sayılı Kanun kapsamına giren 18-29 yaş arasında erkek veya 18 yaşından büyük kadın sigortalılar, 1 nolu belge türü ve 4447 sayılı Kanun türü,
- Sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışan sigortalılar 2 nolu belge türü,
- Tüm sigorta kollarına tabi olarak çalışan diğer sigortalılar ise, 1 nolu belge türü ve 5510 sayılı Kanun türü seçilmek suretiyle Kuruma bildirilecektir.

64-Hizmet akdine istinaden işveren tarafından çalıştırılan sigortalılardan dolayı 1/10/2008 tarihinden itibaren uygulanması gereken sigorta kolları ile prim oranları nelerdir.?

1- Kısa Vadeli Sigorta Kolları Prim Oranı: İşyerinin tehlike sınıf ve derecesine göre belirlenen prim nispeti üzerinden %1 ila 6,5 arasında olup işveren tarafından ödenecektir.
2- Malüllük,Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları Prim Oranı: %20 olup, %9’u sigortalı hissesi, %11’i işveren hissesidir.
3- Genel Sağlık Sigortası Prim Oranı: %12,5 olup, %5’i sigortalı hissesi, %7,5’i işveren hissesidir.
65-4/a Kapsamında sigortalı çalıştıran özel nitelikte ki işyerleri işverenleri belgeyi ne zaman vereceklerdir?
Özel nitelikteki işyeri işverenleri, cari aya ilişkin olarak düzenleyecekleri asıl, ek veya iptal nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerini, en geç belgenin ilişkin olduğu ayı izleyen ayın 23’ünde saat 23:59’a kadar e-Sigorta kanalıyla Kuruma göndermek zorundadırlar.
66-Resmi nitelikte ki işyeri işverenleri 4/a kapsamında çalıştırdıkları sigortalara ilişkin belgelerini ne zaman vereceklerdir?
Resmi nitelikteki işyeri işverenleri ise, cari aya ilişkin olarak düzenleyecekleri asıl, ek veya iptal nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerini, en geç belgenin ilişkin olduğu dönemi izleyen takvim ayının 7’sinde saat 23:59’a kadar e-Sigorta kanalıyla Kuruma göndermek zorundadırlar.
67-4/a Kapsamında sigortalı çalıştıran işverenler primlerini en geç hangi tarihte ödemek zorundadırlar?
İşverenler, bir ay içinde çalıştırdıkları sigortalıların prime esas kazançları üzerinden hesaplanacak prim tutarlarını en geç takip eden ay/dönemin sonuna kadar Kuruma ödeyeceklerdir.
Prim borçlarının, katma değer vergisi iade alacağından mahsubu suretiyle ödenmesi talebinde bulunan işverenlerin, cari aylara ilişkin prim borçlarını ödeme süresinin sona erdiği tarihten itibaren 15 gün içinde mahsup suretiyle ödemeleri halinde, primler yasal süresinde ödenmiş kabul edilecektir.
68-4/a Kapsamında sigortalı olan bir kişiden 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesine müteakip işverence maaşından kesilecek prim tutarında artma olacak mı?

Mevcut uygulamada sigortalılardan % 9 oranında malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ve % 5 hastalık sigortası primi olmak üzere toplam % 14 oranında prim kesilmektedir.
Yeni uygulamada, sigortalıların ödeyecekleri prim oranı yine toplam % 14 olup, bunun % 9’u malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi, % 5’i de genel sağlık sigortası primidir.
69-5 puanlık işveren hissesi prim teşvikinden yararlanma şartları nelerdir ?
Sosyal Güvenlik Kurumuna prim borcu bulunmayan özel sektör işverenlerinin çalıştırdıkları sigortalıları için ödeyecekleri sigorta primlerinden beş puanlık kısmının Hazinece karşılanmasına ilişkin prim teşviki uygulaması 1 Ekim 2008 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir.
Bu düzenleme ile; işverenlerin, sigortalıları için ödeyecekleri primin 5 puanlık kısmı istihdamı teşvik amacıyla Hazinece karşılanacak olup, Sosyal Güvenlik Kurumuna Prim borcu bulunmayan ve kayıt dışı sigortalı çalıştırmayan işverenlerin sigorta prim yükünün beş puanlık kısmı Hazinece üstlenilmiştir.
70-18-29 yaş arası gençler ile 18 yaşından büyük kadınların istihdam edilmesine ilişkin sigorta prim teşvikinden yararlanma şartları nelerdir.
Prim teşviki uygulaması 1 Temmuz 2008 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir.
Teşvikten yararlanmak için;
Sigortalı Yönünden Aranılan Şartlar;
1)Erkek ise; 18 yaşından büyük/29 yaşından küçük, kadın ise; 18 yaşından büyük olması,
2) Prim teşvikinin yürürlüğe girdiği 1 Temmuz 2008 tarihinden önceki altı aylık sürede işsiz olması,
3) Prim teşvikinin yürürlüğe girdiği 1 Temmuz 2008 tarihinden sonraki bir yıl içinde (1/temmuz/2008 ila 30/haziran/2009 tarihleri arasında) sigortalının işe alınması;
4) Sigortalının fiilen çalışması;
İşyeri Yönünden Aranılan Şartlar;
İlave istihdamın, prim teşvikinin yürürlüğe girdiği 1 Temmuz 2008 tarihinden önceki bir yıllık sürede işyerinden Kuruma bildirilen ortalama sigortalı sayısına ilave olarak alınması, halinde; prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin; Birinci yıl için yüzde yüzü, ikinci yıl için yüzde sekseni, üçüncü yıl için yüzde altmışı, dördüncü yıl için yüzde kırkı, beşinci yıl için yüzde yirmisi işsizlik sigortası fonundan karşılanır.
71-Teşvik Kanunlarından herhangi birinden yararlanmakta olan işverenler aynı dönem için diğer bir teşvik Kanunundan faydalanabilir mi?
Teşvik Kanunlarının herhangi birinden yararlanmakta olan işverenler aynı dönemde aynı sigortalılardan dolayı mükerrer olarak diğer teşvik hükümlerinden faydalanamazlar. Ancak aynı dönemde teşvik kapsamına girmeyen diğer sigortalılardan dolayı diğer bir teşvik hükümlerinden faydalanılabilir.
Örneğin; 4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesi hükmüne istinaden çalıştırmış olduğu özürlü sigortalılardan dolayı sigorta prim teşvikinden faydalanmakta olan işveren aynı dönem için sigorta prim teşvikinden faydalanılan sigortalılar haricindeki diğer sigortalılardan dolayı, işverenin Kurumumuza borcunun bulunmaması halinde Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm primlerinde 5 puanlık indirimden dolayı faydalanılması mümkündür.

72-18 yaşından büyük, 29 yaşından küçük olan erkek ve 18 yaşından büyük olan kadınlardan dolayı teşvik hükümlerinden 2008/Ocak ila 2008/Haziran aylarında isteğe bağlı sigortalı olan kişilerden dolayı faydalanılabilir mi?

5763 sayılı İş Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 20 nci maddesi ile 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa eklenen geçici 7 nci madde de; 18 yaşından büyük ve 29 yaşından küçük olanlar ile yaş şartı aranmaksızın 18 yaşından büyük kadınlardan; bu maddenin yürürlük tarihinden önceki altı aylık dönemde prim ve hizmet belgelerinde kayıtlı sigortalılar dışında olması şartıyla, bu sigortalıları istihdam eden işverenlerin faydalanması hükme bağlandığından;
2008/Ocak ila 2008/Haziran dönemlerinde isteğe bağlı sigortalı olan kişileri 1/7/2008 (dahil) ila 30/6/2009 (dahil) tarihleri arasında istihdam eden işverenler de teşvik hükümlerinden faydalanabilecektir.

73-1.4.2008 tarihi itibariyle yürürlüğe giren 5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanunda öngörülen sigorta primi teşviki hükümlerinden, geriye dönük olarak faydalanılabilecek mi?

Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesine Yönelik Uygulama ve Denetim Yönetmeliğinin yayımlandığı tarihten önce sözkonusu destekten yararlanmaları gerektiği halde, Kurumumuzca yayımlanmış olan 2008-85 sayılı Genelgenin yayımlandığı tarihten önce anılan Kanunda aranılan şartların taşındığına ve destekten yararlanmaya hak kazanıldığına ilişkin belgelerini Sosyal Güvenlik İl/Merkez Müdürlüklerine ibraz edememiş olmaları nedeniyle sigorta primi işveren hissesi desteğinden yararlanamamış olan işverenlerin, destekten yararlanmaya hak kazanıldığına ilişkin belgeleri işyerinin bağlı bulunduğu Sosyal Güvenlik İl/Merkez Müdürlüklerine ibraz etmeleri ve kapsama giren sigortalılar için Kanun türü seçilmeksizin düzenlenmiş ve yasal süresi içinde Kuruma verilmiş asıl veya ek nitelikteki aylık prim ve hizmet belgeleri için iptal nitelikte, aynı sigortalılar için 5746 sayılı Kanun türü seçilmek suretiyle asıl nitelikte aylık prim ve hizmet belgesi vermeleri halinde, bu süreler için de sigorta primi işveren hissesi desteğinden yararlanılabilecektir.

74-5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanundan hangi işyerleri faydalanmaktadır.?
5746 sayılı Kanun kapsamına;
1- Teknoloji merkezi işletmeleri,
2- ArGe merkezleri,
3- ArGe ve yenilik projelerinde faaliyet göstermekle birlikte, sözkonusu faaliyetleri kamu
kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan vakıflar veya uluslararası fonlarca desteklenen işletmeler,
4- ArGe ve yenilik projeleri TÜBİTAK tarafından yürütülen işletmeler,
5- Rekabet öncesi işbirliği projeleri bulunan işletmeler,
6- Teknogirişim sermaye desteği alan işletmeler,
7- 4691sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında ücreti gelir vergisinden istisna tutulan personel çalıştıran işletmeler,
girmektedir.

75-5510 sayılı Kanunun 81 inci maddesinde öngörülen, Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm sigorta primlerinde 5 puanlık indirime ilişkin sigorta prim teşvikinden nasıl faydalanılacak.?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 81 inci maddesinde öngörülen sigorta prim teşvikinden faydalanmak isteyen özel sektör işverenleri, Kurumumuza muaccel sigorta primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borçlarının bulunmaması halinde, bağlı bulundukları Sosyal Güvenlik İl / Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüklerine müracaat etmeksizin e-Bildirge üzerinden 5510 sayılı Kanun türü seçmek suretiyle sözkonusu sigorta prim teşvikinden faydalanabileceklerdir.

76-Kuruma olan prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borçlarının çeşitli kanunlar gereğince yapılandırılmış veya 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesine istinaden tecil ve taksitlendirilmiş olması halinde Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm sigorta primlerinde 5 puanlık indirimden faydalanılabilecek mi?

5510 sayılı Kanunun 81 inci maddesinde, muaccel sigorta primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası ile bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borçları bulunmakla birlikte, sözkonusu borçların çeşitli kanunlar gereğince yeniden yapılandırılmış veya 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesine istinaden tecil ve taksitlendirilmiş olması ve yapılandırma veya taksitlendirme işlemleri devam ediyor olması kaydıyla, sözkonusu indirimden yararlanılabileceği öngörülmüştür.
Bu bakımdan, muaccel borçları, 5458 sayılı Kanun gereğince ya da 5510 sayılı Kanunun geçici 24 ya da 25 inci maddelerine istinaden yeniden yapılandırılmış ya da 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesine istinaden tecil ve taksitlendirilmiş olan işverenler, yapılandırma veya taksitlendirme işlemlerinin devam ediyor olması ve yapılandırma veya taksitlendirme kapsamına girmeyen muaccel sigorta primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası ile bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borçlarının da bulunmaması kaydıyla, aylık prim ve hizmet belgelerini 5510 sayılı Kanun türünü seçmek suretiyle Kuruma gönderebileceklerdir.

77-Afet nedeniyle aylık prim ve hizmet belgesinin verilme süresi ile muhteviyatı primlerin ödeme süresinin ertelenmesi halinde beş puanlık prim indiriminden yararlanılabilir mi?

Afet nedeniyle prim borçlarının ertelenmesine Kurumca karar verilen işverenler, aylık prim ve hizmet belgesinin Kuruma gönderileceği tarihte muaccel sigorta primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borçlarının bulunmaması, 5510 sayılı Kanun türü seçilmek suretiyle düzenlemiş oldukları aylık prim ve hizmet belgelerini Kuruma süresi içinde vermiş olmaları, ertelemeye tabi tutulmuş sigorta prim borçlarını erteleme süresi içinde ödemeleri kaydıyla beş puanlık prim indiriminden yararlanacaklardır.

78-Özürlü sigortalıları istihdam eden işverenler sigorta prim teşviki hükümlerinden hangi oranlarda istifade edebileceklerdir?

4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinde öngörülen sigorta primi işveren hissesi teşvikinden yararlanmak amacıyla yapılan başvurular üzerine,
- Aynı il sınırları içinde elli veya daha fazla sigortalı çalıştıran işyeri işverenleri primi işveren hissesi teşvikinden, kontenjan dahilindeki özürlü sigortalılardan dolayı % 100 oranında, kontenjan haricindeki özürlü sigortalılardan dolayı % 50 oranında,
- Korumalı işyeri işverenleri çalıştırdığı özürlü sigortalılardan dolayı % 100 oranında,
- Özürlü sigortalı çalıştırmakla yükümlü olmayan işverenleri ise çalıştırdığı özürlü sigortalılardan dolayı % 50 oranında istifade edeceklerdir.

79-Emzirme ödeneği kimlere verilecek ve bu ödeneğin tutarını kim belirleyecektir?
Mevcut uygulamada sadece SSK’lılar için 50 YTL olarak ödenmekte olan emzirme ödeneğinin kapsamı yeni düzenleme ile genişletilerek, Bağ-Kur’luları da kapsayacak şekilde; sigortalı kadına veya sigortalı olmayan karısının doğum yapması nedeniyle sigortalı erkeğe, kendi çalışmalarından dolayı gelir veya aylık alan kadına ya da gelir veya aylık alan erkeğin sigortalı olmayan eşine, sosyal taraflardan işçi, işveren ve emekli temsilcilerinin de bulunduğu Kurum Yönetim Kurulunca belirlenen Bakanlıkça onaylanan tarifeye göre emzirme ödeneği verilmesi imkanı getirilmiştir. 2008 yılının bitimine iki ay gibi bir süre kalması nedeniyle, emzirme ve cenaze yardımı ödenek miktarları değiştirilmemiştir.
1/1/2009 tarihi itibarıyla miktarlar yeniden belirlenecektir.
80-Analık sigortası dahilinde geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanma şartları nelerdir?
a) Doğumdan önceki bir yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması,
b) Bu süre içinde iş yerinde çalışmamış olması,
c) Doğum olayının gerçekleşmiş olması,
d) Kanunun 4/b kapsamında bulunan sigortalıların analıkları halinde genel sağlık sigortası dahil prim ve her türlü borçlarının ödenmiş olması,
Gerekmektedir.
81-Sigortalı erkeğe emzirme yardımı verilir mi?
Öncelikle sigortalı erkek için sigortalının doğum yapan kadınla Medeni Kanun hükümlerine göre doğumdan önce evlenmiş olması gerekmektedir. Sigortalılığı sona eren sigortalıların işten ayrıldığı tarihten başlamak üzere 300 gün içinde çocukları doğarsa sigortalı kadın veya eşi analık sigortası haklarından faydalanacak sigortalı erkeğin analık sigortasından faydalanmaları için doğum tarihinden önceki 15 ay içinde en az 120 gün prim ödemiş olması şartıyla emzirme ödeneğinden yararlanabilir.
82-Geçici iş göremezlik ödeneği hangi şartla ve hangi miktar üzerinden ödenecektir?
İş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle istirahatli bırakılan sigortalılarımızın istirahatli bırakıldığı sürece geçici iş göremezlik ödeneği alabilmek için prim ödeme gün sayısı aranmamaktadır. 506 sayılı Kanunda, hastalık ve analık sigortasından dolayı istirahatli bırakılan sigortalılara geçici iş göremezlik ödeneği alınabilmesi için gerekli olan 120 gün prim ödeme şartı aranırken bu Kanunla hizmet akti ile çalışanlar için bu süre (4/a ) 90 güne indirilmiştir
İstirahatlı bırakılan sigortalıya bu süre içerisinde çalışmama koşuluyla, iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve sigortalı kadının analığı halinde verilecek geçici iş göremezlik ödeneği, yatarak tedavilerde Kanunun 17 nci maddesine göre hesaplanacak günlük kazancının yarısı, ayaktan tedavilerde ise 2/3’ ü üzerinden hesap edilecektir.
83-Hastalanan sigortalılara verilen iş göremezlik ödeneğinin şartları ağırlaştırılmış ve miktarı eskiye göre azaltılmış mıdır?
Kanunla, iş kazası ve meslek hastalığı hallerinde geçici iş göremezlik ödeneği alabilmek için hiç bir koşul öngörülmemektedir.
506 sayılı Kanunda, hastalık sigortasından geçici iş göremezlik ödeneği alınabilmesi için gerekli olan 120 gün prim ödeme şartı aranırken bu Kanunla 90 güne indirilmiştir. Ayrıca mevcut uygulamada SSK’da olduğu şekilde geçici iş göremezlik ödeneğinin;
Yatarak tedavilerde günlük kazancın yarısı,
Ayaktan tedavilerde ise üçte ikisi,
oranında verilmesi yönündeki düzenleme korunmuştur.
84-Bağımsız çalışanlar internet üzerinden kayıt/tescil bilgilerine ulaşıp bu bilgilerin dökümünü alıp kullanabilecekler midir?
Bağımsız çalışanların sigortalılık bilgilerine bilgisayar ortamından erişilebilmekte iken güncel olmaması ya da kayıtdışı sigortalılık olabileceği düşünülerek resmi barkot çıktısı verilemediğinden sigortalılar veya vatandaşlarımız internet üzerinden bu bilgilere ulaşamamakta idi.Şu anda bu bilgilere internet üzerinden ulaşım sağlanmakta, bu nedenle il müdürlüklerimize müracaat etmeksizin işlem yapılabilmektedir.
85-1/10/2008 tarihinden önce 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde belirtilen işleri, hizmet akdiyle herhangi bir işverene tabi olmaksızın sürekli ve kazanç getirici nitelikte yapmakta olanların sosyal güvenlik açısından durumları nasıl değerlendirilecektir?
1/10/2008 tarihinden önce 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde belirtilen işleri, hizmet akdiyle herhangi bir işverene tabi olmaksızın sürekli ve kazanç getirici nitelikte yapmakta olanlardan 1/10/2008 tarihinden sonra aynı şartlarla bu işleri yaptıkları tespit edilen kadın isteğe bağlı sigortalılar; malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile genel sağlık sigortası primi ödeyebilecektir.
86-Anonim şirketlerin kurucu ortaklarından daha önce 1479 sayılı Kanunun 24 üncü maddesine tabi olarak sigortalı olanlar sigortalılıklarını devam ettirmek için ne yapacaklardır?
Anonim şirketlerin kurucu ortaklarından daha önce 1479 sayılı Kanunun 24 üncü maddesine tabi olarak sigortalı olanlardan sigortalılıklarını devam ettirmek isteyenlerin 1/10/2008 tarihinden itibaren altı ay içinde yazılı talepte bulunmaları halinde sigortalılıkları aynen devam ettirilecektir. Bu süre içerisinde talepte bulunmayanların sigortalılıkları ise 1/10/2008 tarihi itibariyle sona erecektir.
87-Halen çiftçilik yapan bir kişinin 5510 sayılı Kanunda sigortalılığı nasıl olacak?
Yeni düzenleme ile; tarımsal faaliyette bulunanların asgari ücretin yarısı üzerinden prim ödeyerek 30 gün hizmet kazanmaları ve sağlık hizmetlerinden yararlanmaları imkanı getirilmiştir.
88-Avukat ve noterlerin yeni yasada durumları ne oldu?
Yeni Kanunda topluluk sigortası uygulaması kaldırılmıştır.Topluluk sigortasına tabi gelir vergisi mükellefi bulunan avukat ve noterler 4 /b kapsamında sigortalı sayılmıştır.Avukat ve noterlerden gelir vergisi bulunmayanların sosyal güvenlikleri isteğe bağlı sigorta yoluyla devam ettirilebilecektir.Avukat ve noterler de zorunlu sigortalılık kapsamına alındığından bunlar da, doğal olarak genel sağlık sigortasına dahil olacaklardır.
89-İşsiz kalınan sürelerde prim ödenmeyen sürelerin telafisine ilişkin bir düzenleme var mıdır ?
Yeni düzenleme ile Türkiye'de yasal olarak ikamet edenlerden 18 yaşını dolduran ve talepte bulunanlar isteğe bağlı sigortalı olabilecektir. İsteğe bağlı sigortalı olmak için SSK’da aranan 1080 gün ile Emekli Sandığında aranan 10 yıllık hizmet süresi şartları kaldırılmış ve bunlara genel sağlık sigortası primi ödemeleri suretiyle sağlık hizmetlerinden yararlanma, 30 günden az süreli işlerde çalışanlara da eksik sürelerini isteğe bağlı sigortalı olarak tamamlamaları imkanı getirilmiştir.

90-Türkiye’de ikamet etmeyen bir kişi isteğe bağlı sigortalılık için başvurabilir mi ve isteğe bağlı sigortalılığın şartları nelerdir?
5510 sayılı Kanunun 50 nci maddesine göre, isteğe bağlı sigortalı olabilmek için Türkiye'de ikamet edenler ile Türkiye’de ikamet etmekte iken sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerdeki Türk vatandaşlarından; bu Kanuna tâbi zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmaması veya sigortalı olarak çalışmakla birlikte ay içerisinde 30 günden az çalışması ya da tam gün çalışmaması, kendi sigortalılığı nedeniyle aylık bağlanmamış olması yahut 18 yaşını doldurmuş bulunması şartları aranmaktadır.
91-İsteğe bağlı sigortalılar genel sağlık sigortası ödeyecekler midirler?
İsteğe bağlı sigortalı olanlar GSS primi de ödeyerek zorunlu olarak genel sağlık sigortası kapsamında sağlık hizmetlerinden yararlanacaklardır.Kanunun yürürlük tarihinden önce sistemde olanlar da zorunlu olarak genel sağlık sigortası kapsamına dahil edilecektir.
92-İsteğe bağlı sigortalılar hangi tarih itibarıyla sigortalı olacaklardır?
İsteğe bağlı sigorta giriş bildirgesiyle Kuruma müracaat eden sigortalıların isteğe bağlı sigortalılıkları, müracaatın Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihi takip eden günden itibaren başlamaktadır.
93-Kısmi süreli veya part-time çalışan kişiler isteğe bağlı sigortalı olabilecekler mi?
Ay içerisinde 30 günden az çalışan sigortalıların aynı ay içerisinde isteğe bağlı sigortaya prim ödemeleri halinde, primi ödenen süreler zorunlu sigortalılığa ilişkin prim ödeme gün sayısına otuz günü geçmemek üzere eklenecek ve eklenen bu süreler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılık süresi olarak kabul edilecektir.
94-İsteğe bağlı sigortalılık ne zaman sona erecektir?
İsteğe bağlı sigortalılık; isteğe bağlı sigortalılığını sona erdirme talebinde bulunanların, primi ödenmiş son günü takip eden günden, aylık talebinde bulunanların, aylığa hak kazanmış olmak şartıyla talep tarihinden, ölen sigortalının ölüm tarihinden itibaren sona erecektir.
95-Kanunun yürürlük tarihinden önce isteğe bağlı kişiler kendiliğinden isteğe bağlı sigortalı mı olacaklardır?Bunlar yeni Kanun hükümlerine tabi midirler?
Kanunun yürürlük tarihinden önce her üç kurumda da isteğe bağlı devam edenler, herhangi bir işleme gerek kalmadan 4/b kapsamında isteğe bağlı sigortalı olacaklardır.Kanunun yürürlük tarihinden önce sistemde olanlar, isteğe bağlı sigortaya devam etme ve sona erme açısından yeni Kanun hükümlerine tabi olacaklardır.
96-506 sayılı Kanuna göre isteğe bağlı sigortalı iken bu Kanunun yürürlüğe girmesi ile isteğe bağlı sigortaya devam edilecek mi ve hangi Kanuna göre emekli olunabilecek?
5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihi itibariyle gerek Kanunun yürürlük tarihinden önce 506 sayılı Kanun kapsamında isteğe bağlı sigortaya prim ödeyenler, gerekse Kanunun yürürlük tarihinden sonra isteğe bağlı sigortalı olacakların hizmetleri 1/10/2008 tarihi itibariyle 4/b kapsamında değerlendirilecektir. Bu durumda, 1/10/20008 tarihinden önce SSK kapsamında isteğe bağlı prim ödeyerek 2829 sayılı Kanuna göre 1260 prim gün koşulunu doldurmaya çalışan sigortalıların 1/10/2008 tarihinden sonra da isteğe bağlı sigortaya devam etmeleri halinde bu hizmetler 4/b kapsamında sayılacağından, bu şekilde 4/a kapsamında emekli olmaları mümkün olmayacaktır. 4/a kapsamında emekli olmak isteyen söz konusu isteğe bağlı sigortalıların ancak hizmet akdiyle çalışmaları durumunda 1260 gün koşulunu doldurmaları mümkün olabilecektir.

5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden önce sigortalı olanların yaşlılık aylığına hak kazanma koşulları mülga 506, 1479, 2925 ve 2926 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenmektedir
97-Çalışma gücündeki kayıp oranı % 60 ın altında olan bir Bağkur sigortalısına 5510 sayılı Kanun uyarınca yaşlılık aylığı bağlanabilir mi?
Mevcut uygulamada Bağ-Kur sigortalıları yönünden, çalışma gücündeki kayıp oranları %60’ın altında olan sigortalılar için hiçbir düzenleme yer almaz iken, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile çalışma gücündeki kayıp oranları %40 ila %59 arasında olan sigortalılara yaş şartı aranmaksızın 16-18 yıl sigortalılık süresi ve 4320- 4680 gün prim ödemiş olmak kaydıyla yaşlılık aylığı bağlanma imkanı getirilmiştir.
98-Kimler sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışabilir? Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte sosyal güvenlik destek primine tabi olarak 506 sayılı Kanun kapsamında çalışan emekliler,
Halen aktif olarak ilgili sosyal güvenlik kanunlarına göre çalışmakta iken 1/10/2008 tarihinden sonra emekli olup, hizmet akdine tabi olarak tekrar çalışmaya başlayanlar,
Daha önce emekli olup 1/10/2008 tarihinden sonra hizmet akdine tabi olarak çalışacak olanlar,
Kanunun geçici maddelerinde yapılan düzenleme ile prime esas kazançları üzerinden %30 oranında ( %7,5’i sigortalı hissesi, %22,5’i işveren hissesi ) sosyal güvenlik destek primi, işyerinin tehlike sınıf ve derecesine göre belirlenen ve %1 ila 6,5 arasında (işveren hissesi) olan kısa vadeli sigorta kolları primi ödenerek hizmet akdine tabi olarak çalışabilirler.
99-İlk defa bu Kanuna göre sigortalı olanlar emekli olunca hizmet akdi ile sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışabilecekler midir?
5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra ilk defa çalışmaya başlayanlardan emekli olacaklar, sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışamayacaklardır.
100-İlk defa bu Kanuna göre sigortalı olanlar emekli olunca 4/b kapsamında sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışabilecekler midir?
5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1/10/2008 tarihinden sonra ilk defa sigortalı olup emekli olan sigortalılardan Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi hariç olmak üzere diğer alt bentlerine tabi çalışmaya başlayanların aylıklarının kesilmemesi için yazılı istekte bulunanların yaşlılık aylıklarının ödenmesine devam edilerek bunlardan, almakta oldukları aylıklarının % 15’i oranında sosyal güvenlik destek primi kesilerek çalışma imkanı getirilmiştir.
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından alacakları belgelerle doğrulamak kaydıyla -faaliyette bulunmadıkları süreler hariç olmak üzere- çalıştıkları süreler için, 2008 yılı için %12 sonraki yıllar için de 1’er puan artırılarak en fazla %15 oranında sosyal güvenlik destek primi ödeyeceklerdir.
101-SSK’dan yaşlılık veya malullük aylığı almakta iken 5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden sonra 4/b kapsamında çalışmaya başlayanlardan sosyal güvenlik destek primi kesilecek midir?

2008 yılı Ekim ayı başından önce sigortalı olanlar ile malullük veya yaşlılık aylığı bağlananlar ve Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaya devam edenler hakkında sosyal güvenlik destek primine tabi olma bakımından Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edilecektir.
Ancak, tarımsal faaliyetlerde kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar hariç, 4 (b) kapsamında çalışmaya başlayanların sosyal güvenlik destek primleri, almakta oldukları yaşlılık ve malullük aylıklarından kesilecektir. Aylıklardan kesilecek sosyal güvenlik destek primi tutarı, 2008 yılı Ekim ayı başından itibaren % 12, takip eden her yılın Ocak ayında bir puan artırılarak % 15’i geçmeyecek şekilde uygulanacaktır.
Kesilecek olan bu tutar, 4/b sigortalılarına ilgili yılın Ocak ayında ödenen en yüksek yaşlılık aylığından alınabilecek sosyal güvenlik destek priminden fazla olmayacaktır.
Kanunun yürürlük tarihinden sonra yaşlılık ve malullük aylıklarından süresinde kesilmeyen sosyal güvenlik destek primi borçları için gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanacaktır.

102-5510 sayılı Kanunla 4/b kapsamındaki sigortalıların iş kazası geçirmesi veya meslek hastalığına tutulması durumunda iş kazası ve meslek hastalığı geliri, ölümü halinde de hak sahiplerine ölüm geliri ödenecek midir?

Mevcut uygulamada 506 ve 2925 sayılı Kanunlara tabi sigortalılarından iş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve özürler nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az % 10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilenlere sürekli iş göremezlik geliri bağlanmakta iken, 5510 sayılı Kanunla 4/b kapsamındaki sigortalılara da iş kazası geçirmesi veya meslek hastalığına tutulması durumunda iş kazası ve meslek hastalığı geliri bağlanmasına imkan sağlanmış, sigortalıların ölümü halinde de hak sahiplerine yine bu sigorta kolundan ölüm geliri bağlanması öngörülmüştür.
103-5510 sayılı Kanuna göre evlenme ödeneği 4/b sigortalılarının hak sahibi kız çocuklarına da verilecek midir?
Mülga 1479 ve 2926 sayılı Kanunlarda ölüm aylığı almakta iken evlenen kız çocuklarına evlenme yardımı verilmesine ilişkin bir düzenleme bulunmazken, 5510 sayılı Kanunla, bu Kanuna göre ölüm gelir veya aylığı almakta iken evlenen kız çocuklarına evlenme ödeneği verilmesi öngörülmüştür.
104-4/b kapsamında sigortalı olanların tehlike sınıf ve derecesi neye göre belirlenecektir?
Bağımsız çalışanlar için “Tehlike ve Sınıf Dereceleri” meslek kodları dikkate alınarak belirlenecektir.
105-4/b Kapsamında sigortalılar için belge verilecek mi, primler ne zaman yatırılacak?
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı olanlar, aylık prim ve hizmet belgesi düzenlemeyeceklerdir. Bu sigortalılar aylık prime esas kazançlarını beyan etmek suretiyle bildireceklerdir.
Yapacakları beyana ilişkin prim ödemeleri, beyanlarının ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar yapmaları gerekmektedir.
106-4/b kapsamında sigortalı olanlar işten ayrıldıklarını Kuruma bildirecekler midir?
Bağımsız çalışanların sigortalılıklarının sona ermesine ilişkin bildirimleri on gün içinde sigortalı işten ayrılış bildirgesiyle yapılacaktır.Bu kapsamda olanları sigortalı işten ayrılış bildirgesiyle Kuruma bildirmeyen kurum ve kuruluşlar hakkında aylık asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanacaktır.
107-Bağ-Kur sigortalısının ödeyeceği prim oranı artacak mı?
Mevcut uygulamada Bağ-Kur sigortalılarından basamak sistemine göre % 40 oranında prim alınmakta idi. Yeni düzenleme ile bunların kazançlarıyla orantısız prim ödemelerine sebep olan basamak sistemi kaldırılarak, prime esas kazancın aylık alt ve üst sınırı arasında beyan edecekleri prime esas kazançları üzerinden % 33,5-39 oranında prim ödemeleri öngörülmüştür.
Buna göre, sigortalıların tercihleri doğrultusunda beyan edecekleri prime esas kazançlar ne kadar yüksek olursa, aylıkları da o kadar yüksek bağlanacaktır.
108-4/b kapsamında ki sigortalılara geçici iş göremezlik ödeneği hangi şartla ve hangi miktar üzerinden ödenecektir?
Ayrıca, mevcut uygulamada Bağ-Kur’da herhangi bir geçici iş göremezlik ödeneği olmamasına rağmen yeni düzenlemede bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının b bendi kapsamında çalışanlara iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kolundan istirahatli bırakıldıkları günler için genel sağlık sigortası dahil prim ve her türlü borçlarının ödenmiş olması şartıyla yatarak tedavi sonrası bu tedavinin gereği olarak istirahat raporu alması, şartıyla geçici işgöremezlik ödeneği ödenmektedir.
Öte yandan bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1), (2) ve (4) alt bentlerine tabi çalışanlara 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması ve genel sağlık sigortası dahil prim ve her türlü borçlarının ödenmiş olması şartıyla geçici iş göremezlik ödeneği imkanı getirilmektedir.
İstirahatlı bırakılan sigortalıya bu süre içerisinde çalışmama koşuluyla, iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve sigortalı kadının analığı halinde verilecek geçici iş göremezlik ödeneği, yatarak tedavilerde Kanunun 17 nci maddesine göre hesaplanacak günlük kazancının yarısı, ayaktan tedavilerde ise 2/3’ ü üzerinden hesap edilecektir.
109-Kadın esnaf doğum yaparsa iş göremezlik parası alacak mı?
Esnaf kadınlarımıza bu Kanunla ilk defa doğum öncesi ve doğum sonrasında iş göremezlik ödeneği verilmesi imkanı getirilmektedir.
110-4/b sigortalısı iş kazası geçirdiği takdirde hakkında 4/a sigortalıları gibi iş kazası hükümleri uygulanacak mı?
Yeni düzenleme ile 4/b kapsamındaki sigortalıların iş kazası geçirmeleri halinde, bu sigorta kolundan Kanunda öngörülen tüm yardımlar yapılacaktır. Bunlar, sağlık yardımlarının yapılması, geçici iş göremezlik ödeneği verilmesi, sürekli iş göremez duruma düşmesi halinde, sigortalının kendisine, ölümü halinde de hak sahiplerine gelir bağlanması ve cenaze ödeneği verilmesidir.
Öteyandan, anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi ortağı, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortağı, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları olan 4/b kapsamındaki sigortalı kadına isteği ve hekimin onayı ile doğuma üç hafta kalıncaya kadar çalışılması halinde, doğum sonrası istirahat süresine eklenen süreler için geçici iş göremezlik ödeneği verilmemektedir.
111-Emekliliğini hak etmiş olup da halen memur olarak çalışanların 5510 sayılı Kanundan önce emekli olmaları kendileri için daha mı avantajlıdır?

5510 sayılı Kanundan önce ya da sonra emekli olunması halinde emekli aylığı herhangi bir değişikliğe yol açmamaktadır.

Kamu görevlilerinden bu Kanunun yürürlüğünden önce iştirakçi olanların aylıkları 5434 sayılı Kanuna göre bağlanacağından Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra emekli olmaları hiçbir şekilde aylıklarını etkilemeyecektir.

112-Halen memur olarak çalışanların eski haklarında herhangi bir kayıp sözkonusu olacak mı?
Bu Kanundan önce bir süre memuriyeti bulunanların Emekli Sandığı Kanununda sayılan tüm hakları geçici maddelerle korunmaktadır. Bu sebeple eski haklarınızda herhangi bir geriye gidiş söz konusu olmayacaktır.
113-5434 sayılı Kanun kapsamında olanların haklarında yeni Kanunun yürürlüğe girmesi nedeniyle hak kaybı var mı?
5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden önce bir süre memuriyeti bulunanların 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanununda sayılan tüm hakları geçici maddelerle korunmaktadır. Bu sebeple eski haklarda herhangi bir geriye gidiş söz konusu olmayacaktır.Yine Kanunun yürürlük tarihinden önce Emekli Sandığından emekli aylığı almakta olanların mevcut aylıklarının aynen ödenmesine devam edilecektir. Aylıklarda herhangi bir azalma söz konusu değildir. Memur emeklilerinin aylıkları yine eskiden olduğu şekilde artırılmaya devam edilecektir.
114-4/c kapsamında sigortalıların yaşlılık aylığının başlangıcı nedir?
Yaşlılık aylığına hak kazananlara, yetkili makamdan alınan emekliye sevk onayı üzerine görevleriyle ilişiğinin kesildiği tarihi takip eden ay başından itibaren aylık bağlanır. Her ne şekilde olursa olsun görevinden ayrılmış ve daha sonra başka bir sigortalılık haline tabi olarak çalışmamış olanlar ile kontrol muayenesi sonucu aylığı kesilenlerden yaşlılık aylığına hak kazananlara ise istek tarihini takip eden, ay başından itibaren aylık bağlanır.
115-Halen devlet memuru olanların ileride daha yüksek unvanlarda görev yapması halinde mevcut uygulamada olduğu gibi memuriyet unvanı bağlanacak olan yaşlılık aylığnı etkileyecek mi?

Kanunun yürürlük tarihinden önce iştirakçi olanların bütün hakları 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre yürütüleceğinden, görev yapılan unvanlara ilişkin emekli aylığına bugün yansıtılan unsurlar ileride bağlanacak aylıklara da yansıtılacaktır.

116-Devlet memurlarında da maluliyet için sigortalılar gibi % 60 oranında çalışma gücü kaybı mı aranacak?
Devlet memurları vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybetmiş olmaları halinde de malul sayılacakları gibi vazifelerini yapabilecek durumda olmalarına rağmen çalışma gücünü % 60 oranında kaybedenlerde bu haktan yararlanacaklardır.
117-İlk defa bu Kanuna göre 4/c kapsamında sigortalı olan kişiler yaşlılık aylığına hak kazanamazlarsa kendilerine toptan ödeme yapılacak mı?
Bu Kanuna göre ilk defa (c) bendi kapsamında sigortalı olanlardan, herhangi bir nedenle çalıştığı işten ayrılan ve yaşlılık aylığı bağlanması için gerekli yaş şartını doldurduğu halde malûllük ve yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanamayan sigortalıya, kendi adına bildirilen, malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri güncellenerek toptan ödeme şeklinde verilir.

118-Malulen emekliye ayrılmak suretiyle görevinden ayrılan ve hizmet süresi 10 yılı doldurmadığı için kendisine toptan ödeme yapılan kişilere 5510 sayılı Kanun yeni bir hak getiriyor mu?
Bu Kanuna göre malullük sebebiyle emekli aylığı bağlanabilmesi için, en az on yıldan beri sigortalı bulunup, toplam olarak 1800 gün veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malûl olan sigortalılar için ise, sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması ve çalışma gücünü % 60 oranında kaybettiğinin belgelenmesi halinde, yapılan toptan ödemenin ihya edilmesi halinde malullük aylığı bağlanabilecektir.

119-Memuriyet görevine sakatlık kontenjanından atanan özürlülere ilişkin haklardan yararlanamayan bir kişiye 5510 sayılı Kanun bu konuda bir kolaylık getiriyor mu?
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçi olanlardan, göreve başlamadan önce alınmış, en az % 40 oranında özürlü olduklarını gösterir sağlık kurulu raporu bulunanlar ile en az yüzde 40 oranında doğuştan özürlü olduklarını belgeleyenler, yeni düzenleme ile, 15 yıllık hizmeti bulunması kaydıyla yaşlılık aylığından yararlanacaklardır.
120-Sağlam olarak devlet memuriyetine girdikten sonra sakatlanan bir kişiye 5510 sayılı Kanun yeni bir hak getiriyor mu?
Devlet memurlarından çalışmaya başladıktan sonra sakatlanmış olanların bu Kanundan sonra, Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi sonucu, Kurum Sağlık Kurulunca çalışma gücündeki kayıp oranının;
a) % 50 ilâ % 59 arasında olduğu anlaşılması ve 16 yıl hizmetinin bulunması,
b) % 40 ilâ % 49 arasında olduğu anlaşılması ve 18 yıl hizmetinin bulunması
halinde kendilerine Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre aylık bağlanabilecektir.
121-Kamu görevlilerinin 5510 sayılı Kanuna göre malullük hükümlerinden yararlanabilmesi şartları nelerdir?
Meslekte kazanma gücünü kaybettiği anlaşılanlar ile çalışma gücünün en az % 60’ını kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilmesi gerekmektedir. Bu rahatsızlıkları sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce tespit edilmesi halinde haklarında malullük hükümleri uygulanmayacaktır.Malullükleri kabul edilenlerden talepleri üzerine, haklarında malullük hükümleri uygulanmaksızın malûllüklerinin mani olmadığı başka vazife veya sınıflara nakil suretiyle tayinleri yapılarak, sınıf veya görev değiştirenler, yeni görevlerinde herhangi bir mecburi yükümlülük süresine tabi değiller ise her zaman malulen emekliye ayrılma talebinde bulunabilme hakları mevcuttur. Malullük sigortasından aylığa hak kazanma koşulu; kamu görevlileri açısından 10 tam yıl hizmet süresinin bulunmasını gerektirmekte iken, yeni düzenleme ile malullük sigortasından aylığa hak kazanma koşulu;
- En az 10 yıldan beri sigortalı bulunup toplam 1800 gün,
- Sigortalının başkasının bakımına muhtaç olması halinde belli bir sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün prim ödeme şartına bağlanmıştır.
Malullük sigortasında, sigortalıların prim ödeme gün sayısının 9000 günden az olması halinde aylık bağlama oranları 9000 gün üzerinden hesaplanacaktır. Ayrıca, malul sigortalının başkasının bakımına muhtaç olması halinde aylık bağlama oranı 10 puan artırılacaktır.
122-Eşi 6 yıllık devlet memuru iken vefat eden bir kimsenin çocuklarına aylık bağlanmış ve eşe aylık bağlanmamış ise 5510 sayılı Kanundan sonra eşe de aylık bağlanacak mı ? Bağlanacaksa geçmişe yönelik toplu bir para ödenmesi söz konusu mu ?

Ölen sigortalının 6 yıllık hizmet süresi bu Kanuna göre ölüm aylığı bağlanması için yeterli olduğundan, 1 Ekim 2008 tarihinden sonra yapılacak başvuru üzerine aylık bağlanabilecektir.
Önceki sosyal güvenlik mevzuatına göre; hizmet süresinin 10 yıldan az olması nedeniyle aylık bağlanamayan dul ve yetimlere ölenin 5 yıl hizmetinin bulunması halinde dul ve yetimlerinin 1 Ekim 2008 tarihinden sonra yapacakları başvuru üzerine kendilerine yapılan toptan ödemeyi bugünkü şartlara göre ihya etmesi halinde paranın yatırıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanacaktır.
123-4/c kapsamındaki sigortalılara hangi hallerde ölüm aylığı verilir?
Kamu görevlisi olarak görev yapmakta iken vefat eden, ancak toplam hizmet süresi 10 yıldan az olması nedeniyle dul ve yetimlerine aylığı bağlanamayan kişinin, artık 1800 gün hizmetinin bulunması halinde. dul ve yetimlerinin 1 Ekim 2008 tarihinden sonra yapacakları başvuru üzerine, müracaat tarihini takip eden aybaşından itibaren ölüm aylığı bağlanacaktır. Ancak toptan ödeme şeklinde belli tutarda para alanlar hakkında ihya edilmek suretiyle işlem yapılması mümkün olabilecektir.
124-Eşi devlet memuru iken vefat eden bir sigortalının askerlik süresini borçlanarak beş yılı tamamlaması halinde eşe aylık bağlanacak mı?

Hak sahiplerinin ölen adına borçlanacakları hizmetlerle birlikte beş yılı doldurmaları halinde kendilerine borçlanma tutarlarını ödedikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanabilecektir.

125-Kanundan önce Emekli Sandığından yetim aylığı alan ve aynı zamanda özel sektöre tabi sigortalı çalışan kız yetimlerin aylıkları kesilecek mi ?

5510 sayılı Kanundan önce Emekli Sandığı Kanununa göre bağlanmış aylıklar hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dâhil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağından 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesi ile bu durumdakilerin aylıkları kesilmeyecektir.
126-Emekli Sandığından aylık almakta iken evlenen kız yetimlerin aylıktan çıkması durumunda diğer aylık alanların aylıkları yükseltilecek mi?

Evet, bu kanundan önce Emekli Sandığı Kanununa göre bağlanmış aylıklar hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dâhil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağından Emekli Sandığından aylık almakta iken evlenen kız yetimlerin aylıktan çıkması durumunda diğer aylık alanların aylıkları yükseltilecektir.
127-Kanun şehitlerin anne ve babalarına aylık bağlanmasına ilişkin şartlarda herhangi bir değişiklik getiriyor mu?
Emekli Sandığı Kanunundaki şehit anne ve babalarına aylık bağlama koşulları aynen korunduğundan herhangi bir değişiklik söz konusu değildir.
128-4/c kapsamındaki sigortalının hak sahiplerine evlenme ikramiyesi ve evlenme ödeneği verilecek mi?
Bu kanundan önce Emekli Sandığı Kanununa göre bağlanmış aylıklar hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dâhil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağından yetim aylığı alan eş, ana ve kızın evlenmesi halinde 12 aylık tutarında evlenme ikramiyesi ödenecektir.
Hizmet azlığı nedeniyle aylık bağlanamayan ancak bu Kanun uyarınca aylık bağlanmış kız çocuklarına almakta oldukları aylıkların 24 aylık tutarı miktarında ödenecektir.

129-5510 sayılı Kanundan sonra ilk defa kamu görevlisi olacaklar hangi sürelerini borçlanabilirler ?

5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca ilk kez kamu görevlisi olanlar sigortalı olacaklar ve bunlar;
a)Er veya erbaş olarak silah altında veya yedek subay okulunda geçen sürelerini,
b) Personel mevzuatlarına göre aylıksız izinde geçen sürelerini,
c) Sigortalı olmaksızın doktora öğreniminde veya tıpta uzmanlık için, yurt içinde veya yurt dışında geçirdikleri normal doktora veya uzmanlık öğreniminde geçen sürelerini,
ç) Sigortalı olmaksızın avukatlık stajını yapanların (bitirenlerin) normal stajda geçen sürelerini,
d) Hekimler fahri asistanlıkta geçen sürelerini,
e) Seçim kanunları gereğince görevlerinden istifa edenlerin, istifa ettikleri tarih ile seçimin yapıldığı tarihi takip eden aybaşına kadar açıkta geçirdikleri sürelerini,
f) Fakülte veya yüksek okullarda kendi hesabına okuduktan sonra subay veya astsubaylığa nasp edilen veya yedek subaylık hizmetini takiben subaylığa geçirilenler ile fakülte ve yüksekokullarda kendi hesabına okuduktan sonra, komiser yardımcısı veya polis memuru olarak atananlar başarılı öğrenim sürelerini borçlanabileceklerdir.
130-5434 sayılı Kanuna tabi olup da borçlanma talep edenlerin bu talepleri, yeni Kanuna göre mi değerlendirilecektir?
2008 yılı Ekim ayı başından önce 5434 sayılı Kanuna tabi hizmetleri olanlar ile ara vermeksizin 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalılığı devam edenlerle bunların hak sahiplerinin borçlanma talepleri, 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre sonuçlandırılacaktır. Ayrıca 5510 sayılı Kanunda, daha önce tabi oldukları kanuna göre borçlanılabilecek süreler aynen korunmuştur.
131-Polis Akademisi ile fakülte ve yüksek okullarda, Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okumaya devam eden öğrenciler sigortalılık ve borçlanma durumu nasıl olacaktır?
Polis Akademisi ile fakülte ve yüksek okullarda, Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okumaya devam eden öğrenciler sigortalı olarak sayılmıştır.Böylece ilk defa bu Kanunla, Emniyet Hizmetleri Sınıfında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışmakta olanların, Polis Akademisinde geçen başarılı eğitim sürelerini borçlanmak suretiyle hizmetlerine ilave ettirmeleri imkanı getirilmiştir.
132-Halen Astsubay olarak görev yapan bir kişi göreve başlamadan önce yüksekokulda geçen sürelerini emekliliğine saydırabilir midir?
İlk defa bu Kanunla; Kanunun yürürlüğe girmesinden önce üniversitelerin çeşitli fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okullarında kendi hesabına öğrenim yaptıktan sonra muvazzaf astsubay nasbedilenlerin sözü edilen okullarda geçen başarılı öğrenim sürelerini borçlanmak suretiyle hizmetlerine ilave ettirmeleri imkanı getirilmiştir.
133-Hizmet yetersizliği sebebiyle 5434 sayılı Kanun uyarınca kendilerine veya hak sahiplerine aylık bağlanamayanlara, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra borçlanma yapmak suretiyle aylık bağlanabilir mi?
5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 2008 yılı Ekim ayı başından önce kamu idarelerindeki görevlerinden ayrılanlardan, ayrıldıkları tarihte 5434 sayılı Kanunun ilgili hükümlerine göre malullük veya emekli aylığı bağlanabilmesi için yeterli hizmet süresi bulunmayan ve görevden ayrıldıktan sonra herhangi bir sigortalılık haline tabi olarak çalışmamış olanların kendilerine, 2008 yılı Ekim ayı başından önce ölenlerin 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre, yeterli hizmet süresi bulunmadığı için aylık bağlanamamış olan dul ve yetimlerinin borçlanacakları hizmetleri ile birlikte prim ödeme gün sayısı bakımından Kanun hükümlerine göre aylığa hak kazanmaları ve müracaatları halinde, borçlanma işlemleri bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanuna göre hesap edilerek, kendilerine ödemenin yapıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren 5434 sayılı Kanun hükümleri uyarınca aylık bağlanacaktır.
134-Bu Kanuna göre devlet memuru olarak isteğe bağlı iştirakçilik hakkı kaldırılıyor mu? Artık isteğe bağlı iştirakçilik Bağ- Kur kapsamında mı değerlendirilecek?
5510 sayılı Kanunun Geçici 4. maddesi uyarınca; 5434 sayılı Kanuna göre iştirakçi iken gerek 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce gerekse yürürlüğe girdiği tarihten sonra görevinden ayrılanlar ile bunlardan Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra devlet memuru olarak yeniden çalışmaya başlayanlardan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa ve diğer personel kanunları ile kendi kuruluş kanunlarına göre Emekli Sandığı iştirakçisi olarak en az 10 yıl çalıştıktan sonra görevinden istifaen ayrılmış olanlar ya da müstafi sayılanlar görevlerinden ayrıldıkları tarihten itibaren 6 ay içinde yazılı olarak müracaat etmeleri halinde eskiden olduğu gibi isteğe bağlı iştirakçilikleri sağlanacak ve bu süreler 4 / c kapsamında (memuriyet hizmeti gibi) değerlendirilecektir.
135-Eski belediye başkanlarına makam tazminatı ödenecek mi?
5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden önce, seçimler neticesinde belediye başkanı olarak görev yapmış ve emeklilik veya yaşlılık aylığı olanlardan, Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı Kanunun ek 68 inci maddesine göre makam tazminatı ve buna bağlı olarak temsil veya görev tazminatı ödenenler hariç olmak üzere makam ve temsil veya görev tazminatı ödenecektir.
136-Makam ve temsil veya görev tazminatının ödeme şartları nelerdir?
a) 1.10.2008 tarihinden önce, seçimle belediye başkanlığı yapmış olmaları,
b) Kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını ve her ikisi için de 25 hizmet yılını tamamlamaları veya kadın ve erkek her ikisi için de 15 hizmet yılı ile 61 yaşın doldurulmuş olması,
c) Belediye Başkanlığı görevinde geçen sürelerinin iki yıldan fazla olması gerekmektedir.
137-Belediye başkanlığı yapıp da ölen sigortalıların hak sahiplerine makam tazminatı ödenecek mi?
Kanunun geçici 4 üncü maddesinde öncelikli olarak makam tazminatı ödenmesini gerektiren görevlerde toplam iki yıl bulunma şartı aranmaktadır. Bu itibarla, Kanunun yürürlük tarihinden önce vefat edenler için iki yıl belediye başkanlığı görevinde bulunma şartı aranırken, belediye başkanı iken vefat edenlerde makam tazminatı veya yüksek hakimlik tazminatına müstehak görevlerde iki yıl bulunma şartı aranmamakta, ancak ölüm halinin makam tazminatına müstehak bir görevi sürdürmekte iken gerçekleşmiş olması hususuna dikkat edilmektedir.
Buna göre;
- 2008/Ekim tarihinden önce vefat edenlerden, belediye başkanı olarak iki yıl görev yapmış ve bu görevlerine seçimle gelmiş olanların hak sahiplerine; 2008 yılı Ekim ayı başından itibaren,
- 2008/Ekim tarihinden sonra belediye başkanı görevini sürdürmekte iken vefat edenlerin hak sahiplerine, bu görevlerini iki yıl süre ile yapıp yapmadıklarına bakılmaksızın, vefat tarihini takip eden aybaşından itibaren,
söz konusu tazminatlar ödenecektir.
138-5510 sayılı Kanunla SSK ve Bağ-Kur’dan malullük, yaşlılık aylığı alan belediye başkanları ile bunların hak sahiplerine tazminat ödenebilmesi için nasıl bir düzenleme yapılmıştır?

5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesinde Kanunun yürürlük tarihinden önce, seçimler neticesinde belediye başkanı olarak görev yapmış olup, sosyal güvenlik kanunlarına göre yaşlılık aylığı veya malullük aylığı almakta olanlar ile daha sonra emekli olacaklardan 5434 sayılı Kanunun mülga 39 uncu maddesindeki şartları yerine getirenlere, yine 5434 sayılı Kanunun mülga ek 68 inci maddesinde belirtilen şartlar da dikkate alınarak, emsali belediye başkanının almakta olduğu makam tazminatı ve buna bağlı olarak temsil veya görev tazminatı tutarının ödeneceği öngörülmüş olup, söz konusu tazminatların ödenmesi için,
Malullük ve yaşlılık aylığı alanların;
- 2008/Ekim tarihinden önce belediye başkanı olarak görev yapmış olmaları veya halen bu görevi yapıyor olmaları, bu görevlerine seçimle gelmeleri ve bu görevlerini en az iki yıl sürdürmeleri,
- Kadın ise 58, Erkek ise 60 yaş ve 9000 gün veya kadın ve erkek için 61 yaş ve 5400 gün şartlarını yerine getirmeleri,
gerekmektedir. Malullük aylığı bağlanan veya bağlanacak olanlar için kadın ise 58, erkek ise 60 yaş ve 9000 gün veya kadın ve erkek için 61 yaş 5400 gün şartları aranmayacaktır.
Ölüm aylığı bağlanan veya bağlanacak olan hak sahiplerinin;
- Kanunun yürürlük tarihinden önce vefat edenler için, iki yıl belediye başkanlığı görevinde bulunmaları,
- Belediye başkanı iken vefat edenler için, makam tazminatı veya yüksek hakimlik tazminatına müstahak görevlerde iki yıl bulunma şartı aranmaksızın ölüm halinin makam tazminatına müstahak bir görevi sürdürmekte iken gerçekleşmiş olması,
şartları aranmaktadır.
139-Emekli Sandığından Emekli aylığı almakta iken sigortalı çalışmaya başlayanlardan sosyal güvenlik destek primi kesilecek mi?

5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce emekli aylığı almakta olanlardan Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaya devam edenler hakkında sosyal güvenlik destek primine tabi olma bakımından Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edilecektir.
140-Emekli Sandığından aylık almakta olan terör malullünün,4/a, 4/b, 4/c tabi bir göreve başlaması halinde aylıkları kesilecek mi?
Aylıkları kesilmeyecektir. Ancak devlet memuriyetine başlaması halinde uzun vadeli sigorta kolları, 4/a ya da 4/b kapsamındaki bir işe başlaması halinde ise iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanacaktır. İş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulananların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmayı istemeleri halinde, bu isteklerini Kuruma bildirdikleri tarihi takip eden ay başından itibaren, haklarında uzun vadeli sigorta kolları da uygulanacaktır ve tarafınızdan hiçbir şekilde genel sağlık sigortası primi alınmayacaktır.
141-Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa sigortalı olan 4/c kapsamındaki kişiler yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra çalışabilirler mi?
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa sigortalı olan kişilerden yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra; Bu Kanuna göre veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaya başlayanların yaşlılık aylıkları, çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ödeme dönemi başında kesilir.
142-Vazife malulleri 4/c kapsamında çalışmaya başlamaları halinde yaşlılık aylığı kesilecek midir?
Vazife malûlleri ile harp malûllerinin 4/c kapsamında çalışmaya başlamaları halinde harp malûllüğü zammı hariç aylıkları kesilecektir. Vazife malûllerinden 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında aylık bağlananların aylıkları Kanunun 4/c sine tabi sigortalı olarak çalışmaya başlamaları halinde kesilmeyecektir. 2330, 3713 sayılı Kanunlara göre vazife malûllüğü aylığı ile harp malûllüğü aylığı bağlanmış olanların Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında göreve başlamaları halinde ise aylıkları kesilmeyecektir.
143-Çalıştığı kamu idaresi özelleştirme kapsam / programına alınan bir sigortalı Sosyal Güvenlik yönünden hangi mevzuata tabi olacak?

T.C. Emekli Sandığına tabi bir görevde bulunmakta iken özelleştirme programına alınan kurum ve kuruluşlarda çalışan ve diğer kamu kurum kuruluşlarına nakledilmeyerek çalışmaya devam eden personel zorunlu olarak,
Özelleştirme programına alındıktan sonra bu kuruluşlarda emeklilik hakkı tanınan kadro ve pozisyonlara atananlar ise istekleri halinde,
5434 sayılı Kanunun Ek 71. maddesine göre ilgilerini devam ettireceklerdir. Ancak, bu kuruluşlardan özelleştirilmeleri sonucu sermayelerindeki kamu payı %50’nin altına düşenler ile bunlardan satılan veya devredilenlerde T.C. Emekli Sandığına tabi olarak çalışan personelden isteyenlerin Sandıkla ilgileri devam ettirilecek, kamu payının % 50’ nin altına düştüğü tarihten sonra atananlar ise Emekli Sandığı ile ilgilendirilmeyecektir.

4046 sayılı Kanunun 22 nci maddesi uyarınca ise özelleştirme programına alınan kuruluşlarda çalışan personelden kamu kurum ve kuruluşlarına atanacak olan personelin eski kurumları ile ilişkilerinin kesileceği tarihe kadar geçecek süredeki, aylık ücret, sosyal hak ve yardımlar ile her türlü özlük haklarının özelleştirme fonundan ödenmesi ve bunlardan 5434 sayılı Kanuna tabi çalışmakta olanların bu süre içinde 5434 sayılı Kanuna göre kurulan ilgilerinin devam ettirilmesi, nakil işleminden sonra ise personelin, atandığı kurumun mevzuatına tabi olması gerekmektedir. Buna göre, 5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesi kapsamında bulunan bir kurumda 5434 sayılı Kanuna tabi çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi sonucu 4046 sayılı Kanunun 22 nci maddesi uyarınca başka bir kamu kurum veya kuruluşlarına atananların atandıkları kurum veya kuruluş 5434 sayılı Kanun kapsamında olan ve kadro ihdası yapılmış bir kurum olması halinde, atananlar 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılacaklardır. Aksi taktirde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacaklardır.
144-4/c Kapsamında sigortalı çalıştırılan işyerleri işyeri bildirgesini ne zaman vereceklerdir? Bunlar manuel olarak işyeri bildirgesini verebilirler mi?
4/c kapsamında sigortalı çalıştıran işverenler, örneği tebliğ ekinde yer alan işyeri bildirgesini, en geç sigortalı çalıştırmaya başladığı tarihte Kuruma vermeleri gerekmektedir.
4/c bendi kapsamında sigortalı çalıştıran işverenler, işyeri bildirgesini e-sigorta ile Kuruma göndermek zorundadır. Elektronik ortamda düzenlenerek gönderilen işyeri bildirgesi bilgisayardan alınan sıra numaralı çıktısı ıslak imza ile onaylanarak Kuruma verilecektir.
Aynı kamu kurum ve kuruluşunda, 4/a ve c bentleri kapsamında sigortalıların çalıştırılması halinde, 4/a sigortalıları için ayrı 4/c sigortalıları için ayrı işyeri bildirgesi düzenlenerek ayrı ayrı işyeri dosyası tescil ettirileceklerdir.
145-4/c kapsamında ilk kez devlet memurları olanların işe giriş bildirgesi ne zaman verilecek ve süresinde verilmezse idari para cezası verilecek midir?
Kamu idarelerinde ilk defa işe başlayan devlet memurlarının göreve başladıkları tarihten itibaren 15 gün içerisinde “Sigortalı İşe Giriş Bildirgesi” ile bildirimi yapılacaktır.Sigortalı işe giriş bildirgesinin yasal süresinde Kuruma verilmemesi halinde Kanunda idari para cezası uygulanması öngörülmemiştir.
146-4/c kapsamında sigortalı olanların tescili ve sigortalılık işlemlerini neresi yapacaktır?
Geçiş süresince kamu idarelerinin tescili ve görev yapan devlet memurlarının sigortalılık işlemleri Sosyal Güvenlik Kurumu merkez teşkilatının ilgili birimlerince yürütülebilecektir.
147-6 Ekim’de memur olarak atanan kişiye hangi mevzuat hükümleri uygulanacak?Memur olanların ek ödemelerinden prim kesilecek mi? 4/a kapsamında olan kişilerin aldıkları ek ödeme ödendiği ay kazancına mı yoksa hak edilen ay kazancına mı dahil edilecek?
1-6/10/2008 tarihinde ilk defa 4/c kapsamında sigortalı olarak göreve başlayan memurların emekli kesenek ve kurum karşılıkları ile primleri;
-Aylıklarını 1’i ile ayın sonu arası için hak edenler bakımından primleri 5510 sayılı kanun hükümlerine göre,
-Aylıklarını her ayın 15’i ile müteakip ayın 14’ü arası için hak edenler bakımından 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre tespit edilecektir.
2-5510 sayılı Kanuna göre ilk defa 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olacaklara kurumlarınca ödenen tazminat ve ek ödemelerden sadece 5510 sayılı Kanunun 80 inci maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinin (3) numaralı alt bendinde sayılan;
a-) Makam, temsil ve görev tazminatları,
b-)657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 152 nci maddesi uyarınca ödenen tazminatlar (bölge, kurum, birim, çalışma mahalli, görevin niteliği ve benzeri kriterlere dayalı olarak asıl tazminatlara ilave, ek veya ayrıca ödenen tazminatlar hariç),
c-) 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun ek 17 nci maddesinin (A) bendinde yer alan cetvelde belirtilen oranlar üzerinden ödenen hizmet tazminatı (28/2/1982 tarihli ve 2629 sayılı Kanun ile 17/11/1983 tarihli ve 2955 sayılı Kanuna göre tazminat veya üniversite ödeneği alanların sadece rütbelerinin karşılığı hizmet tazminatları),
d-) 11/10/1983 tarihli ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununun 12 nci maddesi uyarınca ödenen üniversite ödeneği,
e-) 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun 106 ncı maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ödenen ek ödeme,
tutarları prime esas kazanca dahil edilecek olup bunların dışında yapılan diğer tazminat ve ek ödemeler prime esas kazanca dahil edilmeyecektir.
3 -5510 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin 12 numaralı bendinde ücret, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara saatlik, günlük, haftalık, aylık veya yıllık olarak para ile ödenen ve süreklilik niteliği taşıyan brüt tutar olarak tanımlanmıştır.
4857 sayılı İş Kanununun 32 nci maddesinde ise, genel anlamda bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tanımlanmıştır.
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların yukarıda açıklanan ücretlerinin prime esas kazanca dahil edilebilmesi için Kanunun 80 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre hak edilmesi yeterli olup, sigortalıların ay içindeki prime esas kazanç tutarlarının hesaplanması sırasında, sözkonusu ücretlerin, ödenip ödenmediğine veya ne zaman ödendiğine bakılmaksızın, hak edildiği ayın prime esas kazancına dahil edilmek suretiyle prime tabi tutulması gerekmektedir.
Buna göre, 4/a kapsamında olan kişilerin aldıkları ek ödeme ücret niteliğinde olduğundan , hak edilen ayın kazancına dahil edilecektir.
148-Halen devlet memuru olarak çalışan bir sigortalının 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesine müteakip aylıklarından fazla kesenek mi kesilecek? Ayrıca 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesine müteakip aylıklarından sağlık sigortası primi de mi kesilecek?

Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçi olup, Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına çalışanların kesenek ve karşılıkları, fiilî hizmet zammı ve itibari hizmet süresi karşılıkları ile %100 artış farkları hakkında Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dâhil 5434 sayılı Kanun hükümleri uyarınca işlem yapılacağından, aylıklarından herhangi bir şekilde fazla kesenek kesilmesi söz konusu değildir.
Halen memur olarak çalışanların aylıklarından bugüne nazaran genel sağlık sigortası için daha fazla kesenek kesilmeyecektir. Bu durumdakiler için her ay % 12 oranında Genel sağlık sigortası primi çalıştıkları kamu idarelerince ödenecektir.

149-5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanların aylık prim hizmet belgeleri kim tarafından gönderilecek ve bu belgeler, ilk defa 4/c kapsamında sigortalı olup prime esas kazançları 5510 sayılı Kanuna göre tespit olunacak memurlar ile emekli kesenek ve kurum karşılıkları 5434 sayılı Kanuna göre tespit olunacak memurlar için ayrı ayrı mı verilecektir?
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalıları çalıştıran kamu idarelerinin işyeri tescili yapılan her tahakkuk dairesi/harcama birimi, aylık prim ve hizmet belgelerini internetten göndereceklerdir.
5510 ve 5434 sayılı Kanunlarda prime esas kazançlar ile emekli keseneğine esas aylıklar ve prim oranları farklı olarak tespit edildiğinden aylık prim ve hizmet belgeleri 5510 sayılı Kanundan önce ve sonra memur olanlar için ayrı ayrı verilecektir.

150-5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanların cari aya ait aylık prim ve hizmet belgesini süresi içinde verdikten sonra , naklen veya ücretsiz izin sonrası göreve başlayacak memurlar ile açığa alınan veya görevine son verilenlerden daha sonra görevlerine iade edilenlerin geçmişe dönük olarak tahakkuk ettirilecek emekli kesenekleri ve kurum karşılıkları nasıl gönderilecek?

Bu durumda olan 4/c kapsamındaki sigortalıların emekli kesenekleri ve kurum karşılıkları ile prim tutarları ek mahiyetteki aylık prim ve hizmet belgesi ile geçmişe dönük maaş ödemesinin yapıldığı tarihi takip eden 15 gün içinde internet ortamında Kurumumuza gönderilecektir.

151-5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanların Aylık prim ve hizmet belgelerini internet üzerinden gönderdikten sonra “Aylık Prim ve Hizmet Belgelerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna Verilmesine ve Primlerin Ödenme Sürelerine Dair Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” ekindeki Ek -2 ve Ek-3 form ile kağıt ortamda göndermem gerekiyor mu?

Aylık prim ve hizmet belgelerinin İnternet ortamında Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilmesi zorunlu olup, internet ortamında gönderilen aylık prim ve hizmet belgeleri ayrıca kağıt ortamda Kurumumuza gönderilmeyecektir.

152-5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanların aylık prim ve hizmet belgesini internetten gönderdim, göndermiş olduğum aylık prim ve hizmet belgesinin bir dökümünü ve tahakkuka ait raporu nereden alabilirim?

İnternetten göndermiş olduğunuz Aylık prim ve hizmet belgesinin dökümünü ve tahakkuka ait raporu “Kesenek Bilgi Sisteminin” “Tahakkuk Bilgileri” bölümünden görüntüleyebilir, yazdırabilir ve tahakkuk tutarlarına ait bildirge numaralı raporu tekrar alabilirsiniz.

153-4/c Kapsamında sigortalı çalıştıran işverenler en geç hangi tarihte prim belgesini vermek zorundadır?
5510 sayılı Kanuna göre ilk defa 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar ile bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçi olup Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibariyle 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanları çalıştıran işverenler, bir ay içinde çalıştırdığı sigortalılara ilişkin aylık prim ve hizmet belgesini,
a) Her ayın 15’i ile müteakip ayın 14’ü arasındaki maaşını ayın 15’inde peşin alan sigortalılar için maaş ödemelerinin yapılması gereken takvim ayının son gününe kadar,
b) Her ayın 1’i ile 30’u arasındaki maaşını ayın 1’inde peşin alan sigortalılar için, maaş ödemelerinin yapılması gereken ayın 15’inci günü sonuna kadar,
c) Her ayın 15’i ile müteakip ayın 14’ü arasındaki maaşını müteakip ayın 15’inde çalıştıktan sonra alan sigortalılar için, maaş ödemelerinin yapılması gereken takvim ayının son gününe kadar,
d) Her ayın 1’i ile 30’u arasındaki maaşını müteakip ayın 1’inde çalıştıktan sonra alan sigortalılar için maaş ödemelerinin yapılması gereken ayın 15’inci günü sonuna kadar,
her bir maaş ödeme dönemi için ayrı ayrı Kuruma vermekle yükümlüdür.
154-4/c kapsamında devlet memurları olanların işten ayrılışları halinde belge verilecek midir?
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının sona erdiği tarihin ilgili kurum ve kuruluşlarca sigortalı işten ayrılış bildirgesiyle on gün içinde Kuruma bildirilmesi zorunludur.Bu kapsamda olanların sigortalı işten ayrılış bildirgesiyle Kuruma bildirilmemesi halinde Kanunda idari para cezası uygulanması öngörülmemiştir.
155-5510 sayılı Kanun uyarınca Kamu görevlilerinin sigortalılıkları ne zaman sona erecek ve bildirim işlemi nasıl yapılacaktır?

5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıkları;
1) Ölüm halinde veya aylık bağlanmasını gerektiren hallerde, görev aylıklarının kesildiği tarihi takip eden aybaşından,
2) 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinde belirtilen yaş hadleri ile sıhhi izin sürelerinin doldurulması halinde ise bu süre ve hadlerin doldurulduğu tarihleri takip eden aybaşından,
3) Diğer hallerde ise görevden ayrıldıkları tarihten,
itibaren sona erecek ve haklarında hazırlanacak sigortalı işten ayrılış bildirgesi, sigortalılığın sona ermesini takip eden on gün içinde düzenlenerek kamu idarelerince “e-Sigorta” yolu ile Kuruma bildirilecektir.
Yer değiştirme suretiyle bir kurumdan diğer bir kuruma nakledilenler hakkında sigortalı işten ayrılış bildirgesi ile gerekli bildirimler yapılır. Bu sigortalıların, malullük veya yaşlılık aylığı bağlanması taleplerinde kurumlarınca emekliye sevk onayı, ölüm halinde (tahsis taleplerinde) ise sigortalı işten ayrılış bildirgesi gönderilmesi yeterlidir.
156-4/c kapsamında sigortalı olanlar geçici iş göremezlik ödeneği alacaklar mıdır?
5510 sayılı Kanuna tabi 4/c sigortalıları için kısa vadeli sigorta kollarına ilişkin hükümler uygulanmayacaktır.Dolayısıyla geçici iş göremezlik ödeneği alamayacaklardır.
157- İşçinin, gazetecinin ve gemi adamının; ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her türlü istihkakının bankalar aracılığıyla ödenmesine ilişkin usul ve esaslarını belirleyen yönetmeliğin yürürlüğe giriş tarihi nedir?
Ücret, Prim, İkramiye Ve Bu Nitelikteki Her Türlü İstihkakın Bankalar Aracılığıyla Ödenmesine Dair Yönetmelik 18/11/2008 tarihli 27058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış olup, 1/1/2009 tarihi itibarıyla yürürlüğe girecektir.
158- 5953 sayılı Kanuna tabi olarak gazeteci çalıştıran işverenler gazeteciye yaptıkları hangi ödemeleri banka kanalıyla yapacaklardır ve bunda zorunluluk var mıdır?
5953 sayılı Kanuna tabi olarak Türkiye genelinde en az 10 gazeteci çalıştıran işverenler, çalıştırdıkları gazeteciye o ay içinde yapacakları ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her türlü istihkak ödemelerinde, bu ödemelerin kanunî kesintiler düşüldükten sonra kalan net tutarını, bankalar aracılığıyla ödemek zorundadırlar.
159-5953 sayılı Kanuna tabi olarak Türkiye genelinde 16 gazeteci çalıştıran işveren ücret ödemesini gazeteciye elden yapsa hakkında ceza uygulanacak mı?
Gazeteciye yapılan ödemeleri bankalar aracılığıyla yapmayan bu işverene, 5953 sayılı Kanunun 27 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca, her bir gazeteci için, binbeşyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir.
160-Gazete ve mevkutelerde, haber ve fotoğraf ajanslarında gazeteci haricinde çalıştırılan işçiye yapılan ödemelerin de banka aracılığıyla ödenmesi konusunda zorunluluk var mıdır?
Bu işverenler, çalıştırılan gazeteci sayısı ile işçi sayısı toplamının en az 10 olması durumunda, çalıştırdıkları gazeteci ve işçiye o ay içinde yapacakları ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her türlü istihkak ödemelerinin kanunî kesintiler düşüldükten sonra kalan net tutarını, bankalar aracılığıyla ödemek zorundadırlar.
161-4857 sayılı Kanuna tabi işyerleri işverenleri veya üçüncü kişiler, hangi durumda işçinin ücretini banka kanalıyla ödemek zorundadırlar?
İşyerleri ve işletmelerinde İş Kanunu hükümlerinin uygulandığı işverenler ile üçüncü kişiler, Türkiye genelinde çalıştırdıkları işçi sayısının en az 10 olması hâlinde, çalıştırdıkları işçiye, o ay içinde yapacakları ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her türlü istihkak ödemelerinin kanunî kesintiler düşüldükten sonra kalan net tutarını, bankalar aracılığıyla ödemek zorundadırlar.
162-4857 sayılı Kanuna tabi işyerlerinde çalışan işçiye zorunlu tutulduğu halde o ay içinde yapacağı ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her türlü istihkak ödemelerini bankalar aracılığıyla yapmayan işverene uygulanacak idarî para cezası tutarı ne kadardır?
İşçiye, İş Kanunundan veya toplu iş sözleşmesinden veyahut iş sözleşmesinden doğan alacaklarını, bu Yönetmelik kapsamında zorunlu tutulduğu hâlde bankalar aracılığıyla ödemeyen işverene veya işveren vekiline veyahut üçüncü kişiye, her işçi ve her ay için yüz Yeni Türk Lirası idari para cezası verilecektir.
163-5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden önce kamu görevlisi olanların sağlık yardımları konusunda ne yapılacaktır?
Eski kamu görevlilerinin sağlık yardımları üç yıla kadar 5510 sayılı Kanundan önceki mevzuat hükümleri doğrultusunda gerçekleştirilecektir.Başka bir ifade ile üç yılı geçmemek kaydıyla belirlenecek tarihe kadar sağlık yardımlarının kamu idarelerince sağlanmasına devam edilecektir. Devir tarihi ayrıca duyurulacaktır.
164-Kanunun yürürlük tarihi itibarıyla bakmakla yükümlü kız çocukları sağlık yardımlarından yararlanacaklar mıdır?
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte bakmakla yükümlü olarak sağlık yardımlarından yararlanan kız çocukları, durumlarında değişiklik oluncaya kadar kız çocuğu olarak bakmakla yükümlü sıfatı ile tedavi yardımlarından yararlanmaya devam edeceklerdir.

165-Primini ödemeyen vatandaşlar sağlık hizmeti alamayacaklar mı?
Prim ödeme yükümlüsü olduğu halde sağlık hizmeti sunucusuna başvurduğu tarih itibariyle 60 günden daha az prim borcu bulunanların sağlık hizmetlerinden yararlanmaması söz konusu değildir. Ayrıca, 18 yaşını doldurmamış olan kişiler, tıbben başkasının bakımına muhtaç olan kişiler, acil haller, iş kazası ile meslek hastalığı halleri, bildirimi zorunlu bulaşıcı hastalıklar, koruyucu hekimlik hizmetlerinde, analık hallerinde, afet ve savaşta ve grev ve lokavt durumlarında prim borcuna ve prim ödeme gün sayısına bakılmaksızın tedavileri sağlanmaktadır.
166-Prim borcu olan esnaf ve sanatkarlar ile ailelerinin sağlık yardımından yararlanabilecekler mi ?
1479 sayılı Kanunda esnaf ve sanatkarlar ile ailelerinin sağlık yardımlarından yararlanmaları için hiç prim borcu olmaması gerekmekte iken tasarı ile prim ödeme yükümlülükleri, takip eden aydan başlatılmak ve 1 ay prim borcunu aksatmaları durumunda dahi sağlık yardımlarından yararlanma imkanı getirilmiştir.
167-İşsizlik sigortasından yararlananlar sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası kapsamına alınacak mı ?
Mevcut uygulamada işsizlik ödeneği ödenen sürelerde sigortalılar hastalık sigortası yardımlarından yararlanmaktadırlar. Kanunda işsizlik ödeneği ödenen sigortalılar genel sağlık sigortalısı sayılmakta ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişiler de genel sağlık sigortası yardımlarından yararlanabilme imkanına kavuşmaktadırlar. Bunların genel sağlık sigortası primleri Türkiye İş Kurumu tarafından ödenecektir.

168-Yeşil kart verilmeyenlerin genel sağlık sigortalılıklarının başlangıcı ne olacaktır?
Genel sağlık sigortalılığı;
a) Yeşil kart veren merkezler yerine doğrudan Kuruma başvuranlardan, Kurumun yönlendirmesi sonucunda bu merkezlerce yapılan gelir testine göre yeşil kart verilmesi uygun görülmeyenlerin, Kuruma başvuru tarihinden,
b) Yeşil kart veren merkezlere başvurduğu halde, bu merkezlerce yeşil kart verilmesi uygun görülmediği bildirilenlerin, yeşil kart veren merkezlere yaptıkları başvuru tarihinden,
c) Kurumun bilgilendirmesine rağmen, gelir testi yaptırmak istemediğini beyan eden kişilerin 5510 sayılı Kanunun 82 inci maddesi gereğince asgari ücretin iki katı üzerinden primleri tahakkuk ettirilmek üzere Kuruma yaptıkları başvuru tarihinden,
itibaren başlar.
169-Kamu idarelerinde çalıştırılan sigortalılardan iş sözleşmesi askıda kalanlar, 4046 sayılı Kanunun kapsamında iş kaybı tazminatı alanlar, Türk işverenlerin yurt dışındaki işyerlerinde çalışan Türk işçileri, evlenme ödeneği alan kız çocuklar, akit ülkelerden sağlık yardım hakkını kazanmış olanlardan Türkiye’de geçici veya daimi olarak bulunanlar, 5510 sayılı Kanunun 45inci maddesinin birinci fıkrası kapsamında sayılan kişiler, Kanunun 41inci maddesinin c bendine tabi olanlardan aylıksız izin sürelerini bir yıla kadar kullananlar genel sağlık sigortasından yararlanabilirler mi?
Kamu idarelerinde çalıştırılan sigortalılardan iş sözleşmesi askıda kalanlar, 4046 sayılı Kanunun kapsamında iş kaybı tazminatı alanlar, Türk işverenlerin yurt dışındaki işyerlerinde çalışan Türk işçileri, evlenme ödeneği alan kız çocukları, akit ülkelerden sağlık yardım hakkını kazanmış olanlardan Türkiye’de geçici veya daimi olarak bulunanlar, 5510 /45 -1fıkrası kapsamında sayılan kişiler, Kanunun 41/c bendine tabi olanlardan aylıksız izin sürelerini bir yıla kadar kullananlar genel sağlık sigortası kapsamındadırlar.
170-18 yaşın altındaki kişiler için Medula sisteminde nereden provizyon alınacakdır?
18 yaşın altında bulunanların ise ana ve babalarının genel sağlık sigortalılıkları tescil edilerek bunlar üzerinden bakmakla yükümlü olunan kişi sıfatıyla sağlık yardımı almaları sağlanacaktır. Sadece MEDULA sistemi üzerinden çocukların ana veya babalarının kimlik bilgileri alınarak, geçici tescilleri yapılacak, müracaatları halinde de müracaat tarihinden itibaren tescilleri yapılarak genel sağlık sigortalılıkları başlatılacaktır.18 yaşından küçük çocuklar, ana ya da babanın tescil edilmiş olmasına bakılmaksızın 18 yaşın dolduğu tarihe kadar genel sağlık sigortalısı veya genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişidir.
171-18 yaşın altında ki hangi çocuklar genel sağlık sigortası kapsamına alınmıştır?
a) Bakmakla yükümlü kişi olarak genel sağlık sigortalısı olan ana ve babaların 18 yaşın altındaki çocukları.
b) Primlerini ödeyememiş olan ana ve babaların, çocukları 18 yaşını dolduruncaya kadar genel sağlık sigortalısıdır.
c) Ana ve babası olmadığı halde SHÇEK hizmetlerinden faydalanmayan çocuklar,
d) Nüfus kayıt işlemleri yapılıncaya kadar yeni doğan çocuklar genel sağlık sigortalısı sayılırlar.
172-Sağlık hizmetleri paralı mı olacak?
Sağlık hizmetleri paralı hale getirilmemektedir. 15 Haziran 2007 tarihinden önce Bağ-Kur ve SSK’lılar özel hastanelerden kısıtlı olarak yararlanmaktaydılar. 15 Haziran 2007 sonrasında Bağ-Kur, SSK ve Emekli Sandığı mensupları eşit olarak özel hastanelerden yararlanmaya başladılar.
Bu Kanunda sigortalılar esas itibariyle herhangi bir ücret ödemeden sözleşmeli sağlık kuruluşlarından yararlanabileceklerdir.
Ancak;
Kamu sağlık kuruluşları standart hizmetler dışında kalan otelcilik hizmeti ve öğretim üyesi ücreti için ilave ücret alabileceklerdir.
Sözleşmeli özel sağlık kuruluşları ve vakıf üniversitelerinin alabileceği ilave ücretlerin tavanını Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenen sağlık hizmet bedellerinin bir katına kadar olmak üzere Bakanlar Kurulu belirleyecek, Kurum da bu sınır içinde yeni bir tavan belirleyebilecektir.
Kurum, ilave ücret alınmayacak sağlık hizmetlerini belirleyebilecektir. (Yoğun Bakım, Göz Hastalıkları, Kalp ameliyat ve girişimleri vb)
Mevcut uygulamada sağlık tesisleri, hastanın veya yakınının önceden yazılı onaylarını almak kaydıyla tavanı olmayan ilave ücret talep edebilmekteyken Kanun ile bu tavan %30 ile sınırlanmıştır. Sağlık tesislerinin mutlak %30 ilave ücret almaları şartı da bulunmamaktadır. Bugün olduğu gibi birçok sağlık tesisi hiç ilave ücret almadan hastaları tedavi edeceklerdir. Kamu sağlık kuruluşlarınca herhangi bir ilave ücret (otelcilik hizmetleri ile öğretim üyesi ücreti dışında ) ödemeden sağlık hizmeti vereceklerdir.

173-Sağlık hizmetlerinden hangilerine sigortalılar katılım payı ödeyecek?

Yeni düzenleme ile mevcut uygulamaya paralel olarak; ayakta tedavilerde hekim ve diş hekimi muayenesinde, ortez, protez, iyileştirme araç ve gereçleri ile ayakta tedavide sağlanan ilaçlardan katılım payı alınması öngörülmüştür.

174-Sigortalı istediği sağlık kuruluşuna gidebilecek mi?

Sigortalılar sözleşmeli kamu ve özel sağlık hizmeti sunucularından istediklerine müracaat edebileceklerdir. Kaldı ki acil hallerde sözleşmesiz sağlık kuruluşlarına da gidilebilecektir.

175-Sigortalının 25 yaşını doldurmuş kız çocukları anne veya babalarından dolayı sağlık hizmetlerinden yararlanabilecek mi ?
Yeni düzenleme ile sağlık sigortası bakımından bakmakla yükümlü olunan çocukların en fazla 25 yaşına kadar bu haklardan yararlanacağı öngörülmekle birlikte, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte sağlık yardımlarına müstahak olanların durumlarında değişiklik olana kadar mevcut haklarının verilmesine devam edilecektir.
Ayrıca, kız çocukları isteğe bağlı sigorta kapsamında sağlık primlerini ödeyebileceği gibi prim ödeme gücünden yoksun iseler 60 ıncı madde kapsamında primleri devlet tarafından ödenerek sağlık yardımlarından yararlanmaları mümkün bulunmaktadır.
176-Sağlık hizmetleri için ek ücret alınacak mı ?
Genel sağlık sigortasında sigortalılar esas itibariyle herhangi bir ücret ödemeden sözleşmeli sağlık kuruluşlarından yararlanabileceklerdir.
Ancak; kamu sağlık kuruluşları standart hizmetler dışında kalan otelcilik hizmeti ve öğretim üyesi ücreti için ilave ücret alabileceklerdir. Sözleşmeli özel sağlık kuruluşları ise belirlenen sınır dahilinde ilave ücret alabileceklerdir.
Acil hallerde sözleşmesiz sağlık kuruluşlarına yapılan müracaatlarda, tedavi bedelleri Kurumca karşılanacaktır. Bu durumda, sözleşmeli ve sözleşmesiz sağlık kuruluşları ilave ücret alamayacaklardır.
177-Emekli Bağ-Kur’luların maaşlarından 10 yıl süreyle % 10 oranında genel sağlık sigortası primi mi kesilecek?
1986 yılından bu yana kendi nam ve hesabına çalışan sigortalılardan, aktif sigortalılık döneminde 10 yıldan daha az süreyle sağlık sigortası primi ödeyerek emekli olanların, sağlık sigortası primi ödeme süresini 10 yıla tamamlayacak şekilde aylıklarından % 10 oranında kesinti yapılmaktadır.
Bu uygulama aktif sigortalılık döneminde 10 yıl sağlık sigortası primi ödemiş olanları kapsamamakta, dolayısıyla bunların aylıklarından herhangi bir kesinti de yapılmamaktadır.
Bu Kanunla da mevcut uygulamanın devamı öngörülmüştür.
178-Yeşil kart hangi kritere göre verilecektir?
Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca, aile içindeki gelirin kişi başına düşen aylık tutarı brüt asgari ücretin 1/3’ünden az olan vatandaşımız genel sağlık sigortası kapsamında bulunmaktadır. 3816 sayılı Kanunda net asgari ücretin 1/3’ü esas alınırken Kanunda vatandaşlarımızın lehine olarak brüt asgari ücretin 1/3’ünün esas alınması öngörülmüştür.
179-Kamu tarafından bedeli ödenecek ilaçlar ne şekilde belirlenmektedir?

Kamu tarafından bedeli ödenecek ilaçlar, Sağlık ve Maliye Bakanlıkları ile Sosyal Güvenlik Kurumu temsilcilerinden oluşan Ödeme Komisyonu tarafından belirlenmektedir. İlaç firmaları, Sağlık Bakanlığınca imal veya ithal ruhsatı ile satış izni verilen ilaçları için başvurularını Sosyal Güvenlik Kurumuna yapmaktadırlar. Başvurular öncelikle Tıbbi ve Ekonomik Değerlendirme Komisyonunda değerlendirildikten sonra karar Ödeme Komisyonu tarafından verilmekte ve Kurum Başkanı tarafından da onaylanmaktadır.
180-Genel Sağlık Sigortası primi devlet tarafından karşılanacak kişiler kimlerdir?
5510 sayılı Kanun ile birlikte ilk kez sağlık primlerinde Devlet katkısı getirilmiştir.
1. Aile içi kişi başına düşen geliri asgari ücretin 1/3’den az olan vatandaşlar,
2. İstiklal madalyası alanlar,
3. Vatani hizmet aylığı alanlar,
4. Terörle mücadele aylığı alanlar,
5. Harp malulleri,
6. Sosyal Hizmetler Çocuk Esirgeme Kurumu tarafından bakılacak çocuklar,
7. Köy korucuları
8. Başarılı sporcuların (Dünya, Olimpiyat ve Avrupa şampiyonları)
genel sağlık sigortası primleri devlet tarafından karşılanacaktır.
181-Katılım payı alınacak durumlar nelerdir?
Aşağıdaki hallerde katılım payı alınmaktadır.
a) Ayakta tedavide hekim ve diş hekimi muayenesi.
b) Ortez, protez, iyileştirme araç ve gereçleri.
c) Ayakta tedavide sağlanan ilaçlar.
d) Yardımcı üreme yöntemi tedavileri.
182-Katılım payı nasıl tahsil edilmektedir?
Ayaktan tedavide hekim ve diş hekimi muayenesi katılım payları;
a) Kurumdan gelir ve aylık alanlar ile bakmakla yükümlü oldukları kişiler için gelir ve aylıklarından,
b) Aktif çalışanlar ile bakmakla yükümlü oldukları kişiler için Kurumla sözleşmeli eczanelerden tahsil edilmektedir.
Eczanelerden tahsil yönteminin getirilmesindeki amaç hastaneler deki katılım payı ödenmesi aşamasındaki kuyrukların önlenmesi ve vatandaş mağduriyetinin giderilmesidir. Kurumla sözleşmeli resmi ve özel sağlık kurum kuruluşu sayısı 2.804 iken 22.576 sözleşmeli eczane mevcuttur.
2008 yılı ilk 9 aylık ortalamada günlük ayaktan poliklinik sayısı 750.000 dir. Günlük 750.000 ayaktan poliklinik muayenesi katılım payının 2804 sağlık kurum ve kuruluşundan tahsil edilmesi durumunda sağlık hizmet sunucularında uzun kuyruklara neden olacağı, kişilerin hastanelerdeki zamanının büyük bir bölümünü yalnızca katılım payı ödemek için harcayacağı bu durumun uygulamada hastalar açısından büyük rahatsızlıklar doğuracağı aşikârdır. Bu nedenle eczanelerden tahsil edilmesi yoluna gidilmiştir.
Katılım payları faturalandırılmış muayeneler üzerinden tahsil edilmektedir.
183-Kimlerden muayene katılım payı alınmayacaktır?
a. İş kazasına uğrayan veya meslek hastalığına tutulan sigortalıdan, bu durumları nedeniyle sağlanan sağlık hizmetleri,
b. Askerî tatbikat ve manevralarda sağlanan sağlık hizmetleri, afet ve savaş hali nedeniyle sağlanan sağlık hizmetleri, kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri, sağlık raporu ile belgelendirilmek şartıyla; organ, doku ve kök hücre nakline ilişkin sağlık hizmetleri için,
c. 3292 sayılı Vatani Hizmet Tertibi Aylıklarının Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alan kişilerden,
d. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu hükümlerine göre korunma, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden ücretsiz faydalanan kişilerden,
e. 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre şeref aylığı alan kişiler ile bunların eşleri ,
f. 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alan kişiler,
g. Harp malûllüğü aylığı alanlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamında aylık alanlar,
h. Vazife malûlleri,
i. Birinci basamak sağlık hizmeti sunucularında yapılan muayenelerde,
j. Sağlık Bakanlığınca aile hekimliği sözleşmesi yapmış aile hekimi muayenelerinde,
k. Diyaliz merkezleri ve Sağlık Bakanlığından ruhsatlı diğer özelleşmiş tedavi merkezleri,
l. Refik Saydam Hıfzıssıhha Laboratuarları,
m. Tanı, tetkik ve görüntüleme merkezleri ile laboratuarlar,
i. Kurumca yetkilendirilen işyeri hekimlerinden muayene katılım payı alınmaz.
184-Tıbbi malzeme katılım payı alınmayacak durumlar nelerdir?

a) İş kazasına uğrayan veya meslek hastalığına tutulan sigortalıdan, bu durumları nedeniyle sağlanan sağlık hizmetleri için
b) Askerî tatbikat ve manevralarda sağlanan sağlık hizmetleri için
c) Afet ve savaş hali nedeniyle sağlanan sağlık hizmetleri için
d) Kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri için
e) Sağlık raporu ile belgelendirilmek şartıyla; organ, doku ve kök hücre nakline ilişkin sağlık hizmetleri için
f) 3292 sayılı Vatani Hizmet Tertibi Aylıklarının Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alan kişilerden,
g) 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu hükümlerine göre korunma, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden ücretsiz faydalanan kişilerden tıbbi malzeme katılım payı alınmaz.
h) 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre şeref aylığı alan kişiler ile bunların eşleri,
ı) 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alan kişiler,
i) Harp malûllüğü aylığı alanlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamında aylık alanlar,
j) Vazife malûllerinden tıbbi malzeme katılım payı alınmaz.
185-Protez, iyileştirme araç ve gereçleri için sigortalılar tarafından ödeme yapılacak mı?
Daha önceki uygulamada sigortalılardan protez, ortez, iyileştirme araç ve gereçleri için belli miktarlarda katılım payı alınmaktadır. Yeni düzenleme ile bu konuda genel anlamda herhangi bir değişiklik yapılmamış olup, söz konusu hizmetlerden katılım payı alınmaya devam edilecektir.
Yapılan yeni düzenlemede, 3713 sayılı Kanuna göre aylık bağlanmış malûller ile aynı Kanun kapsamına giren olaylar sebebiyle vazife malûllüğü aylığı alan er ve erbaşların sağlık kurulu raporuyla ihtiyaç duydukları her türlü ortez/protez ve diğer iyileştirici araç/gereçler için herhangi bir katılım payı veya fark alınmaksızın ve kısıtlama getirilmeksizin karşılanması yönünde düzenleme yapılmıştır.

186-İlaç katılım payı alınmayacak durumlar nelerdir?
a) İş kazasına uğrayan veya meslek hastalığına tutulan sigortalıdan, bu durumları nedeniyle sağlanan sağlık hizmetleri için
b) Askerî tatbikat ve manevralarda sağlanan sağlık hizmetleri için
c) Afet ve savaş hali nedeniyle sağlanan sağlık hizmetleri için
d) Kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri için
e) Sağlık raporu ile belgelendirilmek şartıyla; organ, doku ve kök hücre nakline ilişkin sağlık hizmetleri için
f) 3292 sayılı Vatani Hizmet Tertibi Aylıklarının Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alan kişilerden,
g) 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu hükümlerine göre korunma, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden ücretsiz faydalanan kişilerden,
h) 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre şeref aylığı alan kişiler ile bunların eşleri,
ı) 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alan kişiler,
i) Harp malûllüğü aylığı alanlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamında aylık alanlar,
j) Vazife malûlleri
k) Sağlık raporu ile belgelendirilmek şartıyla SUT eki “Hasta Katılım Payından Muaf İlaçlar Listesi” nde (EK-2) yer alan ilaçlar ( Kanser tedavileri, kronik hastalıklar)

187-Kurumca finansmanı sağlanan Kişiye Yönelik Koruyucu Sağlık Hizmetleri nelerdir, kimler faydalanabilir, bu hizmetlerin karşılığında ne kadar ücret ödenmesi gerekiyor?
Koruyucu sağlık hizmetlerinden Kurumca finansmanı sağlanacak erken tanı ve tedaviye yönelik sağlık hizmetleri ve şartları şunlardır;
A. Genetik hastalıkların prenatal ve/veya postnatal tanısı için yapılan tetkikler,
B. Kanser Erken Teşhis Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM) tarafından, kanser erken tanı kapsamında yapılan işlemler;
(1) KETEM tarafından yapılmak şartıyla;
a) KETEM tarafından sürdürülen “Kadınlarda meme kanseri tarama programı” kapsamında 50-69 yaş arası kadınlara;
1) Her yıl yapılacak muayene,
2) 2 yıl aralıklarla yapılacak mammografi çekimi,
3) Gerek görülen vakalarda meme ultrasonografisi,
b) KETEM tarafından sürdürülen “Kadınlarda serviks kanseri tarama programı” kapsamında 20 yaş üstü kadınlara;
1) Her yıl yapılacak muayene + pap smear tetkiki,
2) Gerekli görülen vakalarda kolposkopi tetkiki,
c) Kolorektal kanserler için 50-74 yaş arası erkek ve kadınlarda her yıl yapılacak olan “gaitada gizli kan tetkikleri”,
d) Prostat kanserleri için 50 yaş üstü erkeklere her yıl yapılacak olan “PSA tetkikleri”

Koruyucu sağlık hizmetlerinden Kurumca finansmanı sağlanacak bağışıklama hizmetleri ve şartları şunlardır;
1- Sağlık Bakanlığı Genişletilmiş Bağışıklama Programı kapsamına dahil olmayan aşı bedelleri, kronik böbrek yetmezliği, kistik fibrozis, KOAH, kanser, HIV/AIDS enfeksiyonu, splenektomi olanlar ve immünsupresif tedaviye bağlı olarak bağışıklık durumu olumsuz etkilendiği için enfeksiyon hastalıklarının daha ağır seyrettiği yüksek riskli kişilerin bu durumlarını belgeleyen sağlık raporuna istinaden ödenir.
2- Grip aşısı bedeli; 65 yaş ve üzerindeki kişiler ile yaşlı bakımevi ve huzurevinde kalan kişilerin bu durumlarını belgelendirmeleri halinde sağlık raporu aranmaksızın; astım dâhil kronik pulmoner ve kardiyovasküler sistem hastalığı olan erişkin ve çocuklar, diabetes mellitus dâhil herhangi bir kronik metabolik hastalığı, kronik renal disfonksiyonu, hemoglobinopatisi veya immün yetmezliği olan veya immünsupresif tedavi alan erişkin ve çocuklar ile 6 ay–18 yaş arasında olan ve uzun süreli asetil salisilik asit tedavisi alan çocuk ve adolesanların hastalıklarını belirten sağlık raporuna dayanılarak tüm hekimlerce reçete edildiğinde yılda bir defaya mahsus olmak üzere ödenir.
3- Pnömokok aşısı bedeli (polisakkarit); iki yaş üstü çocuklarda ve erişkinlerde, aspleni, dalak disfonksiyonu, splenektomi (medikal, cerrahi ve otosplenektomi) yapılan veya planlanan olgular, orak hücre hastalığı, çölyak sendromu, immünsupresif tedavi, radyasyon tedavisi, organ transplantasyonu ve HIV tüm evreleri dahil tedaviye veya hastalıklara bağlı immün yetmezlik ve immün baskılanma durumları, kronik renal hastalık ve nefrotik sendrom, kronik kalp hastalıkları, astım dahil kronik akciğer hastalıkları, siroz dahil kronik karaciğer hastalıkları, diabetes mellitus dahil herhangi bir kronik metabolik hastalığı, hemoglobinopati, doğuştan ve edinilmiş kraniyal defektler ve dermal sinüsler dahil beyin omurilik sıvısı sızıntısına sebep olan durumlarda, hastalıklarını belirten sağlık raporuna dayanılarak tüm hekimlerce reçete edilmesi halinde 5 yılda bir ödenir. 65 yaş ve üzerindeki kişilere rapor aranmaksızın beş yılda bir defa olmak üzere bedelleri ödenir.

4- Hepatit A aşısı bedeli, Hepatit A seronegatif olan 1 yaş üzeri çocuklarda ve erişkinlerde; kronik karaciğer hastalığı olan veya pıhtılaşma faktörü konsantresi alanlarda hastalıklarını belirten sağlık raporuna dayanarak tüm hekimlerce reçete edilmesi halinde en fazla yılda iki kez ödenir.
Yukarıdaki şartları sağlamak kaydıyla sayılan koruyucu sağlık hizmetlerinden;
1. Ayakta tedavide hekim ve diş hekimi muayenesi katılım payı,
2. Ayakta tedavide sağlanan ilaçlar için katılım payı,
3. Tıbbi malzeme katılım payı
alınmaz.

188-Aile Hekimliği uygulamasına geçilen iller hangileridir, aile hekimliği muayenelerinde, muayene ücreti ödenmesi gerekiyor mu?

Aile hekimliği uygulamasına geçilen iller; Adana, Adıyaman, Amasya, Bartın, Bayburt, Bolu, Burdur, Denizli, Düzce, Edirne, Elazığ, Erzurum, Eskişehir, Gümüşhane, Isparta, İzmir, Karabük, Karaman, Manisa, Osmaniye, Samsun, Sinop, Yalova illeridir.
Aile hekimliği uygulamasına geçilen illerde aile hekimi muayenelerinden katılım payı alınmaz.

189-Aile hekimliğine geçilen yerlerde; aile hekimine ilk müracaatın zorunlu olduğu iller hangileridir, buralarda nasıl bir sistem oluşturuldu?

1/Kasım/2008 tarihinden itibaren Bayburt, Isparta, Gümüşhane, Denizli illerinde ilk müracaat aile hekimine yapılması gerekmektedir.
Bu illerde acil haller dışında aile hekimliğinden sevk alınmaksızın ikinci ve üçüncü basamak sağlık kurumlarına yapılan müracaatlara ilişkin giderler Kurumca ödenmez. Acil hal nedeniyle aile hekimliğinden sevk alınmaksızın ikinci ve üçüncü basamak sağlık kurumlarına yapılan müracaatlara ilişkin giderlerin ödenebilmesi için acil tıbbi müdahale yapılmasını zorunlu kılan durumun müdahaleyi yapan hekim tarafından imzalanmış bir belge ile belgelendirilmesi ve Kurumca kabul edilmesi şarttır. Aile Hekimliği uygulamasına geçilen illerde; Bayburt, Isparta, Gümüşhane, Denizli dışındaki diğer illerde, sağlık kurumundan yapılan sevklerde ayrıca aile hekimliği sevk belgesi aranmaz.
1 Ocak 2009 tarihinden itibaren aile hekimliğine geçilen tüm illerde sevk zinciri uygulanacaktır.

190-İlaç katılım payı ödememem gerektiğine dair raporum var, bu raporuma uygun olarak düzenlenmiş reçetem ile eczaneye müracaat ettiğimde fark bedeli adı altında para ödüyorum. Raporum geçersiz mi, neden para ödemem gerekiyor?

Eşdeğer ilaç bedellerinin ödenmesinde, aynı endikasyon için kullanılabilecek aynı etken maddeyi içeren en ucuz ilaç bedelinin % 22 fazlasına kadarı dikkate alınmaktadır. Fiyatları en ucuz olarak referans alınacak ürünlerde belirlenen eşdeğer ilaç gruplarının her birinde:
- SUT’un 14.1 inci maddesinde belirtildiği şekilde indirim oranları uygulanmak suretiyle, ilaçların indirimli kutu fiyatı bulunur.
- İndirimli kutu fiyatı üzerinden, gruba dâhil ilaçların ortak en küçük birimi başına düşen “indirimli birim bedel” hesaplanır.
- Gruptaki ilaçlar için bulunan bu indirimli birim bedeller karşılaştırılarak o eşdeğer ürün grubu için geçerli en ucuz birim bedel bulunur.
- Bulunan en ucuz fiyata % 22 ilave edilerek o gruptaki ilaçlar için ödenebilecek azami birim bedel bulunur.
- Bu şekilde bulunan ödenebilecek azami birim bedel esas alınarak, gruptaki her bir ilacın ambalaj formuna göre o ilaca özgü kutu bedeli hesaplanır ve ortaya çıkan bu kutu fiyatı, aynı ilacın indirimli kutu fiyatı ile karşılaştırılır.
- İndirimli kutu fiyatının, azami birim bedelden yola çıkılarak hesaplanan kutu fiyatını aşan kısmı ödenmez.

Hekim tarafından reçeteye yazılan ilaçlar için;
— Reçetede yazılı ilaç, SUT’da belirlenen yüzdelik dilim içinde ise kendisi veya ucuz olanı verilir ve verilen ilaç üzerinden ödeme yapılır.
— SUT’da belirlenen yüzdelik dilim içinde ancak reçetede yazılı ilaçtan daha pahalı olanının verilmesi durumunda reçetede yazılı ilaç bedeli üzerinden ödeme yapılır.
— Reçetede yazılı ilaç SUT’da belirlenen yüzdelik dilimin üzerinde ise, belirlenen yüzdelik dilimin içinde ilaç verilmesi durumunda verilen ilacın bedeli esas alınarak ödeme yapılır.
—Reçetede yazılı ilaç SUT’da belirlenen yüzdelik dilimin üzerinde ise ve eczane tarafından da bu ilaç veya yüzdelik dilimin üzerinde başka bir ilaç verilmiş ise en ucuz ilaç bedeli üzerine SUT’da belirlenen yüzdelik tutarın eklenmesi ile bulunacak bedel üzerinden ödeme yapılır.
Eşdeğer ilaçların azami fiyatı ile genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin talep ettiği eşdeğer ilacın fiyatı arasında oluşacak fark için tavan uygulanmaz.
Bu nedenle; Reçetede yazılı ilacın SUT’da belirlenen yüzdelik dilimin üzerinde ve eczane tarafından da bu ilacın veya yüzdelik dilimin üzerinde başka bir ilacın verilmiş olması durumunda; en ucuz ilaç bedeli üzerine SUT’da belirlenen yüzdelik tutarın eklenmesi ile bulunacak bedel üzerinden ödeme yapılır. Yüzdelik tutarın üzerindeki fark bedeli ise hasta tarafından karşılanmaktadır.

191-İlave ücret alınacak İstisnai Sağlık Hizmetleri hangileridir?

Sözleşmeli sağlık kurum ve kuruluşları Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu tarafından belirlenen ve SUT eki EK–12 Listesinde yer alan;
Prostata lazer veya plazmakinetik tedavisi (Neodymium, Potasyum Titanil Fosfat Laser (Greenlight), Holmiyum, Diod Laser, vb.),
Koroner arter hastalığında kullanılan ilaçlı stent
İstisnai sağlık hizmetleridir.
İstisnai sağlık hizmetleri için genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden üç katını geçmemek üzere ilâve ücret alabilir.

192-İlave ücret alınmayacak sağlık hizmetleri hangileridir?

1) Acil servislerde sunulan sağlık hizmetleri ile acil haller nedeniyle sunulan sağlık hizmetleri,
2) Yoğun bakım hizmetleri,
3) Yanık tedavisi hizmetleri,
4) Kanser tedavisi (radyoterapi, kemoterapi, radyo izotop tedavileri),
5) Yeni doğana verilen sağlık hizmetleri,
6) Organ, doku ve hücre nakilleri,
7) Doğumsal anomaliler için yapılan cerrahi işlemlere yönelik sağlık hizmetleri,
8) Diyaliz tedavileri,
9)Kardiyovasküler cerrahi işlemleri,

ilave ücret alınmayacak sağlık hizmetleridir.

193-Tüp bebek tedavisi gören bir sigortalı, tedavisi süresince katılım payını hangi birime ne kadar ödemesi gerekir?

Tüp bebek tedavisi için tahsil edilmesi gereken katılım payı, uygulamanın yapıldığı merkezler tarafından kişilerden alınacaktır.
Tüp bebek tedavisinde kullanılan ilaçlar için katılım payı, Kurumdan gelir ve aylık alan genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler için yüzde on, kapsamdaki diğer genel sağlık ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler için yüzde yirmi olarak uygulanır.
Tüp bebek işlem ücretleri için alınacak katılım payı, Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenen işlem ücretleri üzerinden ilk denemede yüzde otuz, ikinci denemede yüzde yirmibeş olarak uygulanır.
Tüp bebek tedavisi işlem ücretleri için ödenecek katılım payında bu Yönetmeliğin 34 üncü maddesinde belirtilen üst limit uygulanmaz.

194. Tüp Bebek tedavisinden yararlanma şartları nelerdir?
Evli olmakla birlikte çocuk sahibi olmayan genel sağlık sigortalısı kadın ise kendisinin, erkek ise karısının;
1) Yapılan tıbbî tedavileri sonrasında normal tıbbî yöntemlerle çocuk sahibi olamadığının ve ancak yardımcı üreme yöntemi ile çocuk sahibi olabileceğinin Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucuları sağlık kurulları tarafından tıbben mümkün görülmesi,
2) 23 yaşından büyük, 39 yaşından küçük olması,
3) Son üç yıl içinde diğer tedavi yöntemlerinden sonuç alınamamış olduğunun Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucuları sağlık kurulları tarafından belgelenmesi,
4) Uygulamanın yapıldığı tıbbî merkezin Kurum ile sözleşme yapmış olması
5) En az beş yıldır genel sağlık sigortalısı veya bakmakla yükümlü olunan kişi olup, 900 gün genel sağlık sigortası prim gün sayısının olması,
şartlarının birlikte gerçekleşmesi halinde en fazla iki deneme ile sınırlı olmak üzere yardımcı üreme yöntemi tedavileri ile bir hastalığın tedavisinin başka tıbbî bir yöntemle mümkün olmaması ve Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucuları sağlık kurulları tarafından tıbben zorunlu görülmesi halinde tüp bebek tedavilerinden yaralandırılır
195. İstirahat raporları hangi sağlık kuruluşlarından alınabilir?
İstirahat raporlarının Kurumla sözleşmeli resmi ve özel sağlık kurum veya kuruluşları tarafından düzenlenmesi şarttır.
Diğer taraftan, Kurumla sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucuları tarafından verilen ve istirahat süresi 10 günü geçmeyen raporlar, Kurumla sözleşmeli resmî sağlık hizmeti sunucusu hekimi tarafından, 10 günü aşan raporlar ise Kurumla sözleşmeli resmî sağlık hizmeti sunucusu sağlık kurulunca onandığı takdirde de geçerli olur.

Yine Ülkemizin taraf olduğu sosyal güvenlik sözleşmeleri hükümleri çerçevesinde akit ülke sigorta kurumu mevzuatına göre düzenlenen ve sözleşmenin uygulanmasına ilişkin formülerlerle Kuruma bildirilen istirahat raporları da aynen kabul edilmektedir.

Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerdeki tedaviler sonucu verilen istirahat raporları ise, ülkemiz dış temsilciliklerince onanması hâlinde geçerlidir.

196-Belediye polikliniklerinde muayene olabiliyor muyum, buralarda düzenlenen reçeteler sözleşmeli eczanelerden karşılanıyor mu?
Kuruma devredilen kurumlar ile sözleşmesi/ protokolü bulunan; belediye poliklinikleri ve özel polikliniklerde verilen sağlık hizmetleri için, muayene katılım payı tahsil edilmeyecek olup buralarda düzenlenen reçeteler sözleşmeli eczanelerden karşılanmaktadır.
197-Diş tedavisinde; geç randevu verilmesi gündeme geldiğinde diş hekiminin özel muayenesine sevk yapılıyor mu, sevk işlemine ait prosedür nelerdir?
Müracaat edilen sözleşmeli resmi sağlık kurum veya kuruluşunca kron ve protez tedavisine 90 gün, dolgu tedavisine 30 gün, diğer diş tedavilerine de 45 gün içinde başlanamayacağının belirtilmesi ve kapsamda yer alan kişilerce talep edilmesi halinde serbest diş hekimliklerine, Kurumla sözleşmesi olmayan resmi sağlık kurum veya kuruluşlarına, özel sağlık kurum veya kuruluşlarına SUT eki EK-7/B formu tanzim edilerek sevkleri yapılabilecektir. Bu durumda, sevki yapan diş hekimi tarafından, yapılması gereken tedavinin ayrıntılı olarak belirtilmesi ve sonrasında da sevki yapan sözleşmeli resmi kurum veya kuruluştaki diş hekimlerince tedavinin yapıldığının onaylanması gerekmektedir.
Kurumla sözleşmeli resmi sağlık kurum ve kuruluşu bünyesinde diş hekimi bulunmayan ilçelerde, serbest diş hekimi bulunması halinde resmi sağlık kurumu başhekimi tarafından serbest diş hekimliklerine veya özel sağlık kurum veya kuruluşlarına sevk yapılabilecektir. Bu şekilde sağlanan tedavilerde, serbest meslek makbuzunda/faturada belirtilen tedavinin usulüne uygun yapıldığının ilçenin bağlı olduğu bölge diş hekimleri odasının temsilcisi tarafından onaylanması gerekmektedir. Serbest diş hekiminin veya özel sağlık kurum ve kuruluşlarda tedaviyi yapan diş hekiminin oda temsilcisi olması halinde onaylama işlemi en yakın yerdeki oda temsilcisi tarafından yapılacaktır.
%40 ve üzerinde özürlü kişiler, diş tedavileri için özürlülük durumunu belgelendirmek suretiyle, tüm sağlık kurum ve kuruluşlarına veya serbest diş hekimliklerine doğrudan başvurabilirler.
5–15 yaş grubundaki çocukların, yer tutucu ve ortodontik tedavileri ile 6 ve 12 yaş (1 inci ve 2 nci daimi büyük azı) dişlerinin tedavileri (münhasıran kanal, dolgular) için, sözleşmeli resmi sağlık kurum veya kuruluşundan, bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen süre şartı aranmaksızın sevk edilmesi halinde serbest diş hekimliklerine, sözleşmesiz resmi sağlık kurum veya kuruluşlarına veya özel sağlık kurum veya kuruluşlarına başvurulabilir. Bu durumda, sevki yapan diş hekimi tarafından, yapılması gereken tedavinin ayrıntılı olarak belirtilmesi ve sonrasında da sevki yapan sözleşmeli resmi kurum veya kuruluştaki diş hekimlerince tedavinin yapıldığının onaylanması gerekmektedir.
Serbest diş hekimlikleri, Kurumla sözleşmesiz resmi sağlık kurum veya kuruluşları veya özel sağlık kurum veya kuruluşlarındaki teşhis, tedavi veya proteze ilişkin bedellerin ödenmesinde, Kurum fiyat listesinde yer alan fiyatlar esas alınır.
198-Sağlık Bakanlığınca işletme izni verilen her kaplıcaya müracaat edebiliyor muyuz?

Kurumla sözleşmesi bulunan sağlık kurumları tarafından düzenlenen, tanı, önerilen tedavi, seans ve gün sayısı bilgileri bulunan, fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzman hekiminin de yer aldığı sağlık kurulu raporu ile kaplıca tedavisine gerek görülenler, Sağlık Bakanlığınca İşletme İzni Verilen Kaplıca Tesislerine müracaat edebilirler.
Sağlık Bakanlığınca işletme izni verilmeyen kaplıcalarda tedavi görenlerin, kaplıca tedavilerine ait bedeller Kurumca karşılanmaz.
Sağlık Bakanlığınca işletme izni verilen kaplıca tesisleri ile sözleşme yapılıncaya kadar kaplıca tedavilerine ait giderler, hasta tarafından karşılanacak olup tedaviye ilişkin fatura ve sağlık kurulu raporuna dayanılarak her bir gün için bir adet olmak üzere, “banyo-kaplıca” bedeli 2.40-YTL. hastaya ödenir. Diğer işlemler faturalandırılsa dahi bedelleri ödenmez.

199-Romatizma hastasıyım, romatizma ilaçları mideme dokunuyor. Doktoruma romatizma ilaçlarım ile birlikte mide ilacımı da yazdırıyorum.Doktorum reçeteme sadece romatizma teşhisi yazdığı zaman, eczane mide rahatsızlığım için ayrı bir teşhis yazılması gerektiğini söyleyerek beni doktoruma geri gönderiyor, sürekli doktor eczane arasında gidip gelmekteyim. Bu konuda yapılmış bir düzenleme var mı?

Reçetede yazılı ilacın/ ilaçların yan etkilerini önlemek ve/ veya tedaviyi desteklemek amacıyla yazılan ilaçlar için ayrıca teşhis aranmayacaktır

200-Kanser hastasıyım daha önceleri Eprex 1500 I.U. kullanabiliyordum. Ancak reçetem ile sözleşmeli eczaneye gittiğimde yeni SUT da kanser teşhisinde Eprex ilacının verilmediğini söyleyerek ilacımı vermediler. Bu doğrumu dur?

Eritropoietin ve darbepoietin preparatları sadece kronik böbrek yetmezliği ile ilişkili anemi endikasyonunda belirli koşullarda Kurumca karşılanacak olup, diğer endikasyonlarda Kurumca karşılanmamaktadır.

2008-2009 Blanco Sınıf Değiştirme Hadleri

2008-12-01T11:11:00.002+02:00

SINIF DEĞİŞİKLİĞİ HK
(Bilgilendirme amaçlıdır.)

Vergi Usul Kanunun 177.Maddesi Bilanço Esasına göre Defter Tutması gereken Tüccarları belirlemiştir. Her yıl Yeniden Değerleme oranı göz önüne alınarak bu hadler Gelir idaresi Başkanlığı tarafından açıklanmaktadır. 20/11/2008 tarih ve 27060 Sayılı Resmi gazetede Yayınlanarak yürürlüğe giren 387 SIRA NO'LU VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ uyarınca yeniden değerleme oranı 2008 yılı için % 12 (oniki) olarak tespit edilmiştir. Belirlenen yeniden değerleme oranını geçen yılki hadlere uyguladığımız zaman 2009 yılında Sınıf değişikliği hadlerini de hesaplamış oluyoruz.

1-Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satan;
Yıllık Alışları 107.000 + %12(12.840)=119.840 (%20 ilaveli 143.808 YTL) veya
Yıllık Satışları 150.000 + %12(18.000)=168.000 (%20 ilaveli 201.600 YTL) aşanlar,

2- Birinci bentte yazılı olanların dışındaki işlerle uğraşanlar;
Gayri safi iş hasılatı 60.000 + %12(7.200)=67.200(%20 ilaveli 80.640 YTL)

3- 1 ve 2 numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde ;
G.S.iş hasılatı 5 katı + Yıllık Satış Tutarı 107.000+ %12(12.840)=119.840 (%20 ilaveli 143.808 YTL)

5510 Sayılı Kanun Gereğince 01.12.2008 Tarihinden İtibaren Sigortalı İşe ilk Girişler E-Sigorta bölümünden bildirilecektir..

2008-11-30T15:24:00.003+02:00

28 Eylül 2008 PAZAR

Resmî Gazete Sayı : 27011 TEBLİĞ
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından:
5510 SAYILI KANUN GEREĞİNCE SİGORTALI SAYILANLAR, SAYILMAYANLAR, SİGORTALILIĞIN BAŞLANGICI, KURUMA BİLDİRİLMESİ VE SONA ERMESİ HAKKINDA TEBLİĞ

31/05/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun sigortalı sayılma, sigortalılığın başlangıcı ve sona ermesine ilişkin hükümleri 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle yürürlüğe girecek olup, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği 28/08/2008 tarihli ve 26981 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış bulunmaktadır.
5510 sayılı Kanunun sosyal sigorta hükümleri ile getirilen hak ve yükümlülükler ve sosyal sigorta işlemlerine ilişkin usul ve esaslar aşağıda açıklanmıştır.

I- SİGORTALI SAYILANLAR

A- Hizmet Akdine Tabi Çalışanlar
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalı sayılabilmek için, sigortalının işveren veya işveren vekili ya da alt işveren tarafından işe alınıp, hizmet akdine tabi çalıştırılması veya işe başlatılması gerekir.
Aşağıda belirtilenlere 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler uygulanır.
1) İşçi sendikaları ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlıklarına ve yönetim kurullarına seçilenler.
2) Bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılan ve Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından belirlenen ve Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ekinde yer alan tabloda sayılan; film, tiyatro, sahne, gösteri, ses ve saz sanatçıları ile müzik, resim, heykel, dekoratif ve benzeri diğer uğraşları içine alan bütün güzel sanat kollarında çalışanlar ile düşünürler ve yazarlar.
3) Mütekabiliyet esasına dayalı olarak sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülkelerin uyruğunda olanlar hariç, yabancı uyruklu, uyruksuz, göçmenler ve sığınmacı kişiler ile uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmış ülke sigortalılarından, sözleşmede belirlenen istisna halleri dışında çalışmalarını hizmet akdine tabi sürdürenler.
4) Büyükelçilik, konsolosluk mensuplarının özel hizmetlerinde çalıştırılanlardan gönderen devlette veya üçüncü bir devlette sigortalılıklarını belgeleyemeyenler ile Türkiye’de ikamet etmekte iken buralarda çalıştırılan Türk vatandaşları.
5) 2/7/1941 tarihli ve 4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanuna göre, çiftçi malları koruma başkanlıkları veya meclisleri tarafından çalıştırılan koruma bekçileri.
6) 24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanununda belirtilen umumi kadınlar.
7) Milli Eğitim Bakanlığı tarafından düzenlenen kurslarda usta öğretici olarak çalıştırılanlar, kamu idarelerinde ders ücreti karşılığı görev verilenler ile 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (C) bendi kapsamında çalıştırılanlar.

B- Kendi Adına ve Hesabına Bağımsız Çalışanlar
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi birinci fıkrasının (b) bendine göre,
1) Köy ve mahalle muhtarı seçilenler,
2) Hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan;
a) Ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir vergisi mükellefi olanlar,
b) Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkar siciline kayıtlı olanlar,
c) Kollektif şirketlerin ortakları,
ç) Limited şirketlerin ortakları,
d) Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları,
e) Adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları,
f) Donatma iştirakleri ortakları,
g) Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları,
ğ) Tarımsal faaliyette bulunanlar,
sigortalı sayılırlar.
10/7/1953 tarihli ve 6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanuna tabi jokey ve antrenörler hakkında 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler uygulanır.

C- Kamu İdarelerinde Çalışanlar
Kamu idarelerinde;
a) 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi birinci fıkrasının (a) bendine göre hizmet akdine tabi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çalışıp, ilgili mevzuatında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar,
b) 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışıp ilgili mevzuatında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar,
c) 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar,
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar.
Aşağıda belirtilenlere 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler uygulanır.
1) Kuruluş ve personel kanunları veya diğer kanunlar gereğince seçimle veya atama yoluyla kamu idarelerinde göreve gelenlerden; bu görevleri sebebiyle kendilerine ilgili kanunlarında Devlet memurları gibi emeklilik hakkı tanınmış olanlardan hizmet akdi ile çalışmayanlar.
2) Başbakan, bakanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, belediye başkanları, il encümeninin seçimle gelen üyeleri.
3) 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi sigortalı iken aynı kapsamdaki kişilerin kurduğu sendikalar ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlıkları ve yönetim kurullarına seçilenlerden aylıksız izne ayrılanlar.
4) Harp okulları ile fakülte ve yüksek okullarda, Türk Silahlı Kuvvetleri hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken askeri öğrenci olanlar ile astsubay meslek yüksek okulları ve astsubay naspedilmek üzere temel askerlik eğitimine tâbi tutulan adaylar.
5) Polis Akademisi ile fakülte ve yüksek okullarda, Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okumaya devam eden öğrenciler.
Ancak, (4) ve (5) inci maddede belirtilen okulları tamamlamadan ayrılanlar ile tamamlamalarına rağmen görevlerine başlamadan ayrılanların, bu okullarda geçen eğitim süreleri sigortalılıklarından sayılmaz.
5510 sayılı Kanunun kısa vadeli sigorta kollarına ilişkin hükümleri, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlara uygulanmaz.

D- Haklarında Bazı Sigorta Kolları Uygulanacak Sigortalılar
Aşağıda belirtilenler 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi gereğince sigortalı sayılırlar, ancak bunlar hakkında Kanunda sayılan sigorta kolları uygulanır.
1) Hizmet akdi ile çalışmamakla birlikte, ceza infaz kurumları ile tutukevleri bünyesinde oluşturulan tesis, atölye ve benzeri ünitelerde çalıştırılan hükümlü ve tutuklular hakkında, Kanunun iş kazası ve meslek hastalığı ile analık sigortası hükümleri uygulanır, bunlar Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar.
2) 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler hakkında iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası, meslek liselerinde okumakta iken veya yüksek öğrenimleri sırasında zorunlu staja tabi tutulan öğrenciler hakkında ise iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır, bunlar Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar.
3) Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerler hakkında Kanunun iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır, bunlar 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar.
4) Ülkemiz ile uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri hakkında kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır, bunlar Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır. Bu sigortalıların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmak istemeleri halinde Türkiye’de yasal olarak ikamet etme şartı yanında bu Kanuna tabi zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmama veya sigortalı olarak çalışmakla birlikte ay içerisinde 30 günden az çalışmak ya da tam gün çalışmamak şartları aranmaksızın haklarında genel sağlık sigortası primi hariç isteğe bağlı sigorta hükümleri uygulanır. Bu sigortalılar 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar.
5) Vazife malullerinden;
a) Harp malulleri ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre vazife malullüğü aylığı bağlanmış malullerden, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar hakkında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır, ancak uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmayı istemeleri halinde bu isteklerini Kuruma bildirdikleri tarihi takip eden ay başından itibaren, haklarında uzun vadeli sigorta kolları uygulanır.
b) 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında bir göreve başlayan tüm vazife malulleri hakkında uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanır.
c) 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başladıkları halde, aylıkları kesilmeyen harp ve vazife malullerinden genel sağlık sigortası primi alınmaz.

II- SİGORTALI SAYILMAYANLAR

5510 sayılı Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları hükümlerinin uygulanmasında;
1) İşverenin işyerinde ücretsiz çalışan eşi,
2) Aynı konutta birlikte yaşayan ve üçüncü derece dahil bu dereceye kadar hısımlar arasında ve aralarına dışardan başka kimse katılmaksızın, yaşadıkları konut içinde yapılan işlerde çalışanlar,
3) Ev hizmetlerinde ücretle ve sürekli olarak çalışanlar hariç süreksiz olarak çalışanlar,
4) 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi birinci fıkrasının (b) bendinin (1) ve (3) numaralı alt bentleri kapsamında sigortalılıkları devam edenler hariç olmak üzere, muvazzaf askerlik hizmetlerini er ve erbaş olarak yapmakta olanlar ile yedek subay okulu öğrencileri,
5) Yabancı bir ülkede kurulu herhangi bir kuruluş tarafından ve o kuruluş adına ve hesabına Türkiye’ye bir iş için gönderilen ve yabancı ülkede sosyal sigortaya tabi olduğunu belgeleyen kişiler ile Türkiye’de kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, yurt dışında ikamet eden ve o ülke sosyal güvenlik mevzuatına tabi olanlar,
6) Resmi meslek ve sanat okulları ile yetkili resmi makamların izniyle kurulan meslek veya sanat okullarında ve yüksek okullarda fiilen normal eğitim süreleri içinde yapılan, tatbiki mahiyetteki yapım ve üretim işlerinde çalışan öğrenciler,
7) Sağlık hizmet sunucuları tarafından işe alıştırılmakta olan veya rehabilite edilen, hasta veya maluller,
8) 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri gereği sigortalı sayılması gerekenlerden 18 yaşını doldurmamış olanlar,
9) Kamu idareleri hariç olmak üzere, tarım işlerinde veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz işlerde çalışanlar,
10) Tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan; tarımsal faaliyette bulunan ve yıllık tarımsal faaliyet gelirlerinden, bu faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının, Kanunda tanımlanan prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olduğuna dair beyanlarını içeren başvuruları dikkate alınarak ziraat odalarından, bunların bulunmadığı yerlerde tarım il/ilçe müdürlüklerinden alacakları Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ekinde yer alan muafiyet belgesi ile belgeleyenler,
11) Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkar siciline kayıtlı olanlardan, aylık faaliyet gelirlerinden bu faaliyetine ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarı, prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olduğuna dair beyanlarını içeren başvuruları dikkate alınarak, Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği’nden alacakları muafiyet belgesi ile belgeleyenler,
12) Kamu idarelerinin dış temsilciliklerinde istihdam edilen ve temsilciliğin bulunduğu ülkede sürekli ikamet izni veya bu devletin vatandaşlığına da haiz bulunan Türk uyruklu sözleşmeli personelden, bulunduğu ülkenin sosyal güvenlik kurumunda sigortalı olduğunu belgeleyenler ile kamu idarelerinin dış temsilciliklerinde istihdam edilen sözleşmeli personelin uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri çerçevesinde ve temsilciliğin bulunduğu ülkenin ilgili mevzuatının zorunlu kıldığı hallerde, işverenleri tarafından bulunulan ülkede sosyal sigorta kapsamında sigortalı olanlar,
sigortalı sayılmazlar.
Yukarıdaki 8 inci maddenin uygulanmasıyla ilgili olarak, bir meslek veya sanat okulunu bitirenlerden, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre mahkemece ergin kılınmak suretiyle, öğrenimleriyle ilgili görevlerde çalışanlar hakkında 18 yaşın bitirilmiş olması şartı aranmaz.

III- SİGORTALILIĞIN BAŞLANGICI VE KURUMA BİLDİRİLMESİ

A- Hizmet Akdine Tabi Çalışanlar
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında hizmet akdine tabi sigortalı sayılanlar için sigortalılık, çalışmaya, mesleki eğitime veya zorunlu staja, başladıkları tarihten itibaren başlar. İşverenler, söz konusu sigortalıları bu tarihlerden önce örneği Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğiyle belirlenen sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmek zorundadır.
İşverenlerin 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalıları işe başlatmadan önce Kuruma bildirmesi gerekmekle birlikte, aşağıda sayılan istisnai durumlarda Kurumun ilgili ünitesine yapılan bildirimler sigortalılık başlangıcından önce yapılmış sayılacaktır.
1) İnşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde işe başlatılacak sigortalılar için, en geç çalışmaya başlatıldığı gün,
2) Yabancı ülkelere sefer yapan ulaştırma araçlarına sefer esnasında alınarak çalıştırılanlar ile Kuruma ilk defa işyeri bildirgesi verecek işyerlerinde; ilk defa sigortalı çalıştırmaya başlanılan tarihten itibaren bir ay içinde çalışmaya başlayan sigortalılar için, çalışmaya başladıkları tarihten itibaren en geç söz konusu bir aylık sürenin dolduğu tarihe kadar,
3) Kamu idarelerince istihdam edilen 8/9/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa göre işsizlik sigortasına tabi olmayan sözleşmeli personel ile kamu idarelerince yurt dışı görevde çalışmak üzere işe alınanların, çalışmaya başladıkları tarihten itibaren bir ay içinde,
4) İlk işyerindeki çalışmasına ait sigortalı işe giriş bildirgesi Kuruma verilerek, tescil işlemi yapılmış olan sigortalının, naklen ve hizmet akdi sona ermeden aynı işverenin aynı ya da başka ünitede tescil edilmiş diğer işyerinde çalışmaya başlaması halinde, yasal süresi dışında,
5) 5510 sayılı Kanunda belirtilen sürede Kuruma bildirilme imkanı olmamakla birlikte;
a) Maliye Bakanlığı vizesine bağlı olarak kamu idarelerinde çalışacak sigortalılar için vize işleminin gerçekleştirildiğine ilişkin yazının, ilgili kamu idaresine intikal ettiği günü izleyen ikinci iş günü sonuna kadar,
b) 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Kanunu uyarınca özelleştirilen işyerlerinden diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklen atanan sözleşmeli veya kapsam dışı personelin nakledildikleri kamu idarelerinde işe başladıkları tarihi takip eden ikinci iş günü sonuna kadar,
Kuruma yapılan bildirimler de süresinde yapılmış sayılır.
Hizmet akdi ile çalışmamakla birlikte 3308 sayılı Kanunda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler ile meslek liselerinde okumakta iken veya yüksek öğrenimleri sırasında zorunlu staja tabi tutulan öğrencilerin bildirimleri, Milli Eğitim Bakanlığı veya bu öğrencilerin eğitim gördükleri okullar, yüksek öğrenim sırasında zorunlu staja tabi tutulan öğrenciler için ise öğrenim gördükleri yüksek öğretim kurumlarınca yapılır.
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıları çalıştıranlar tarafından Kuruma yapılacak bildirimler, Kurum ile işveren, kamu idareleri ile kurum ve kuruluşların internet ve elektronik alt yapısı oluşturuluncaya kadar kâğıt ortamında yürütülür. Adi posta veya kargo ile gönderilen veya Kuruma doğrudan verilen işe giriş bildirgelerinde, bildirgenin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarih; taahhütlü, iadeli taahhütlü veya acele posta servisi olarak gönderilenlerde ise postaya verildiği tarih, bildirim tarihi olarak kabul edilir.
Sigortalı işe giriş bildirgesinin kağıt ortamında Kuruma verilmesi halinde bildirge üç nüsha düzenlenir, Kurum evrak kaydından geçen bildirgenin bir nüshası sigortalıya verilmek diğer nüshası sigortalı dosyasında saklanmak üzere işverene verilir, bir nüshası da sigortalının dosyasında muhafaza edilmek üzere Kurumca saklanır. Belgenin e-sigorta yoluyla verilmesi halinde işverenler bilgisayarlarından alacakları Kurumca üretilmiş barkod numaralı çıktıların bir nüshasını sigortalıya verir, bir nüshası da işverence sigortalı dosyasında saklanır.

B- Hizmet Akdine Tabi Çalışanların Sigortalı İşe Giriş Bildirgesinin E-Sigorta Yoluyla Bildirilmesi
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalıları çalıştıran işverenlerden aylık prim ve hizmet belgesini zorunlu olarak e-Sigorta yoluyla verenler;
1) 01/11/2008 tarihinden itibaren sigortalı tekrar işe giriş bildirgesini,
2) 01/12/2008 tarihinden itibaren ise sigortalı ilk işe giriş bildirgesini
zorunlu olarak e-Sigorta yoluyla internet üzerinden vereceklerdir.
Aylık prim ve hizmet belgesini e-Sigorta yoluyla bildirme zorunluluğu olmayan işverenler sigortalı ilk ve tekrar sigortalı işe giriş bildirgesini kağıt ortamında Kuruma verebilecekleri gibi e-Sigorta yoluyla da Kuruma bildirileceklerdir.

C- Kendi Adına ve Hesabına Bağımsız Çalışanlar
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanların sigortalılıkları, aşağıda belirtilen hallerden itibaren başlar.
1) Ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir vergisi mükellefi olanların sigortalılıkları bu mükellefiyetlerinin başlangıç tarihi itibariyle başlar ve bu tarih vergi dairelerince,
2) Gelir vergisinden muaf olanların sigortalılıkları, Esnaf ve Sanatkar Sicil Müdürlüklerine tescil tarihi itibariyle başlar ve bu tarih Esnaf ve Sanatkar Sicil Müdürlüklerince,
3) Şirket ortaklarından;
a) Kollektif şirket, adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları ile donatma iştiraki ortaklarının sigortalılıkları vergi mükellefiyetlerinin başladığı tarihte başlar ve bu tarih, vergi dairelerince,
b) Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının sigortalılıkları, yönetim kurulu üyeliğine seçildikleri tarihte başlar ve bu tarih, şirket yetkililerince,
c) Limited şirket ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortaklarının sigortalılıkları şirketin ticaret siciline tescil edildiği tarihte başlar ve bu tarih, ticaret sicil memurluklarınca,
d) Limited şirket ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortaklarından hisse devri alan yeni ortaklarının sigortalılıkları ortaklar kurulunca devrin yapılmasına karar verildiği tarihte başlar. Bu tarih, ortaklar kurulu kararının, hisse devrine ilişkin tanzim edilen noter devir sözleşmesinin, devrin yapıldığının işlendiği pay defterinin birer sureti veya devir, ticaret sicil memurluğunca tescil edilmiş ise ticaret sicil gazetesinde ilan edildiği nüshasının ibraz edilmesi kaydıyla şirket yetkililerince,
4) Köy ve mahalle muhtarlarının sigortalılıkları, muhtar seçildikleri tarih itibariyle başlar ve bu tarih il veya ilçe mülki amirliklerince,
Kuruma onbeş gün içinde bildirilir.
5) 6132 sayılı Kanuna tabi jokey ve antrenörlerin sigortalılıkları lisans belgesine istinaden fiilen çalışmaya başladıkları tarihte başlar. Bu tarih, kaydın yapıldığı tarihten itibaren bir ay içinde Türkiye Jokey Kulübünce Kuruma bildirilir.
6) 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan tarımsal faaliyette bulunanların sigortalılıkları, bağlı oldukları ziraat odalarınca veya kendilerince bir yıl içinde bildirilmesi halinde odaya kaydedildikleri tarihten, bu süre içinde bildirilmemesi halinde ise bildirimin Kuruma yapıldığı tarihten başlar. Bu tarih, meslek kuruluşuna kayıtlarının yapıldığı tarihten itibaren bir ay içerisinde ziraat odalarınca veya ziraat odalarının bulunmadığı yerlerde tarım il/ilçe müdürlüklerince Kurumun ilgili ünitesine bildirilmek zorundadır.
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılar örneği Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ile belirlenen sigortalı işe giriş bildirgesi ile sigortalılık başlangıcından itibaren on beş gün içinde Kurumun ilgili ünitesine bildirimi yapılır.
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabi tarımsal faaliyette bulunan sigortalılardan Kanunun 6 ncı maddesinin (ı) bendi kapsamına girmeleri nedeniyle sigortalılıkları sona erenlerden muafiyet şartlarının ortadan kalktığını, ziraat odalarından, ziraat odalarının bulunmadığı yerlerde tarım il/ilçe müdürlüklerinden alacakları belge ile birlikte bir yıl içinde Kuruma bildirenlerin sigortalılıkları belgenin düzenlendiği tarihten, bu süreyi geçirenlerin sigortalılıkları ise bildirimin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihten başlar. Bu tarih sigortalılarca ve ilgili kuruluşlarca Kuruma bildirilir.
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılardan gelir vergisinden muaf olup, Kanunun 6 ncı maddesinin (k) bendi kapsamına girmeleri nedeniyle sigortalılıkları sona erenlerden muafiyet şartlarının ortadan kalktığını esnaf ve sanatkarlar odaları birliğinden alacakları belge ile birlikte 15 gün içerisinde Kuruma bildirenlerin sigortalılıkları, belgenin düzenlendiği tarihten, 15 günlük süreyi geçirenlerin ise, bildirimin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihten itibaren başlar. Bu tarih sigortalılarca ve ilgili kuruluşlarca Kuruma bildirilir.
Muafiyet şartlarının ortadan kalktığına ilişkin olarak ilgili kuruluşlardan alınan belgenin adi posta veya kargo ile gönderilmesi halinde Kurum kayıtlarına intikal tarihi, taahhütlü, iadeli taahhütlü veya acele posta ile yapılan bildirimlerde postaya veriliş tarihi Kuruma intikal tarihi olarak kabul edilir.
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılarla ilgili bildirim yükümlülüğü bulunan kurum ve kuruluşlar, bildirimlerini merkez birimlerince yapmaları durumunda, bildirim zorunluluğu yerine getirilmiş sayılır. Kurum bildirimden itibaren bir ay içinde tescili yapılan kişilere, sigortalılık hak ve yükümlülüklerinin başladığını ve yaptığı işin iş kolu kodunu bildirir.
Adi posta yolu ile gönderilen veya Kuruma doğrudan verilen işe giriş bildirgelerinde, bildirgenin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarih, taahhütlü, iadeli taahhütlü veya acele posta servisi olarak gönderilenlerde ise postaya verildiği tarih, bildirim tarihi olarak kabul edilir.

D- Kendi Adına ve Hesabına Bağımsız Çalışanların Sigortalı İşe Giriş Bildirgesinin E-Sigorta Yoluyla Bildirilmesi
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre sigortalı sayılanlardan, ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir vergisi mükellefi olanlar, kollektif şirket, adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları ile donatma iştiraki ortaklarının sigortalı ilk ve tekrar işe giriş bildirgesi Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından e-Sigorta yoluyla Kuruma bildirilir.
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalıların Kuruma bildirilmesinde ilgili kurum ve kuruluşların, internet ve elektronik alt yapısı oluşturuluncaya kadar sigortalı ilk ve tekrar işe giriş bildirgesi kağıt ortamında alınır.

E- Kamu İdarelerinde Çalışanlar
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışanların sigortalılıkları, aşağıda belirtilen hallerden itibaren başlar.
1) Kamu idarelerinde ilk defa veya tekrar çalışmaya başlayanlar göreve başladıkları,
2) Harp okulları ile fakülte ve yüksek okullarda Türk Silahlı Kuvvetleri hesabına okuyanlar ile polis akademisi ile fakülte ve yüksek okullarda Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okuyanlar öğrenime başladıkları,
3) İkinci maddede belirtilen okullarda kendi hesabına okumakta iken Türk Silahlı Kuvvetleri veya Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okumaya başlayanlar ise Türk Silahlı Kuvvetleri veya Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okumaya başladıkları,
tarihten itibaren sigortalı sayılırlar ve bu tarihlerden itibaren on beş gün içinde Ek-1 deki sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma e-sigorta yoluyla bildirimleri yapılır.
Bunlardan, yer değiştirme suretiyle farklı işyerine atananlar ile bir kurumdan diğer kuruma naklen atanarak çalışmaya başlayanlar için sigortalı işe giriş bildirgesi verilir. Ancak, aynı kamu idaresinin farklı birimleri arasındaki naklen tayin ve görevlendirmelerde sigortalı tekrar işe giriş bildirgesi ile bildirim yapılmaz.

F- Sigortalıların Kendilerini Bildirmesi
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sayılan sigortalılar ile 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendinde belirtilen tarımsal faaliyette bulunanlar faaliyetlerine başladıkları tarihten itibaren bir ay içinde sigortalılıklarını sigortalı bildirim belgesi ile Kuruma bildirirler. Kurumun elektronik altyapısı oluşturulunca bildirimler internet ortamında da yapılır.
Bunlardan, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sayılan sigortalıların kendini bildirmemesi aleyhine delil teşkil etmez.
Sigortalıların bildirimleri ile bu kişiler için işverenler ya da ilgili kuruluşlar tarafından yapılan bildirimlerde farklılık olması halinde yapılacak yazışmalar sonucunda farklılık giderilemezse, kontrol ve denetim sonucuna göre işlem yapılır.

G- Sosyal Güvenlik Sicil Numarası
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesine tabi sigortalılar Kuruma verilen ilk veya tekrar sigortalı işe giriş bildirgelerine göre Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası ile bilgisayar ortamında tutulan tescil kütüğüne kayıt edilir. Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, aynı zamanda sigortalıların sosyal güvenlik sicil numaraları oluşturur. Sigortalıların tescil, hizmet ve her türlü bilgisayar kayıtları ile diğer sosyal sigorta işlemleri, sosyal güvenlik sicil numarası altında tutulur.
Yabancı uyruklulara Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünce verilecek kimlik numaraları aynı zamanda bunlar için sosyal güvenlik sicil numarası olarak kullanılır.

Ğ- İşe Giriş Bildirgesi Düzenlenmeyecekler
5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sosyal güvenlik kurumlarına tescili yapılan ve Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibariyle sigortalılığı devam edenlerin sigortalıların eski tescil bilgileri, sosyal güvenlik sicil numarası altında güncellenerek Kanuna göre tescil işlemleri sonuçlandırılır. Bunlar için ayrıca sigortalı işe giriş bildirgesi talep edilmez.

IV- SİGORTALILIĞIN SONA ERMESİ VE BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜĞÜ

A- Hizmet Akdine Tabi Çalışanlar
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olanların sigortalılıkları hizmet akdinin sona erdiği tarihte biter. Bu tarih, işverenler tarafından örneği Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ekinde yer alan sigortalı işten ayrılış bildirgesi ile sigortalılığın sona ermesini takip eden on gün içinde e-Sigorta ile Kuruma bildirilir.
Sigortalı işten ayrılış bildirgesine kaydedilen bilgiler, ayrıca ilgili aylık prim ve hizmet belgesinde de gösterilir. Yasal süresi dolmadığı için henüz Kuruma verilmeyen aylık prim ve hizmet belgesinde yer alacak sigortalı çalışmalarının Kurumca bilinmesini gerektiren diğer hallerde de bu şekilde işlem yapılır. Ancak, on günlük süre dolmadan aylık prim ve hizmet belgesi verilmiş ise ayrıca sigortalı işten ayrılış bildirgesi verilmez.
5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesi gereği bazı sigorta kollarına tabi tutulanlardan;
1) Ceza infaz kurumları ile tutukevleri bünyesinde oluşturulan tesis, atölye ve benzeri ünitelerde çalıştırılan hükümlü ve tutukluların sigortalılığı çalışmalarının sona erdiği veya işlerine son verildikleri tarihten itibaren sona erer. Bu tarih, Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İş Yurtları Kurumunca,
2) 3308 sayılı Kanunda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler, meslek liselerinde okuyanlar, yüksek öğrenimleri sırasında zorunlu staja tabi tutulan öğrencilerin sigortalılığı eğitim veya öğretimlerinin/staj sürelerinin bittiği tarihten itibaren sona erer. Bu tarih, eğitim ve öğretim gördükleri kurumlarca,
3) Harp malulleri ile 3713 veya 2330 sayılı kanunlara göre vazife malullüğü aylığı bağlanmış olanlardan 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrası kapsamında sigortalı olanların sigortalılıkları, sigortalı çalışmalarının sona erdiği tarihten itibaren sona erer, bu tarih işverenlerince,
4) Harp malulleri ile 3713, veya 2330 sayılı kanunlara göre vazife malullüğü aylığı bağlanmış olanlardan 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında çalışanlardan uzun vadeli sigorta kollarına tabi olup bu sigorta kollarından çıkmak isteyenler hakkında isteklerine dair yazılı taleplerini takip eden ayın başından itibaren sadece iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanmaya devam edilir, bu tarih işverenlerince,
5) Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerlerin sigortalılığı, kursların bitiminden veya ayrıldığı tarihten itibaren sona erer. Bu tarih Türkiye İş Kurumunca,
on gün içinde sigortalı işten ayrılış bildirgesi ile Kuruma bildirilir.
Ancak, Türkiye İş Kurumu tarafından 4447 sayılı Kanun gereğince işsizlik ödeneğinden yararlandırılan kişilerden ödeneğinin sona erdiği tarih bildirilenler için ayrıca, sigortalı işten ayrılış bildirgesi verilmesi istenmez.

B- Kendi Adına ve Hesabına Bağımsız Çalışanlar
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı olanların sigortalılıkları aşağıda sayılan hallerde sona erer, bunlardan;
1) Ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir vergisi mükellefi olanların sigortalılıkları mükellefiyetlerini gerektiren faaliyetlerine son verdikleri tarihte sona erer ve bu tarih ilgili vergi dairelerince ve sigortalılarca,
2) Gelir vergisinden muaf olanların sigortalılıkları esnaf ve sanatkar sicil müdürlüklerindeki kayıtlarının silindiği tarihte sona erer, bu tarih esnaf ve sanatkar sicil müdürlüklerince ve sigortalılarca,
3) 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki gelir vergisinden muaf olanlardan, bu Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (k) bendi kapsamına girenlerin bir önceki aya ait faaliyet gelirlerinden bu faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının Kanunla tanımlanan prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olduğunu esnaf ve sanatkarlar odaları birliklerinden alacakları Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ekinde yer alan muafiyet belgesi ile belgeleyerek on gün içinde Kuruma intikal ettirenlerin sigortalılıkları belgenin düzenlendiği tarihten, bu süreyi geçirenlerin sigortalılıkları ise belgenin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihten itibaren sona erer ve bu tarih sigortalılarca,
4) Şirket ortaklarından;
a) Kollektif şirket, adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları ile donatma iştiraki ortaklarının sigortalılıkları vergi mükellefiyetlerinin bittiği tarihte sona erer, bu tarih vergi dairelerince ve sigortalılarca,
b) Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının sigortalılıkları bu görevlerinin bittiği tarihte sona erer, bu tarih, şirket yetkililerince ve sigortalılarca,
c) Limited şirket, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortaklarının sigortalılıkları hisse devrine ilişkin alınan ortaklar kurulu kararı ile hissenin devrine ilişkin tanzim edilen noter devir sözleşmesinin ve devrin pay defterine işlendiği sayfanın birer suretlerinin birlikte ibraz edilmesi veya hisse devri ticaret sicil memurluğuna tescil edilmiş ise ticaret sicil gazetesinde ilan edildiği nüshasının ibraz edilmesi kaydıyla ortaklar kurulu karar tarihi itibariyle sona erer, bu tarih sigortalılar ve şirket yetkililerince,
5) İflasın açılmasına mahkemece karar verilen şirketlerin ortaklarının sigortalılıkları sigortalının talebi halinde mahkemenin karar tarihinde, sigortalının talebinin olmaması halinde ise mahkemece iflasın kapatılmasına karar verildiği tarihte sona erer, bu tarih sigortalılar ve şirket yetkililerince,
6) Tasfiyenin açılmasına mahkemece karar verilen şirketlerin ortaklarının sigortalılıkları sigortalının talebi halinde mahkemenin karar tarihinde sona erer, bu tarih sigortalılarca, sigortalının talebinin olmaması halinde tasfiye kurulu kararının ticaret sicil memurluğunca tescil edildiği tarihte sona erer, bu tarih ticaret sicil memurluğunca ve sigortalılarca,
7) Tasfiyesine şirketin ortaklar kurulu tarafından karar verilen şirketlerin ortaklarının sigortalılıkları sigortalının talebi halinde tasfiyenin başlanmasına karar verildiği tarihte sona erer, bu tarih sigortalılarca, sigortalının talebinin olmaması halinde ise tasfiyenin sonuçlandığına ilişkin tasfiye kurulu kararının ticaret sicil memurluğunca tescil edildiği tarihte sona erer, bu tarih sigortalılarca ve ticaret sicil memurluklarınca,
8) Münfesih duruma düşen şirketlerin ortaklarının sigortalılıkları sigortalının talebi halinde şirketin münfesih duruma düştüğü tarih itibariyle sona erer, bu tarih sigortalılarca, sigortalının talebinin olmaması halinde münfesih duruma düşen şirketin tasfiyesinin sonuçlandığına dair tasfiye kurulu kararının ticaret sicil memurluğunca tescil edildiği tarihte sona erer, bu tarih sigortalılarca ve ticaret sicil memurluklarınca,
9) Mahkeme kararı ile iflasın, tasfiyenin açılmasına, ortaklar kurulu kararı ile tasfiyenin başlamasına veya münfesih duruma düşmesine karar verilen şirketlerin ortaklarından hizmet akdi ile çalışmaya başlayanların sigortalılıkları çalışmaya başladıkları tarihte sona erer, bu tarih sigortalılarca,
10) Gelir vergisinden muaf olarak sigortalılıkları devam ederken hizmet akdi ile çalışmaya başlayanların sigortalılıkları çalışmaya başladıkları tarihte sona erer, bu tarih sigortalılarca,
11) Köy ve mahalle muhtarlarının sigortalılıkları muhtarlık görevinin bittiği tarihte sona erer, bu tarih il ve ilçe mülki amirliklerince ve sigortalılarca,
12) Köy ve mahalle muhtarlarından Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrası (b) bendi kapsamında gelir vergisi mükellefi olanlar hariç, aynı zamanda hizmet akdi ile çalışmaya başlayanların sigortalılıkları çalışmaya başladıkları tarihte sona erer, bu tarih sigortalılarca,
13) Tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanların sigortalılıkları tarımsal faaliyetin bittiği tarihte sona erer, bu tarih ziraat odalarınca, ziraat odası bulunmayan yerlerde ise tarım il/ilçe müdürlüklerince ve sigortalılarca,
14) 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 4 numaralı alt bendi kapsamındaki tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, 5510 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi kapsamına girenlerin bir önceki yıla ait tarımsal faaliyet gelirlerinden bu faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının Kanunla tanımlanan prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olduğunun ziraat odalarından, ziraat odalarının bulunmadığı yerlerde ise tarım il/ilçe müdürlüklerinden alacakları Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ekinde yer alan muafiyet belgesi ile belgeleyerek on gün içinde Kuruma intikal ettirilenlerin sigortalılıkları belgenin düzenlendiği tarihten, bu süreyi geçirenlerin sigortalılıkları ise belgenin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihten itibaren sona erer ve bu tarih sigortalılarca,
15) Herhangi bir yabancı ülkede ikamet eden ve o ülke mevzuatı kapsamında çalışmaya başlayan veya ikamet esasına bağlı olarak o ülke sosyal güvenlik sistemine dahil olanların sigortalılıkları çalışmaya veya ilgili ülke sosyal güvenlik sistemine dahil oldukları tarihte sona erer, bu tarih sigortalılarca,
16) 6132 sayılı Kanuna tabi jokey ve antrenörlerin sigortalılıkları fiili çalışmalarının bittiği tarihte sona erer, bu tarih Türkiye Jokey Kulübü ve sigortalılarca,
on gün içinde sigortalı işten ayrılış bildirgesi ile Kuruma bildirilir.
Sigortalı işe giriş bildirgesini kağıt ortamında verenler için, sigortalılığın sona ermesini takip eden 10 gün içinde sigortalı işten ayrılış bildirgesi iki nüsha olarak düzenlenir. Biri düzenleyen kuruluşta kalır, diğeri ilgili üniteye gönderilir. Sigortalıya, sigortalılığının sona erdiği ilgili soysal güvenlik il/merkez müdürlüğünce yazı ile bildirilir.
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında olanların, meslek kuruluşlarına ya da vergi dairelerine olan yükümlülüklerini yerine getirmemiş olmaları, sigortalılığın sona ermesine ilişkin belge ya da bilginin verilmesine engel teşkil etmez.

C- Kamu İdarelerinde Çalışanlar
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıkları;
1) Ölüm halinde veya aylık bağlanmasını gerektiren hallerde, görev aylıklarının kesildiği tarihi takip eden aybaşından,
2) 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinde belirtilen yaş hadleri ile sıhhi izin sürelerinin doldurulması halinde ise bu süre ve hadlerin doldurulduğu tarihleri takip eden aybaşından,
3) Diğer hallerde ise görevden ayrıldıkları tarihten,
itibaren sona erer.
4) a) 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında çalışmakla birlikte 5434 sayılı Kanunun ek 76 ve geçici 192 nci maddesine göre ilgisi devam edenler hakkında,
b) 5434 sayılı Kanunun ek 71 inci maddesi uyarınca ilgisi devam edenler hakkında,
(1), (2) ve (3) üncü maddelerin ilgili hükümleri uygulanır.
c) 5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesi uyarınca isteğe bağlı ilgileri devam edenlerin, (1), (2), (3) üncü maddenin ilgili hükümleri ile birlikte toplu ya da fasılalı olarak toplam altı aydan fazla süre emeklilik kesenekleri ile kurum karşılıklarını süresinde ödemeyenlerin son kez emeklilik kesenek ve kurum karşılıklarını yatırmadıkları ayı takip eden ay başından itibaren sigortalılıkları sona erer.
d) 5434 sayılı Kanunun ek 76 ncı maddesi uyarınca çalışmaksızın istekleri üzerine ilgileri devam edenlerin bu maddenin 1, 2, 3 üncü bentlerinin ilgili hükümleri ile birlikte talepleri üzerine dilekçelerinin Kurum kayıtlarına geçtiği tarihi takip eden ay başından itibaren sigortalılıkları sona erer.
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendine tabi sigortalılar için Ek-2 de düzenlenen sigortalı işten ayrılış bildirgesi, sigortalılığın sona ermesini takip eden on gün içinde işe giriş bildirgesini düzenlemekle yükümlü kamu idaresince e-Sigorta ile Kuruma bildirilir. Ancak 5434 sayılı Kanunun 12 nci ve ek 76 ncı maddesi uyarınca çalışmaksızın istekleri üzerine ilgileri devam edenlerden sigortalılıkları sona erenler için işten ayrılış bildirgesi verilmez.
Yer değiştirme suretiyle bir kurumdan diğer bir kuruma nakledilenler hakkında sigortalı işten ayrılış bildirgesi ile gerekli bildirimler yapılır. Bu sigortalıların, malullük veya yaşlılık aylığı bağlanması taleplerinde kurumlarınca emekliye sevk onayı, ölüm halinde (tahsis taleplerinde) ise sigortalı işten ayrılış bildirgesi gönderilmesi yeterlidir.

D- Kamu İdarelerinin Dış Temsilciliklerinde Çalışanlar
Kamu idarelerinin dış temsilciliklerinde istihdam edilen ve temsilciliğin bulunduğu ülkede sürekli ikamet izni veya bu devletin vatandaşlığını da haiz bulunan Türk uyruklu sözleşmeli personelden, bulunduğu ülkenin sosyal güvenlik kurumunda sigortalı olduğunu belgeleyenler ile kamu idarelerinin dış temsilciliklerinde istihdam edilen sözleşmeli personelin uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri çerçevesinde ve temsilciliğin bulunduğu ülkenin ilgili mevzuatının zorunlu kıldığı hallerde, işverenleri tarafından bulunulan ülkede sosyal sigorta kapsamında sigortalı yapılanlardan, çalışmakta iken bulunduğu ülkenin sosyal güvenlik kurumu ile irtibatlandırılanların, uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri çerçevesinde, seçimini bulunan ülke mevzuatına tabi kalma yönünde kullananlar için sigortalılık kapsamına alındıkları tarihten itibaren, Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre Kamu idarelerinin yurtdışı görevinde çalışanlar, görevlerinden ayrıldıkları tarihten itibaren işverenlerince bir ay içinde Kuruma bildirilir.

E- Hastalık ve Analık Hükümlerinin Uygulanmasında Sigortalılık Niteliğinin Sona Ermesi
İlgili kanunlar gereği sigortalının ücretsiz izinli olması, greve iştirak etmesi veya işverenin lokavt ilan etmesi halinde, bu hallerin sona ermesini, diğer hallerde ise III/ (A), (B) ve (C) bölümlerinde belirtilen tarihleri takip eden onuncu günden başlanarak sigortalılık niteliği yitirilmiş sayılır. Bildirimlerde bu husus göz önünde bulundurulur.

V- SİGORTALILIK HALLERİNİN ÇAKIŞMASI

Sigortalıların Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan sigortalılık hallerinden birden fazlasına aynı anda tabi olmasını gerektirecek şekilde çalışmaları halinde aşağıdaki şekilde işlem yapılır.
1) Sigortalılar, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan sigortalılık hallerinden birden fazlasına aynı anda tabi olmaları halinde öncelikle (c) bendi kapsamında, (c) bendi kapsamında çalışma yoksa ilk önce başlayan sigortalılık ilişkisi esas alınarak sigortalı sayılırlar.
2) 1 inci madde gereği başlatılan sigortalılığın kesintiye uğraması halinde sonra başlayan çalışmaya göre sigortalılık hali başlatılır.
3) 5510 sayılı Kanunu 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan sigortalılık halleri ile bu Kanunun 5 inci maddenin (a) ve (e) bentlerine tabi sigortalılık hallerinin çakışması halinde, bunlar bu Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında sigortalı sayılır ve birinci madde hükmü uygulanır.
4) İsteğe bağlı sigortalı olanların 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamına tabi olacak şekilde çalışmaya başlamaları halinde, bu Kanunun 51 inci maddesinin üçüncü fıkrası saklı kalmak kaydıyla isteğe bağlı sigortalılık hali sona erer.
5) 1 inci maddede belirtilen sigortalılık hali değişikliklerinde Kanunda ve Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde belirtilen sigortalılığın sona erdiği tarihi takip eden günden itibaren, yeni sigortalılık haline göre hak ve yükümlülükler başlar.
6) 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar, kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fırkasının (a) bendi kapsamında sigortalı bildirilemezler.
7) Sigortalı sayılması gereken sigortalılık halinden başka bir sigortalılık hali için prim ödemiş olması halinde, ödenen primler 1 inci maddeye göre esas alınan sigortalılık hali için ödenmiş ve esas alınan sigortalılık halinde geçmiş kabul edilir.
8) 01/10/2008 tarihinden önce 506 sayılı Kanuna tabi olmaları nedeniyle 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, 1479 ve 2926 sayılı kanunlara tabi olmaları nedeniyle 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında kabul edilen sigortalılardan zorunlu sigortalı olmaları gerektiği halde 506, 1479 ve 2926 sayılı kanunlara tabi isteğe bağlı sigortalılığı devam edenler hakkında bu Kanunun 4 üncü maddesi gereğince işlem yapılır.
9) 01/10/2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı oldukları halde, kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden bu Kanunun 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi prim ödemesi olanların sigortalılıkları kesintiye uğrayıncaya kadar devam ettirilir.
10) 01/10/2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı oldukları halde 2925 sayılı Kanuna tabi prim ödeyenlerin sigortalılıkları 01/10/2008 tarihi itibariyle sona erer, 5510 sayılı Kanuna tabi çalışmanın sona erdiği tarihi takip eden aybaşından itibaren 2925 sayılı Kanuna göre kendiliğinden başlatılır.

VI- 506, 1479, 2926 VE 5434 SAYILI KANUNLAR İLE 2925 SAYILI KANUNA TABİ OLANLARIN SİGORTALILIKLARI

5510 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesine göre 2008 yılı Ekim ayı başından önce;
a) 506 ve 2925 sayılı kanunlara tabi olanlar, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi,
b) 1479 ve 2926 sayılı kanunlara tabi olanlar, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi,
c) 5434 sayılı Kanuna tabi olanlar Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi,
kapsamında sigortalı sayılır.
Bu süreler 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı kanunlar kapsamında geçen sigortalılık süresi, fiili hizmet süresi ve prim ödeme gün sayısı, genel sağlık sigortasının uygulanmasında gerekli olan sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayılarında dikkate alınır.

A- 506 Sayılı Kanuna Tabi Olanların Sigortalılığı
5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte 506 sayılı Kanunun mülga 86 ncı maddesine göre malullük, yaşlılık ve ölüm topluluk sigortasına tabi olanlardan;
1) Kurumca yapılan araştırma sonucunda ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir vergisi mükellefi olduğu tespit edilen avukat ve noterler bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında ayrıca bir bildirime gerek kalmaksızın sigortalı sayılır.
2) 2008 yılı Ekim ayından önce Ülkemiz ile uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri, bu Kanunun 4 üncü maddesi birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır ve bunlar hakkında kapsama alındıkları tarihten sonra kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır. Bunların bildirimleri işverenleri tarafından durumlarına uygun aylık prim ve hizmet belgesi ile yapılır. Bu sigortalıların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmak istemeleri halinde, 5510 sayılı Kanunun 50 nci maddesinin ikinci fıkrasının Türkiye’de yasal olarak ikamet etme şartı ile aynı fıkranın (a) bendinde belirtilen şartlar aranmaksızın haklarında isteğe bağlı sigorta hükümleri uygulanır. Bu kapsamda, isteğe bağlı sigorta hükümlerinden yararlananlardan ayrıca genel sağlık sigortası primi alınmaz. Bunların bildirimleri işverenleri tarafından durumlarına uygun aylık prim ve hizmet belgesi ile yapılır.
3) 2008 yılı Ekim ayı başından önce yabancı devletleri Ülkemizde temsil eden elçilik, konsolosluk ve ataşeliklerde çalışmaları nedeniyle topluluk sigortasına tabi olanların işverenlerinin 5510 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde işyeri tescilleri yapılmak suretiyle sigortalılıkları devam ettirilir.
Yukarıda 1 ve 2 ve 3 üncü maddelerde belirtilen sigortalıların topluluk sigortası kayıtları esas alınarak tescilleri Kurum tarafından Kanuna uygun hale getirilir. Ancak, bunların kendileri veya işverenleri tarafından örneği Kurumca hazırlanan belgenin 5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden itibaren en geç üç ay içinde Kuruma verilmesi zorunlu olup, Kurum tescilleri bu belgelere göre kontrol edilir.
5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki kısa ve uzun vadeli sigorta kollarına ait topluluk sigortası primlerinin takip ve tahsilinde, ilgili topluluk sigortası sözleşmesi ile 506, 5458, 5763 ve 5797 sayılı kanun hükümleri uygulanır.
5510 sayılı Kanunun geçici 11 inci maddesi gereğince, 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle dış temsilciliklerde görevli sigortalı veya genel sağlık sigortalısı personelinden, temsilciliğin bulunduğu ülkede sürekli ikamet iznine veya bu devletin vatandaşlığını da haiz olanlar, uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerindeki hükümler saklı kalmak üzere ve Dışişleri Bakanlığının olumlu görüşünün alınması şartıyla bulunduğu ülkenin sosyal güvenlik kurumları ile irtibatlandırılabilirler.
4046 sayılı Kanunun 21 inci maddesi kapsamında iş kaybı tazminatı alanlar 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı ve genel sağlık sigortalısı sayılır, ancak bu sigortalılar kısa vadeli sigorta kollarına tabi değildir. Sigortalıların sigortalı olduklarını ayrıca sigortalı bildirim belgesi ile Kuruma bildirme zorunlulukları yoktur.
Türkiye İş Kurumu tarafından ilk iş kaybı tazminatının ödendiği tarihi takip eden ay sonu itibarıyla, iş kaybı tazminatı alanlara ilişkin primlerin aktarıldığı anda sigortalı bildirimi ve tescili yapılmış sayılır.
Bu kapsamdakilerin sigortalılıkları iş kaybı tazminatı ödeme süresinin bittiği tarihte sona erer. İş kaybı tazminatı sona erenler için sigortalı işten ayrılış bildirgesi düzenlenmez.

B- 2925 Sayılı Kanuna Tabi Olanların Sigortalılığı
2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanununun 1 ila 5 inci, 33 üncü maddeleri 5754 sayılı Kanunla 1/10/2008 tarihi itibariyle yürürlükten kaldırıldığından, 2925 sayılı Kanun uygulaması 01/10/2008 tarihinden önce prim ödeyen sigortalılarla sınırlı olmak üzere devam ettirilir.
2925 sayılı Kanunun sigortalılığın sona ermesine ilişkin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yapılan değişiklikle; 2008 yılı Ekim ayı başından itibaren primlerini 5510 sayılı Kanunun 88 inci maddesine göre hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte ait olduğu yılı takip eden yılın Şubat ayı sonuna kadar ödemeyenlerin tarım sigortalılıkları o yılın 1 Ocak gününden itibaren sona erer.

C- 1479 Sayılı Kanuna Tabi Olanların Sigortalılığı
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendinde belirtilen tarımsal faaliyette bulunanlar hariç diğer alt bentlerine göre sigortalılık niteliği taşıdıkları halde 1/10/2008 tarihine kadar kayıt ve tescillerini yaptırmayanların sigortalılık hak ve yükümlülüğü 1/10/2008 tarihinden itibaren başlar.
1/10/2008 tarihinden önce 29/8/1977 tarihli 2108 sayılı Muhtar Ödenek ve Sosyal Güvenlik Yasasının 4 üncü maddesine göre muhtar seçildikleri tarih itibarıyla, 1479 sayılı Kanuna göre kayıt ve tescilleri yapılan köy muhtarlarından; 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi hükümlerine göre sigortalılıklarını devam ettirmek isteyenlerin 1/10/2008 tarihinden itibaren 6 ay içinde yazılı talepte bulunmaları halinde sigortalılıkları aynen devam ettirilir. Bu süre içerisinde talepte bulunmayanlar hakkında ise 5510 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.
01/10/2008 tarihinden önce 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalı sayılıp, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendinde belirtilen anonim şirketlerin kurucu ortaklarından, 1/10/2008 tarihinden sonra sigortalılıklarını devam ettirmek isteyenlerin, 01/10/2008 tarihinden itibaren 6 ay içinde yazılı talepte bulunmaları halinde sigortalılıkları aynen devam ettirilir. Bu süre içerisinde talepte bulunmayanların sigortalılıkları ise 01/10/2008 tarihi itibarıyla sona erer.
1479 sayılı Kanun kapsamına alınması gerektiği halde sigortalılığı başlamayan ve 01/10/2008 tarihinde kadar T.C. Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu ve 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesinde belirtilen emekli sandıklarınca kendilerine yaşlılık, malullük veya ölüm aylığı bağlananlar, 01/10/1972 tarihinden itibaren 1479 sayılı Kanun kapsamı dışında sayılırlar. Ancak, 1479 sayılı Kanuna tabi hizmet süreleri, diğer kurum ve sandıklara bildirilmiş ise bu hizmetler geçerli sayılır.

D- 2926 Sayılı Kanuna Tabi Olanların Sigortalılığı
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine göre sigortalı sayılanların hak ve yükümlülüğü tarımsal faaliyetlerinin kanunla kurulu ilgili meslek kuruluşlarınca veya kendilerince, bir yıl içinde bildirilmesi halinde sigortalılık 01/10/2008 tarihinden, bu süre içinde bildirilmemesi halinde ise bildirimin Kuruma yapıldığı tarihten başlatılır.
2926 sayılı Kanuna tabi sigortalı olanların hak ve yükümlülükleri, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 01/10/2008 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında devam eder.

E- 5434 Sayılı Kanuna Tabi Olanların Sigortalılığı
a) 2008 yılı Ekim ayı başından önce 5434 sayılı Kanuna tabi iştirakçi iken bu tarihten sonra da aynı statüde çalışmaya devam edenler,
b) 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle kamu idarelerinde hizmet akdi ile veya sözleşmeli olarak çalışanlardan, ilgili kanunları gereği 5434 sayılı Kanun ile ilgilendirilenler aynı statüde çalışmaya devam ettikleri sürece,
c) 5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesi gereğince isteğe bağlı olarak ve ek 76 ile geçici 192 nci maddeleri uyarınca ilgi devamı sağlanmış olanlardan ilgileri devam ettirilenler,
d) 5434 sayılı Kanun hükümleri uyarınca ilgilendirilmiş olanlardan 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle ücretsiz izinde bulunanlar,
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar bunlar hakkında 5510 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 ve mülga 2829 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.
5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesi gereğince isteğe bağlı olarak ve ek 76 ile geçici 192 nci maddelerine göre ilgi devamı şartlarını taşıyanlardan Kanunun yürürlük tarihinden sonra, ilgi devamı kurmak isteyenler hakkında da Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri dahil 5434 ve mülga 2829 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.
5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesine göre isteğe bağlı ilgilendirilenler ile ek 71, ek 76 ve geçici 192 nci maddeleri uyarınca ilgi devamı sağlanmış olanların Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonrada ilgileri devam ettirilir.
2008 yılı Ekim ayından önce 5434 sayılı Kanuna göre iştirakçi iken bu tarihten önce ve sonra görevinden ayrılanlar ile bunlardan Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlardan görevinden ayrılanların 5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesi uyarınca isteğe bağlı iştirakçilik ile ek 76 ve geçici 192 nci maddeleri uyarınca iştirakçi olmak üzere başvuruda bulunanların gerekli şartları taşımaları halinde, haklarında Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 ve 2829 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.
4046 sayılı Kanunun 22 nci maddesi uyarınca, özelleştirme programına alınan kuruluşlarda çalışan personelden Kamu kurum ve kuruluşlarına atanacak olan personelin eski kurumları ile ilişkilerinin kesileceği tarihe kadar geçecek süredeki, aylık ücret, sosyal hak ve yardımlar ile her türlü özlük haklarının özelleştirme fonundan ödenmesi ve bunlardan 5434 sayılı Kanuna tabi çalışmakta olanların bu süre içinde 5434 sayılı Kanuna göre kurulan ilgilerinin devam ettirilmesi, nakil işleminden sonra ise personelin, atandığı kurumun mevzuatına tabi olması gerekmektedir. Buna göre, 5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesi kapsamında bulunan bir kurumda 5434 sayılı Kanuna tabi çalışmakta iken kurumun özelleştirilmesi sonucu 4046 sayılı Kanunun 22 nci maddesi uyarınca başka bir kamu kurum veya kuruluşlarına atananların atandıkları kurum veya kuruluş 5434 sayılı Kanun kapsamında olan ve kadro ihdası yapılmış bir kurum olması halinde atananlar Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılacaklardır. Aksi taktirde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacaklardır.

VII- EMEKLİ/YAŞLILIK, VAZİFE VEYA HARP MALÜLLÜĞÜ AYLIĞI ALMAKTA İKEN YENİDEN ÇALIŞMAYA BAŞLAYANLAR

a) Yaşlılık veya Emekli Aylığı Almakta İken Yeniden Çalışmaya Başlayanlar;
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) , (b) ve (c) bendi kapsamında sigortalı olup, yaşlılık aylığı bağlananlardan tarımsal faaliyetlerde kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar ile 27/4/2005 tarih ve 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi hariç yeniden çalışmaya başlayanların yaşlılık aylıkları, çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ödeme dönemi başında kesilerek tüm sigorta kollarına tabi tutulurlar. Bu sigortalılardan, kendi adına ve hesabına tarımsal faaliyetlerde bulunanlar ile Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalılar hariç, (b) bendi kapsamında çalışmaya başlayanların aylıklarının kesilmemesi için yazılı istekte bulunanların, almakta oldukları yaşlılık aylıklarından sosyal güvenlik destek primi kesilir.
b) Vazife veya Harp Malullüğü Aylığı Almakta İken Yeniden Çalışmaya Başlayanlar;
1) Vazife malullüğü aylığı bağlanmış malullerden, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar ile çalışmaya devam edenlerin aylıkları kesilir. Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi hariç olmak üzere diğer alt bentlerine tabi çalışmaya başlayan vazife malullerinden aylıklarının kesilmemesi için yazılı istekte bulunanların yaşlılık aylıklarının ödenmesine devam edilir. Bunlardan, almakta oldukları aylıklarından Kanuna göre sosyal güvenlik destek primi kesilir
2) Harp malulleri ile 3713 ve 2330 sayılı kanunlar gereği vazife malullüğü aylığı bağlanmış malullerden, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar ile çalışmaya devam edenlerin ve 3713 sayılı Kanuna göre aylık bağlanmış malûller ile aynı Kanun kapsamına giren olaylar sebebiyle vazife malûllüğü aylığı alan er ve erbaşların, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olarak çalışmaları halinde de aylıkları kesilmez. Harp malullerinin aylıklarının kesilmesi halinde dahi harp malullüğü zamları kesilmez.
3) Aylıkları kesilmeksizin 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olarak çalışanlar hakkında uzun vadeli sigorta kolları, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında çalışanlar hakkında ise, iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır. İş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulananların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmayı bir ay içinde istemeleri halinde, bu isteklerini Kuruma bildirdikleri tarihi takip eden ay başından itibaren, haklarında uzun vadeli sigorta kolları da uygulanır ve bu fıkra kapsamına girenlerden ayrıca genel sağlık sigortası primi alınmaz.
3201 sayılı Kanuna göre borçlanılan yurtdışı hizmetlerine istinaden yaşlılık aylığı bağlananlar sosyal güvenlik destek primine tabi çalışamazlar.
5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçi veya sigortalı olanlar, vazife malullüğü, malullük, yaşlılık veya emekli aylığı bağlananlar ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaya devam edenler hakkında sosyal güvenlik destek primine tabi olma bakımından 5510 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edilir.
Sosyal güvenlik destek primi ödenmiş veya bildirilmiş süreler 5510 sayılı Kanuna göre malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim ödeme gün sayısına ilave edilmez.

VIII- SİGORTALILARIN KURUMA BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN YERİNE GETİRİLMEMESİ

5510 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen sigortalı işe giriş bildirgesini, Kanunda belirtilen süre içinde ya da Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ile belirlenen şekle ve usule uygun vermeyenler veya Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler,
Söz konusu bildirgenin mahkeme kararından veya Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar,
İşyeri esas alınmak suretiyle bildirgenin verilmediğine ilişkin; mahkemenin karar tarihinden, Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarının tespit tarihinden, diğer kamu kurum ve kuruluşlarının denetim elemanlarının rapor tarihinden, bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi veya belgelerin Kuruma intikal tarihinden itibaren bir yıl içinde ikinci fıkrada sayılan durumlardan biriyle tekrar bildirge verilmediğinin anlaşılması halinde, bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar,
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişilerin sigortalılıklarının başlangıcından itibaren kendi mevzuatlarına göre kayıt veya tescili yapan ilgili kurum, kuruluş ve birlikler veya vergi dairelerince en geç on beş gün, tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar için ise bir ay içinde Kuruma bildirimi yapılmayanlar,
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıların sigortalılıklarının sona erdiği tarihten on gün içinde sigortalı işten ayrılış bildirgesi ile Kuruma bildirim yükümlülüklerini yerine getirmeyen kurum ve kuruluşlar ile tüzel kişiler,
Kurumca sağlanacak elektronik altyapıdan yararlanmak suretiyle, Kurumca belirlenecek işlemlerde, kamu idareleri ile bankalar, işlem yaptığı kişilerin sigortalılık bakımından tescilli olup olmadığını kontrol etmek ve sigortasız olduğunu tespit ettiği kişileri, Kuruma bildirmek yükümlülüğünü yerine getirmeyenler,
hakkında Kanunun 102 nci maddesinde belirtilen tutarlarda idari para cezası uygulanır.
Kuruma verilme süresinin son gününün 5604 sayılı Kanun gereğince mali tatile rastlaması halinde söz konusu kanuna ilişkin hükümler uygulanır.
İdari para cezalarının uygulanması ilgili yükümlülüklerin yerine getirmesini ortadan kaldırmaz.
Bu Tebliğ hükümleri 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle yürürlüğe girer.
Tebliğ olunur.

MALİYE 18 TAKSİTLENDİRMEYE İLİŞKİN DİLEKÇE ÖRNEĞİ

2008-11-28T12:59:00.002+02:00

……………Vergi Dairesi Müdürlüğüne
...…..………….
Çok zor durumda olmam nedeniyle dairenize olan borçlarımı defaten ödeme imkanım bulunmamaktadır.

Bu nedenle, dairenize olan ve Seri:B Sıra No:4 Tahsilat Genel Tebliği kapsamına
giren tüm borçlarımın, anılan Tebliğde öngörülen süre ve şekilde tecil ve
taksitlendirilmesini arz ederim.

Tarih-İmza-Kaşe
Vergi Kimlik Numarası * :
T.C. Kimlik numarası :
Adı ve Soyadı/Unvanı :
Adres :
Telefon :
Araç Plaka No :
(Motorlu Taşıtlar Vergisi İçin)

* T.C. Vatandaşı olan gerçek kişilerde T.C. Kimlik numarası yazılacaktır. Mirasçı, kefil, şirket ortağı ve
kanuni temsilci gibi amme borçlusu sayılan kişilerin başvurusu halinde, anılan kişilerin de kimlik bilgilerine
asıl borçlu ile birlikte bu satırda yer verilecektir.

ŞİRKET ANA SÖZLEŞME ÖRNEKLERİ

2008-11-27T16:13:00.001+02:00

ASANSÖR (Üretim-imalat olduğu için unvanda geçmesi gerekiyor.)
-Her çeşit asansör ve malzemelerinin montajı, komple imalatı, alım satımı, bakım onarım, revizyon ve yenileme çalışmaları ile arıza giderme hizmetlerini yapmak, yaptırmak, taahhüdü, ithalat ve ihracatını yapmak.
-Yürüyen merdivenlerin ve bantlı konvektörlerin montaj, alım satım, imalat, revizyon, bakım ve onarım hizmetlerini yapmak, yaptırmak.
-Konusu ile ilgili elektrik, elektronik cihaz ile yedek parça malzemelerinin alım satım ticaretini, elektrik tesisat işleri bakım ve onarım hizmetlerini yapmak.
-Konusu ile ilgili elektrikli güvenlik sistemlerinin ticaret, montaj, bakım ve onarımını yapmak.

AYAKKABI (Üretim-imalat olduğu için unvanda geçmesi gerekiyor.)
-Her türlü bay, bayan, çocuk spor ayakkabıları, botlar, her türlü lastik, plastik, deri ayakkabı, terlik, çizme, çanta, bavul, kemer, cüzdan, tüm saraciye emtiasının giyim eşyalarının imalatı, toptan ve perakende alım satımı, ithalat ve ihracatını yapmak.
-Konusu ile ilgili her türlü malzeme, hammadde, mamul ve malzemelerin alımını, satımını,ithalat ve ihracatını yapmak.
-Konusu ile ilgili olarak her türlü makine alım satımı, ithalat ve ihracatını yapmak
-Her nevi ayakkabı, terlik yapımında kullanılan poliüretan, PVC taban ve kalıplarının toptan ve perakende alımı satımı, dağıtımı, ithalat ve ihracatını yapmak.
-Her nevi ayakkabı tabanı, kösele ve ayakkabılarda kullanılan her çeşit astarlık ber, aksesuar, toka, bağ, bombe, tela vb. malzemeler ökçeler, ökçe kalıpları, vardelaların toptan ve perakende alımı satımı, dağıtımı, ithalat ve ihracatını yapmak.

BAHARAT-KURUYEMİŞ (Üretim-imalat olduğu için unvanda geçmesi gerekiyor.)
-Her türlü baharat, bakliyat, şifalı bitkiler, çay, kuru kahve, çekirdek kahve, hazır kahve, süt tozu, şeker, krema, kahve sütü, Türk kahvesi, kuru yemiş ve baharat çeşitlerinin, çekirdek, ay çekirdeği, fındık, fıstık ve benzeri kuruyemiş çeşitleri ve çereziye, kahve ve diğer yan ürünlerinin, kakao ve benzeri maddeleri almak, satmak, ithalat ve ihracatını yapmak, bu maddeleri işlemek, kavurmak, öğütmek, paketlemek ve ambalajlamak, dağıtımını yapmak.
-Kahve, kakao ve benzeri maddelerden gıda maddeleri üretmek, toptan ve perakende yurt içinde ve yurt dışında satmak, ihraç etmek.

BİLGİSAYAR (Üretim-imalat olduğu için unvanda geçmesi gerekiyor.)
Bilgisayar alım satımı, ithalatını, ihracatını yapmak, bunların montaj, tamir, bakım ve onarımını yapmak.
-Bilgisayar yedek parçaları imalatı, alım satımını, ithalat, ihracatını yapmak, montajını yapmak.
-Her türlü bilgisayar sarf malzeme alım satımını yapmak, bilgisayar programı yazmak ve program lisansı almak.
-Her marka bilgisayar ve bilgisayar donanımının ithalatı, ihracatı ve dahili ticaretini, tüm bilgisayar ve yan donanımları birimleri mikrofilm faksim ile bunlar gibi tüm bilişim sistemleri ,endüstriyel büro otomasyon, tüm yazılım ve donanım faaliyetleri servis büro hizmetleri vermek. internet üzerinden her türlü bilgi, ses ve görüntü hizmeti vermek, internet sitesi hazırlamak, hazırlatmak ve internet servis sağlayıcılığı yapmak.
-Her marka bilgisayar ve alt mikro işlemcileri ile bilgi kaydedici, saklayıcı, yazıcı, çizici, iletici, gösterici, tahvil edici, yorumlayıcı cihaz aksesuar donanım ünite parça ve yedek parçaları üretimi, toptan ve perakende alımı satımı, dağıtımı, ithalat ve ihracatını yapmak, montajı, servisi.
-Ticari amaçlı bilgi işlem merkezleri kurmak, bu merkezlerin yurtiçi ve yurtdışı data şebekeleri ile irtibatını sağlamak.
-Veri hazırlama, onarma, düzenleme işlemleri veya hizmetlerini yapmak, satmak, yada bunları kiraya vermek, internet üzerinde yayınlamak.
-Her türlü bilgisayar sistemleri, yazılım ve donanım destek ve danışmanlık hizmetlerini sağlamak.
-Bilgisayar programlarının ve bilgisayar kontrolü sistemlerin üretimi, toptan ve perakende alımı satımı, dağıtımı, ithalat ve ihracatı, montajı, bakımı için gerekli ham mamul yarı mamul sistemlerinin ünitelerin parçaların ve yedeklerinin ve bunlara uygun her türlü bilgisayarlar ile kontrol edilebilecek ve gelecekte uygulanabilecek teknolojide imal edilmiş mamul ve yarı mamul parça sistem ve üniteler olarak üretimi, toptan ve perakende alımı satımı, dağıtımı, ithalat ve ihracatını yapmak.
-Bilgisayar sistemlerinin kurulması ve bunun için her türlü elektrik elektronik donanımın toptan ve perakende alımı satımı, dağıtımı, ithalat ve ihracatı, montajını yapmak.
-Bilgisayar makineleri, donanımları, yazılımları ve sistemleri ile disk, disket, manyetik bant, yazıcı şeridi, kartuş vb. bilgisayar tüketim malzemeleri ve bilgi teknolojilerinin üretimi, toptan ve perakende alımı satımı, dağıtımı, ithalat ve ihracatını yapmak.
-Kamu, özel ve tüzel kişilere bilgisayar yazılım ve donanım seçiminde fizibilite raporları hazırlamak, mühendislik, müşavirlik, destek ve servis hizmeti almak, vermek.

BOYA (Üretim-imalat olduğu için unvanda geçmesi gerekiyor.)
-Her türlü boya ve boya malzemelerinin, kimyevi maddeler, yapı kimyasalları, vernik ve incelticilerinin imalatını, toptan ve perakende ticaretini yapmak, ithalat ve ihracatını yapmak
-Halı, kilim, battaniye, yastık ve yolluk, her nevi tekstil ve tekstil ürünleri ile deri ürünleri, her nevi kumaş örme iplik elyaf ve her türlü iç ve dış giyim ile ilgili her türlü ham madde yarı mamul ve mamul maddelerin boyaların kimyasal yabancı maddelerin kimyasal müstahzarların alım ve satımı, yurt içinde ve yurt dışında üretilmesi, ithalat ve ihracatı.
-İmalat, ticaret ve hizmet sektörleri ile nihai tüketimde kullanılan her türlü toz ve yaş boya, tabii, sentetik ve madeni boyalar, astar boya, silikonlu ve silikonsuz mat boyalar, ahşap, metalik, plastik iç ve dış yüzey boyaları üretimi, toptan ve perakende alımı satımı, dağıtımı, ithalat ve ihracatını yapmak.

BÜRO TEMİZLİĞİ (Hizmet olduğu için unvanda geçmesi gerekiyor.)
-Kamu kurum ve kuruluşları, ev, iş hanı, iş merkezi, toplu konut, özel binalar, hastaneler, sosyal tesisler, okullar, turistik tesisler, otel ve motellerin iç ve dış bina bahçe, kazan daireleri temizlikleri ile her türlü şahıs ve hükmi şahıs işletmelerinin temizlik iş ve işlemlerinin yapılması veya yaptırılması.
-Bu binaların çevre temizleme, haşere, sürüngen ve kemirgen kontrolü ve ilaçlama, dezenfekte hizmetlerini yapmak ve yaptırmak, temizlik malzemesi ve ekipmanları ile personelin temin ve çalıştırılması

CAM (Üretim-imalat olduğu için unvanda geçmesi gerekiyor.)
-Her nevi cam ve cam ürünleri, her kalınlık ve ebatta düz cam, ısı cam, telli, buzlu, renkli cam, pencere-vitrin camları, oto camları ve her türlü aynanın üretimi, toptan ve perakende alımı satımı, dağıtımı, ithalat ve ihracatını yapmak.
-Her türlü cam ve aynanın rodaj, bizote, kumlama, boyama, vitray ve cam süsleme işlerini yapmak.
-Camcılıkta kullanılan ham madde, yarı mamul, yardımcı madde, montaj ve yapıştırma maddelerinin toptan ve perakende alım satımı, ithalat ve ihracatını yapmak.

CANLI HAYVAN (Üretim-imalat olduğu için unvanda geçmesi gerekiyor.)
-Her türlü canlı hayvan toptan ve perakende almak, satmak, ithalatını ve ihracatını yapmak.
-Besicilik ve hayvan üretimi, yetiştiriciliği yapmak.
-Kedi, köpek, her türlü kuş, kaplumbağa, timsah, yılan, kertenkele, bukalemun gibi tüm evcil ve evcil olmayan hayvanları yetiştirmek, çoğaltmak,
-Her türlü evcil ve evcil olmayan hayvanlarla ilgili hayvan yemi, aksesuarları, kuş kafesi ve tüm ihtiyaçlarını, muhteva eden emtia ve mamulleri toptan ve perakende olarak alıp satmak, ithalatı ve ihracatını yapmak.
-Hayvanlarla ilgili pansiyon, çiftlik, hastane, barınma evleri açmak ve organizasyonunu yapmak.
-Her türlü akvaryum ve akvaryum malzemeleri, akvaryum balığı, balık yemi, akvaryum için gerekli olan hava motoru, akvaryum kumu, akvaryum için su ısıtıcısı, akvaryum süs ve aksesuarlarını toptan ve perakende olarak alım satımı, ithalat ve ihracatını yapmak.

ÇADIR – BRANDA (Üretim-imalat olduğu için unvanda geçmesi gerekiyor.)
-Her türlü çadır ve branda imalatını, dağıtımını, pazarlamasını ve montajını yapmak.
-Deniz şemsiyesi, tente imalatı, alım satımı, dağıtımı, pazarlamasını yapmak.
-Konusu ile ilgili malzemelerin alım satımı, ticareti, montajını yapmak, periyodik bakımlarını üstlenmek, malzeme alımı ve satımı yapmak, bu malzemelerin ithalatı ve ihracatını yapmak.

ÇİÇEKÇİLİK (Üretim-imalat olduğu için unvanda geçmesi gerekiyor.)
-Açıkta ve örtü altında her türlü çiçek seracılığı ile ilgili üretim, alım satımı, pazarlaması, ithalat ve ihracatını yapmak.
-Her türlü iç ve dış mekan süs bitkileri, kesme ve saksı çiçekleri üretmek, alıp satmak, ithalat ve ihracatını yapmak, satımsal ve peyzaj projeleri ile sulama projeleri yapmak, peyzajla ilgili konularda danışmanlık ve bakım hizmetleri yürütmek.
-Konusu ile her türlü tohum, fide, fidan alıp satmak, ithalat ve ihracatını yapmak.
-Konusu ile ilgili her türlü bitki çimlendirme, köklendirme ve yetiştirme ortamları yaratmak, alıp satmak, ithalat ve ihracatını yapmak.
-Her türlü yapay ve doğal çiçek malzemelerinin toptan ve perakende ticareti, ithalatını, ihracatını yapmak.
-Çiçeklerle ilgili sera ve camekanlar için gerekli malzemelerin alımı, satımı, kurulması, kiralanması.

DAYANIKLI TÜKETİM
-Her türlü dayanıklı tüketim malları, buzdolabı, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, televizyon, video, teyp, radyo, mutfak robotları, saç kurutma makinası, müzik seti, fırın, şofben, elektrik süpürgesi, uydu anteni, tv sehpaları, elektrikli ve elektriksiz küçük ev aletleri, elektrikli ısıtıcılar, her türlü elektrik ve elektronik eşya, beyaz eşya, oto teyp, cd çalar, dvd, vcd ve benzeri ürünlerin ve sarf malzemelerinin alımını, satımını ve pazarlamasını, ithalatını, ihracatını, toptan ve perakende olarak yapmak, bakım, onarım ve servis hizmetlerini yapmak, yedek parçalarının ticaretini yapmak.
-Her türlü bisiklet, motosiklet ticareti yapmak, yedek parçalarının ticaretini yapmak.
-Şirket yurt içinde ve yurt dışında her türlü ısıtma,soğutma,havalandırma,sistem ve cihazlarının elektrikli ve elektronik aletlerin ,alım ve satımını,tamir ve bakımını,tesisat proje taahhüt işlerini,ithalat ve ihracatını yapar.Servis hizmetleri verir.

DEFİN CENAZE HİZMETLERİ (Hizmet olduğu için unvanda geçmesi gerekiyor.)
-Cenaze defin hizmetleri vermek.
-Cenaze defin hizmetleri ile ilgili bütün kapsamı ile, defin, mevlüt, yemek, tabldot, cenaze nakilleri, tüm bu işleri yurt içi ve yurt dışı düzeyinde yapmak ve yaygınlaştırmak.
-Defin ve cenaze hizmetleri ile ilgili her türlü hammadde, mamul ve malzemenin alımı ve satımını yapmak.
-Defin ve cenaze hizmetlerini dinsel ve yasal kapsamı ile organize etmek.

DERİ (Üretim-imalat olduğu için unvanda geçmesi gerekiyor.)
-Her türlü ham deri, suni deri, işlenmiş deri, yan ürünleri, vinleks ve benzeri gibi ürünlerin imalatı, alım satımı, ithalat ve ihracatını yapmak,
-Ham deriden, mamul deri, kösele ve süet üretimi, toptan ve perakende alımı satımı, dağıtımı, ithalat ve ihracatını yapmak.
-Her nevi deri, güderi ve deriden mamul giyim eşyası; kürk, mont, kaban, ceket, yelek gibi ürünlerin üretimi, toptan ve perakende alımı satımı, dağıtımı, ithalat ve ihracatını yapmak.
-Deriden mamul kalemlik, kitaplık gibi ürünlerin üretimi, toptan ve perakende alımı satımı, dağıtımı, ithalat ve ihracatını yapmak.
-Her türlü deri, kemer, çanta, cüzdan, giyim ve kıyafet benzeri deri ürünleri imal etmek, imal ettirmek, alım satımı, ithalat ve ihracatını yapmak.
-Her türlü deri ürünleri için düğme, toka, her türlü metal aksesuar alım satımı yapmak.

EMLAK (Hizmet olduğu için unvanda geçmesi gerekiyor.)

-Her türlü gayrimenkul almak, satmak ve komisyonculuğunu yapmak.
-Yabancıların mal edinme yasalarından faydalanarak edinecekleri gayri menkuller üzerinde gerekli araştırmalar yapmak ve bunları satın almaları sonucunda gerekli ve kamu kurum ve kuruluşlarındaki işlemleri takip etmek.
-Her türlü arazi,arsa,daire,ev,dükkan,işyeri ve diğer emlak alımı, satımı ve kiralanmasına aracılık etmek.
-Emlak konusu ile ilgili hizmetlerde bulunmak ve sözleşmeler düzenlemek.
-Her nevi gayrimenkul malların şirket veya başkası namına alımı, satımı, pazarlamasını yapmak.
-Komisyon mukabilinde yurt içinde ve yurt dışında her nevi gayrimenkul alımı, satımı, pazarlamasını yapmak.

ENDÜSTRİYEL MAKİNE (Üretim-imalat olduğu için unvanda geçmesi gerekiyor.)
-Yurt içinde ve yurt dışında her türlü endüstriyel çamaşırhane makineleri ve çamaşır makineleri ürünleri aksesuarları, çamaşırhane makinelerinde ve çamaşır makinelerinde kullanılan her türlü ürünün imalatı, alımı, satımı, ithalatı, ihracatı, pazarlamasını ve ticaretini yapmak.
-Her türlü endüstriyel çamaşırhane makineleri ve çamaşır makineleri, yedek parçaları, aksesuarları ile ilgili servisler kurmak, işletmek.
-Her türlü sanayi ve iş makineleri,cihazları ile bunlara ait yedek parçaları, teçhizat ve ekipmanlarının üretimi, toptan ve perakende alımı satımı, dağıtımı, ithalat ve ihracatını yapmak.
-Sanayide kullanılan alüminyum, ahşap, pvc işleme makineleri, kesici ve delici makinelerin üretimi, toptan ve perakende alımı satımı, dağıtımı, ithalat ve ihracatını yapmak.
-Bilumum elektrikli ve elektronik makine üretimi, toptan ve perakende alımı satımı, dağıtımı, ithalat ve ihracatını yapmak, tamir ve montajını yapmak.
-Her türlü tekstil makinelerinin imalatı, bu makinelerin tüm malzemelerinin ve aksamlarının üretimi, toptan ve perakende alımı satımı, dağıtımı, ithalat ve ihracatını yapmak.

ENERJİ ÜRETİM (Üretim-imalat olduğu için unvanda geçmesi gerekiyor.)
Elektrik enerjisi üretim tesisi kurulması, işletmeye alınması, kiralanması, elektrik enerjisi üretimi, üretilen elektrik enerjisinin ve/veya kapasitenin müşterilere satışı ile iştigal eder. Şirket bu amacını gerçekleştirmek üzere elektrik piyasası mevzuatına uygun olarak aşağıdaki konularda faaliyette bulunacaktır:

1) Elektrik enerjisi üretmek amacıyla her türlü tesisi kurmak, işletmeye almak, devralmak, kiralamak, kiraya vermek,
2) Üretilen elektrik enerjisi ve/veya kapasiteyi toptan satış lisansı sahibi tüzel kişilere, perakende lisansı sahibi tüzel kişilere ve serbest tüketicilere ikili anlaşmalar yoluyla satmak,
3) Kontrol oluşturmaksızın kurulmuş veya kurulacak dağıtım şirketleri ile iştirak ilişkisine girmek,
4) Kurulmuş veya kurulacak elektrik enerjisi üretim şirketleri ile iştirak ilişkisine girmek.

Diğer taraftan Şirket, amaç ve konusu ile ilgili hususları gerçekleştirmek için Şirket faaliyetleri ile sınırlı olmak kaydıyla aşağıdaki hususlar ile de iştigal edebilir;

a) Faaliyet konuları ile ilgili olarak, acenteler, mümessillikler, şubeler açmak ve pazarlamacılık faaliyetinde bulunmak.
b) Faaliyet konuları ile ilgili olarak, yurtiçi ve yurtdışından makine ve ekipman kiralamak, satın almak ve satmak,
c) Faaliyet konuları ile ilgili olarak tesisleri kiralamak, satın almak, satmak ve işletmek,
d) Faaliyet konuları ile ilgili olarak her türlü menkul ve gayrimenkul mal ve araç edinmek, bunları işletmek, satın almak, satmak, ipotek almak ve vermek, gayrimenkula müteallik, tevhit, ifraz, terk, irtifak hakkı tesisi ve benzeri tüm işlemleri yapmak, Şirketlin leh ve aleyhine ayni haklar tesis etmek,
e) Kendi ihtiyacı için para temini amacıyla yerli veya yabancı şirket ve bankalardan uzun, orta ve kısa vadeli krediler almak, müşterek borçlu ve müteselsil kefil olmak veya yalnızca kefil olmak,
f) Faaliyet konuları ile ilgili olarak yerli ve/veya yabancı şirketler ile anlaşmalar yapıp, yurtiçi ve yurtdışında ihalelere girmek ve taahhütte bulunmak,
g) Kurucu olarak katıldığı ve iştirak ettiği mevcut veya kurulacak şirketlerin idare ve teknik organizasyonlarını sağlamak,
h) Faaliyet konusu ile ilgili yerli ve yabancı şahıs şirketleri, sermaye şirketleri, adi şirket ve gerçek kişilerle yabancı sermayeli şirketler, adi ortaklıklar ve iş ortaklıkları kurmak, kurulmuş ortaklıklara katılmak, bunların hisse senetlerini ve tahvillerini aracılık etmemek kaydıyla almak ve satmak,
i) Faaliyet konularına giren sınai ve ticari yatırımlarda bulunmak,
j) Amacı ile ilgili olarak marka, ihtira beratı, (know-how) ve diğer sınai mülkiyet haklarını iktisap etmek, devir ve ferağ etmek ve bunlar üzerinde lisans anlaşmaları yapmak.

FOTOĞRAFÇILIK (Hizmet olduğu için unvanda geçmesi gerekiyor.)

-Fotoğrafçılık işleri yapmak. Fotoğrafçılık stüdyoları kurmak, bu iş ile ilgili film, fotoğraf makinası ve diğer tüm malzeme ticaretini yapmak.
-Fotoğrafçılık işlerini, kamera ve diğer dijital sistemlerle kayıt ederek video, vcd ve tüm bilgisayar tekniklerini kullanıp ürünler haline getirerek ve klasik fotoğrafçılık teknikleriyle tab yapmak, yaptırmak, satmak.
FUARCILIK (Hizmet olduğu için unvanda geçmesi gerekiyor. Ayrıca sadece bu sektörle iştigal edebilir.)
-Yurt içinde ve yurt dışında her türlü fuar düzenlemek ve bu faaliyetin tanıtımı amacıyla yayıncılık reklamcılık ve organizasyon işleri yapmak. Fuar konusuyla ilgili olmak kaydıyla kongre, seminer, sempozyum ve benzeri faaliyetlerde bulunmak.
-Şirket amacını gerçekleştirmek için her türlü gayrimenkul alabilir satabilir, kiralar, kiraya verir, bunlar üzerinde ayni ve şahsi her türlü hakları tesis edebilir,ipotek alabilir, ipotek verebilir ve ipotekleri fek edebilir. Şirket gayrimenkulları üzerinde irtifak, intifa, sükna, gayrimenkul mükellefiyeti, kat irtifakı, kat mülkiyeti tesis edilebilir.Her türlü gayri menkullerle ilgili olarak tapu daireleri nezdinde cins tashihi, ifraz, tevhid, taksim, parselasyon ile ilgili her nevi muamele ve tasarrufları gerçekleştirebilir. Şirketin amacı ile ilgili olarak marka ihtira beratı, ustalık (know-how) ve diğer sınai mülkiyet hakları iktisap etmek devir ve ferağ etmek bunlar üzerinde lisans anlaşmaları yapmak. Şirket faaliyet konularına giren işleri yapan hakiki ve hükmi şahıslarla ortak girişimlerde bulunabilir, mevcut ticari işletmelere iştirak edebilir ve onların hisselerini ve tahvillerini ve diğer menkul kıymetleri aracılık yapmamak kaydıyla alabilir satabilir.

GIDA (Üretim-imalat olduğu için unvanda geçmesi gerekiyor.)

-Her türlü gıda maddelerinin üretimi, toptan ve perakende alımı, satımı, dağıtımı, ithalat ve ihracatını yapmak.
-İnsanların beslenmesinde önemli bir etkinliği olan ve gıda sektörüne konu teşkil eden her nevi sıcak, soğuk, dondurulmuş, kurutulmuş, ve konsantresi yapılmış besin maddelerinin pazarlanması konusunda toptan ve perakende satış yapmak amacı ile gerekli olan satış mağazalarını açmak ve işletmek.
-Her türlü bebek mamalarının üretimi, toptan ve perakende alım satımı, dağıtımı, ithalat ve ihracatını yapmak.
-Her türlü dana, sığır, koyun, kuzu, keçi eti toptan ve perakende alımı, satımı, ithalatı ve ihracatını yapmak. Her türlü kümes hayvanları etlerinin toptan ve perakende alım ve satımını yapmak.
-Un, şeker ve sütten mamul her türlü gıdaların yaş meyve ve sebzelerin, tahıl ürünlerinin hububat ve bakliyatların, kakaoların, un haline getirilmiş, konsantre edilmiş, konserve ve salamura halde bulunan her türlü gıda maddesinin, her türlü yağların toptan ve perakende ticareti, ithalatı ve ihracatını yapmak.
-Sucuk, salam, sosis, pastırma, kavurma, soslar, ketçaplar, salçalar, mayonez sosu, salata sosları ve salata barlarının ithalatı, ihracatı, toptan ve perakende ticaretini yapmak.
-Kültür ve doğal mantarlardan oluşan gıda maddelerinin ve bu mamullerden oluşan konserve turşu ve dondurulmuş gıda maddelerinin toptan ve perakende ticareti, ithalatı ve ihracatını yapmak.
-Her türlü ham ve orijinal hayvan bağırsağı ve suni bağırsak ürünlerinin yurt içi ve yurt dışından alınması, satılması, pazarlaması ithalatı ve ihracatını yapmak.
-Yaş sebze ve meyvelerin yenilir köklerinin, yumrularının, çiçeklerinin ve bunların mahsullerinin, bakliyat, soğan, sarımsak, susam, soya, badem, çam fıstığı ürünlerinin, zeytin, fındık, kuru üzüm, çay ve hububat gibi gıda ürünlerinin alım satımı, ithalat, ihracatı, toptan ve perakende ticareti, pazarlamasını yapmak ve yaptırmak.
-Zeytin alım satımı, dağıtımı, ithalat ve ihracatını yapmak.
-Her türlü zeytinyağı, ayçiçek, mısırözü, fındık yağlarının üretimi, toptan ve perakende alımı satımı, dağıtımı, ithalat ve ihracatını yapmak.
-Taze ve kuru tüm yiyecekler, meyvalar, marmelatlar, reçel, şekerli ve şekersiz yiyecekler, içecekler ve tüm gıda maddeleri almak, satmak, pazarlamak, ithalat ve ihracatını yapmak.

GÜMRÜK MÜŞAVİRLİĞİ (Hizmet olduğu için unvanda geçmesi gerekiyor. Ayrıca sadece bu sektörle iştigal edebilir.)
-4458 sayılı Gümrük kanunu ve gümrük yönetmeliğinde belirtilen yasal haklar çerçevesinde gümrük müşavirliğince hakiki ve hükmi şahıslar adına dolaylı temsil sıfatıyla Türkiye gümrük bölgesi içinde eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin her türlü gümrük işlemini takip edip sonuçlandırmak.
-Konusu ile ilgili her türlü müşavirlik hizmeti vermek.
-Şirket amacını gerçekleştirmek için her türlü gayrimenkul alabilir, satabilir, kiralar, kiraya verir bunlar üzerinde ayni ve şahsi her türlü hakları tesis edebilir, ipotek alabilir, ipotek verebilir ve ipotekleri fek edebilir. Şirket gayri menkulleri üzerinde irtifak, intifa, sükna, gayrimenkul mükellefiyeti, kat irtifakı, kat mülkiyeti tesis edebilir. Her türlü gayri menkullerle ilgili olarak tapu daireleri nezdinde cins tashihi, ifraz, tevhid, taksim, parselasyon ile ilgili her nevi muamele ve tasarrufları gerçekleştirebilir.

GÜZELLİK MERKEZİ (Hizmet olduğu için unvanda geçmesi gerekiyor.)

MESLEKİ KONULAR(ÖNEMLİ) MALİ KONULARDA NELERİ BİLMELİ
1- İlk defa İşe başlayacak mükellefler 10 gün içinde, işi bırakan mükellef de işi bıraktığı tarihten itibaren 30 gün içinde vergi dairesine yazılı bildirimde bulunmak zorundadır. 2- Perakende fiş kesme sınırını aşan her türlü mal ve hizmet teslimi için, bedeli tahsil olsun veya olmasın yedi gün içinde "fatura" kesilmesi zorunludur. Bunun altındaki alışverişler ve hizmetler için "yazar kasa fişi" düzenlenmeli, ancak, müşteri isterse, tutarı ne olursa olsun fatura kesilmesi gerekmektedir. 3- Fatura tanzim edilirken içeriği tam olarak doldurulmalı, alıcının adı,soyadı/ünvanı,adresi açık olarak yazılmalı, satılan mal veya hizmetin cinsi ve miktarı belirtilmeli ve mutlaka mürekkepli kalem veya daktilo ile doldurulmalıdır. 4- İşyerinden nihai tüketiciye yapılan belgeli satışlar haricindeki tüm emtia nakli için sevk irsaliyesi düzenlenmek zorundadır. Sevk irsaliyesinin üzerine fiili sevk tarihi (irsaliyeli fatura kullanılıyorsa sevk saati , sevk ve düzenleme tarihinin) bulunması zorunludur. Sevk tarihinden sonraki 7 gün içinde sevk edilen malın faturası ay atlamadan düzenlenmelidir 5- Mal işyerinizde teslim edilmiş ise faturanın altına "İş bu fatura muhteviyatı iş yerinde teslim edilmiştir." şerhi konulmalıdır. 6- İptal olan faturaların iptal nedenleri fatura üzerine yazılmalı ve aslı sureti ile birlikte saklanmalıdır. Yazılan iptal nedeni kanuna aykırı olmamalıdır 7- Yazar Kasa fişinizin ve düzenlediğiniz faturaların okunaklı olmaması, yazarkasa tarih ve saat ayarlarının doğru olmaması usulsüzlük cezasını gerektirir 8- Teslimin yapıldığını ispatlamak için satış faturası veya sevk irsaliyesinde alıcıya "Tam ve Noksansız Teslim Aldım" şeklinde not yazdırıp imzalatınız. Müşterinizin bizzat kendisi veya yetkilisi imzalaması gerekmektedir. Alacağınızla ilgili ihtilaf halinde özellikle aranılmaktadır. 9- Kredi Kartı ile yapılan satışların Ödeme kaydedici Cihaz ile yapılması halinde kredi departmanı muhakkak kullanılmalıdır. Aksi takdirde belge düzenlenmeme cezasıyla karşılaşırsınız. 10- Sahte belge (Naylon Fatura) kullanmak 18 aydan 3 yıla kadar ağır hapis cezası, muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge kullanmak ise 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezası uygulanır. KDV indirimi reddedilir, 3 kat vergi ziya cezası uygulanır ve uzlaşma kapsamı dışında bırakılır. 11- Sahte belge iddiası ile karşılaşmamak için fatura ödemelerinizi banka havalesi veya çek ile ödeme yolunu tercih etmelisiniz. 12- Ödenmeyen SSK primleri ancak ödendiği dönemde gider yazılabilir. Gelir vergisi mükellefi iseniz ödemiş olduğunuz Bağkur primlerinizi ticari kazancınızdan indirebilirsiniz. 13- Defter ve Belgelerinizi mevcut takvim yılını takip eden yılın; a) Vergi Usul Kanununa göre 5. yılın, b) Sosyal Sigortalar Kanunu ve Türk Ticaret Kanununa göre 10. yılın, son gününe kadar saklanması zorunludur. 14- Defter ve belgelerin kaybolması, yanması, çalınması vb hallerde 15 gün içinde zayi belgesi almak için mahkemeye müracaat etmeniz gerekmektedir. Aksi halde defter ve belgeleri gizlemiş olduğunuz iddiası ile karşı karşıya kalabilirsiniz. 15- Alış veya satış faturalarınızın tutarı sekiz milyarı aşması halinde taksit taksit bile olsa ödeme ve tahsilatların bankadan yapılması zorunludur.
İŞ HUKUKUNDA NELERİ BİLMELİ
1- SSK il müdürlüğüne işyerini işe başlamadan ve işçi çalıştırmaya başlamadan önce bildirmediğiniz takdirde idari para cezası ödemek zorunda kalırsınız. 2- İşletmeye işçi alınacağı hallerde çalışmaya başlamadan en az bir gün önce Sigortalı İşe Giriş Bildirgesi SSK il müdürlüğüne verilmelidir. Her işçi için iş sözleşmesi yapılmalıdır. Her işçi için sağlık raporu alınması gerekmektedir. 3- İnşaat veya diğer gerekli iş türlerinde işçinin Sağlık Raporu olmadan işyerinde işçi çalıştırılamaz. 15 yaşından küçük işçi çalıştırılamaz. Stajyer ise hafif işlerde çalıştırılmak koşulu ile öğrenimleri için stajını tamamlayabilir.Ayrıca 14 yaşına girmiş olmalıdırlar. 4- Çıraklık Eğitim Merkezi öğrencilerinin sözleşmeleri ücretlerinin gider yazılabilmesi için aynı gün muhasebeye verilmelidir. En az asgari ücretin %30 kadar ücret ödenecektir. 5- İş kanununa göre işçiyi deneme süresi iki aydır. Bu deneme süresinde de sigortalı olmak zorundadır. 6- İşçi işyerinde iş kazası geçirmesi halinde , ilgili kuruma takip eden 2 iş günü içinde bilgi verilebilmesi için, aynı gün meslek mensubuna bilgi veriniz. 7- Yıllık ücretli izinlerini kullanan işçilere ücretli izin defteri imzalatılır. Kullanmayanlara ise işten ayrılmaları halinde hizmet süresine göre izin ücretleri ödenir. 8- İşçi işyerinden İşveren tarafından çıkartılmak istenirse hizmet süresine göre önceden işçiye bildirilecektir. Aksi halde ihbar tazminatı ödemek zorunda kalırsınız. 9- İşçinin Kıdem tazminatı alabilmesi için en az bir yıl sigortalı çalışmalıdır.Her geçen tam yıl için işçiye son aldığı ücretten 30 gün karşılığı tazminat ödenir. 10- İşçi, kendi isteğiyle işten ayrılmak isterse her hangi bir tazminat talep edemez. Hatta işvereni zor bir durumda bırakıyorsa işçi hakkında yasal işlem yapılır.İşçinin elinden kendi isteğiyle ayrıldığına dair bir yazı alınmalıdır. Yada noterden işçinin ikametgah adresine ihtarname çekilmelidir. 11- İşçi işveren tarafından sebepsiz çıkartılıyorsa altı aydan evvel aynı vasıfta işçi alınamaz. Ancak çıkartılan işçiye bilgi verilmek suretiyle yeni işçi alınabilir. 12- İşçilere zorla ücretsiz izin verilemez. İşçinin muvafakatına tabidir. 13- Mesai günlük 7,5 , haftalık ise 45 saattir.Fazla mesai ise günde en fazla 3 saat yılda 90 saattir. Ödenecek ücret ise saat başına düşen normal çalışma ücretinin yüzde elli yükseltilmesiyle tespit edilir. 14- 18 yaşını doldurmamış erkek veya her yaştaki kadın işçiler ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılamaz.Gece postalarına kalamazlar.(Kurum İznine tabidir.) 15- İşçilerden işi bırakan veya çalışmış olduğu ay içinde 30 günden az çalışmış olan var ise eksik çalışma nedeni bildirilmek zorundadır. 30 günden az çalışan işçiler için Puantaj Cetveli tutmanız sizin yararınıza olacaktır.
İŞYERİ İLE İLGİLİ NELERİ BİLMELİ
Bağ-Kur Kanununa göre : a) Vergi kaydı olan gerçek usül veya basit usül mükellefleri ile işe başladığı tarih ile işi bıraktığı tarihler arasında. b) Vergiden muaf esnafın esnaf siciline veya odasına kayıt olduğu tarih ile kaydını sildirdiği tarihler arasında c) Kollektif şirketlerin ortakları, adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları, limited şirketlerin ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, anonim şirketlerin kurucu ortakları ile yönetim kurulu üyesi olan ortakları, ortaklığa girdiği tarih ile ortaklıktan ayrıldığı tarihler arasında zorunlu olarak Bağ-Kur"ludurlar. Bağ-Kur zorunluluğun başladığı ve bittiği tarihten itibaren 3 ay içinde kuruma bildirilmesi gerekmektedir. Bildirim yapılmaması halinde kurumca resen yapılır. Bağ-Kur Kanuna göre ilk defa veya yeniden sigortalı olanların sağlık yardımından yararlanmaları, en az sekiz ay eksiksiz prim ödemiş olmaları ve prim borcu bulunmaması şartına bağlıdır. MUHASEBE İLE İLGİLİ NELERİ BİLMELİ
Muhasebenin sağlıklı yürütülebilmesi düzenli evrak akışına bağlıdır. İşletmenizle ilgili gelir ve gider belgelerinin yanında banka ekstrelerinin, kredili satış belgelerinin, çek senet bilgilerinin, cari hesap mutabakatlarının, ödeme tahsilat makbuzlarının düzenli aralıklarla muhasebeye teslim etmeniz gerekmektedir. İşletmenize gelen her türlü tebligatların gereğinin yapılabilmesi için 3 gün içinde meslek mensubuna ulaştırmanızda büyük yarar vardır. Meslek mensubu ile mutlaka sözleşme tanzim ediniz. Sözleşme tanzimi ile ücreti, mesleki hak ve ödevleri belirlemiş olursunuz. Ücret Yönetmeliğine göre meslek mensupları ücretsiz iş yapamazlar. Ücretinin sözleşmede belirtilen tarihlerde ödenmemesi halinde işi durdurabilir. Bu durumda sorumluluk işletme sahiplerine aittir. Her türlü ödemenizi kendiniz yapınız. Yapmış olduğunuz ödeme belgelerini de muhasebeye ulaştırmanız gerekmektedir. Meslek mensuplarının emanet para almaları veya ödemeleri yasaklanmıştır. Aksi halde meslek mensubu disiplin cezası alır. İşyeri adresiniz veya faaliyet konularınız değiştiği takdirde gerekli müracaatların yapılabilmesi için meslek mensubuna en kısa zamanda bilgi veriniz. İşletmenizin son durumu, işletmenizde kullanmanız gereken zorunlu belgeler hakkında bilgi almak veya işletmenizi ilgilendiren mevzuat değişikliklerinden haberdar olmak için en az ayda bir meslek mensubunu ziyaret etmeye özen gösteriniz. Her takvim yılı sonunda işletme stoklarının envanterinin hazırlanarak en geç 10 Ocak gününe kadar muhasebeye ibraz etmeniz gerekmektedir. Ruhsatlı meslek mensuplarımız sürekli eğitime tabi tutulmakta, konferans ve seminerlerle bilgilerini güncellemeleri sağlanmaktadır. En önemli özellikleri güvenilir ve bağımsız olmalarıdır. Bu nedenle meslek mensuplarının işinizle ilgili yaptıkları uyarıları veya önerilerini yerine getirmelisiniz. İŞYERİNE ASILMASI ZORUNLU LEVHALAR
1- Vergi Levhası 2- Yazar Kasa Levhası 3- KDV Dahil Levhası 4- Aylık SSK Bildirgesi 5- Sosyal Güvenlik Destek Primi Bordrosu 6- Mesai Saatlerini Gösterir Yazı 7- İşçi Çizelgesi 8- Asgari Ücret Yazısı 9- İşyeri Açma İzin Belgesi (Belediye) 10- Küşat (Belediye) 11- Hafta Sonu Ve Tatil Günleri Çalışma İzin Belgesi (Belediye) 12- İlan ve Reklam Vergisi Levhası 13- Meslek Odası Kayıt Levhası İşletmenin birden fazla işyeri bulunması halinde her bir işyerine yukarıdaki belgelerin asılması gerekmektedir. İşletmenin bir işyerinde birden fazla kat veya bölüm bulunması halinde girişinde asılları her kat veya bölümünde vergi levhası ve KDV dahildir levhasının bir suretinin asılı olması zorunludur. YABANCI YATIRIMCILAR İÇİN ÖNEMLİ BİLGİLER
Yabancı yatırımcılar, doğrudan Türkiye’de yatırım yapma serbestine sahiptirler. Dolayısıyla Türkiye‘de yabancı yatırımcılar yerli yatırımcılarla eşit muameleye tabidirler.Türkiye’de kurmuş oldukları şirketler Türk şirketi sayıldığından ,Türk şirketlerinin sahip olduğu hak ve yetkilere sahiptirler.05/06/2003 tarihinde kabul edilen 4875 sayılı yasa ile yabancı yatırımcılara büyük ölçüde kolaylıklar getirilmiştir.(Bu çalışma 25/08/2004 tarihi itibariyle yapılmıştır.Bu tarihten sonra mevzuatta değişiklikler olabilir.Mevzuatta değişiklik olması durumunda serbest Avukata veya Mali Müşavire danışılmasında fayda vardır.)
Yabancı Yatırımcı Türkiye’de ,Yatırımın büyüklüğüne göre şirket kurabilir veya kendi adına
Şahıs olarak Türkiye’de Yatırım faaliyetinde bulunabilirler. 1-Yabancı Yatırımcının Türkiye’de Şirket Kurması;
Yabancı Yatırımcı Türkiye’de yatırım yapmak için ,şirket kurma işlemlerine Hazine Müsteşarlığından izin almadan hemen başlayabilir.Türk şirketlerinin kuruluş işlemlerinde uygulanan prosedürler aynen yabancı yatırımcı içinde geçerlidir.Aynı zamanda yabancı yatırımcının Türkiye de kurmuş oldukları şirketler Türk şirketi sayıldığından ,bu şirketlerde Türk şirketlerinin sahip olduğu hak ve yetkilere sahiptirler.
Şirket Kuruluşu İçin Gereken Evraklar;
a-Türkçe tercümeli noter onaylı pasaport (4 adet )
b-Ortakların ve müdürün fotoğrafı (2 adet)
c-Noter onaylı ana sözleşme
d-Ortakların ve müdürün imza beyannamesi (3 adet )
e-Yetkili tarafından imzalanmış şirket bildirim formu (4 adet )
f-Dilekçe
(6762 Sayılı T.T.K Kanunu 45,271,272,277,279,504-511 Maddeler ve 2003/3 Nolu Tebliğ)

Yukarıda sayılan evrakların tamamlanmasıyla şirket kuruluş işlemlerine başlanır . Limited Şirket olacaksa en az 2 ortak ve 5.000.000.000 TL sermaye ile kurulması gerekiyor, Anonim Şirket olacaksa en az 5 ortak ve 50.000.000.000 TL sermaye ile kurulması gerekmektedir. Gereken evrakların tamamlanmasından sonra en geç 5 iş günü içindede şirket kuruluş işlemleri ve vergi dairesine de kaydı yapılmış olur. Şirketin kuruluş aşamasında Yabancı yatırımcı Türkiye’ye para transferini banka ve özel finans kurumlarınca kolayca yapabilir. Kurulmuş olan şirketle ilgili bilgiler (sermaye yapısı ve ortaklar hakkındaki bilgiler) her sene mayıs ayında Hazine müsteşarlığına form doldurularak verilir.Hazine müsteşarlığı da bu bilgileri istatiski veri olarak saklar.Kurulmuş olan yabancı sermayeli şirkette eğer yabancı uyruklu personel çalıştırılacaksa ,Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından izin alınarak
yabancı uyruklu personel çalıştırılabilir.2-Yabancı Yatırımcının Şahıs Olarak Yatırımda bulunması
Yabancı yatırımcı Türkiye’de şahıs olarak yatırım faaliyetinde bulunabilir.Yalnız Şirketlerden farklı olarak ,yatırımcının Bağımsız Çalışma izni ve ikamet tezkeresi alması gerekmektedir.Bağımsız Çalışma iznini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı vermektedir.
İkamet tezkeresi de bulunduğu ilin Emniyet Müdürlüğünden alınmaktadır.
Şahıs Yatırımcının Yapması Gerekenler;
a-Bulunduğu ülkedeki Türk Konsolosluğuna başvuruda bulunacaktır.Türk Konsolosluğu başvuruyu Türkiye’de Çalışma ve sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirir.Bu aşamadan sonra
Çalışma ve sosyal güvenlik bakanlığı evrakların tamamlanması ile birlikte bağımsız çalışma izin belgesini verir.Bunun yanında alınmış olan ikamet tezkeresi de en az 6 aylık olması gerekmektedir.
Bağımsız Çalışma İzin Belgesi İçin Gerekli Olan Evraklar;
a-Yabancının geldiği ülkeden alacağı vergi sicil belgesi
b-Yabancının icra etmeyi arzuladığı faaliyete yönelik bilimsel ,teknik veya mesleki eğitimi olduğunu ispatlayan belgeler
c-Türkçe Tercümeli noter onaylı pasaport
d-Fotoğraf
e-Diploma denklik belgesi
f-Emniyet makamlarında alınmış ikamet tezkeresi

Bağımsız Çalışma belgesi ve ikamet Tezkerelerinin alınmasından sonra yatırımcı ticari faaliyetine başlayabilir.Bunun yanında Türk vatandaşı ile evli bir kişinin yatırım için

başvuruda bulunması durumunda istisnai çalışma izin belgesi alması gerekmektedir.
Bunun için gerekli olan evraklar şunlardır.
a-Türk vatandaşı bir kişi ile evli olan yabancılar için,vukuatlı nüfus kayıt örneği
b-Türk vatandaşı bir kişi ile evli olan yabancılar için noter onaylı evlenme cüzdan sureti

yukarıdaki belgeleri tamamlayan yatırımcıya istisnai çalışma izni verilir ve ticari faaliyetine başlar. (4817 Sayılı Kanun 5,6,7,8. Maddeler) 3-Taşınmaz Mal Edinmeleri;
Yabancı Yatırımcıların Türkiye’deki kurdukları veya iştirak ettikleri tüzel kişiliğe sahip şirketlerin taşınmaz mülkiyeti edinmeleri serbesttir.Şahıs yatırımcılarda taşınmaz mülkiyeti edinebilirler.Tapu işlemleri sırasında ödenmesi gereken harç ve vergiler açısından yabancı uyruklu kişiler ile Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları arasında farklılık yoktur.Tek fark olarak satın alınmak istenen gayrimenkul malların Askeri yasak Bölge ve Güvenlik Bölgeleri dışında kalıp kalmadığının tespit edilebilmesini teminen yetkili Askeri makamlardan yazı ile sorulması ve bilgi alınmasıdır.Bazı ülke vatandaşlarına sadece bina satışı yapılabilmekte, arsa arazi satışı yapılamamaktadır .Örneğin Ruslar’a sadece bina satışı yapılabilmektedir. Şahıslarda aranan evraklar,noter onaylı Türkçe tercümeli pasaport ve 3 adet fotoğrafdır.Şirket
olarak gayrimenkul alımında ise ;Ticaret odasından alınacak yetki belgesi yeterli olacaktır.(2644 Sayılı Tapu Kanunu 26.Mad. ve 4875 Sayılı Kanun 3.Mad./ d Bendi ) 4-Para Transferleri ;
Yabancı Yatırımcılar Türkiye’deki faaliyet ve işlemlerinden dolayı doğan net kar ,kar payı
Tazminat bedelleri ,satış,tasfiye yönetim ve benzeri anlaşmalar karşılığında ödenecek meblağlar ile dış kredi ana para ve faiz ödemeleri,bankalar veya özel finans kurumları aracılığla yurt dışına serbestçe transfer edilebilir.(4875 Sayılı Kanunun 3.Mad./c Bendi)

5-İrtibat bürosu açmak ;
Hazine müsteşarlığı yabancı ülke kanunlarına göre kurulmuş şirketlere Türkiye’de ticari faaliyette bulunmamak kaydıyla irtibat bürosu açma izni vermeye ve bu izinlerin süresini uzatmaya yetkilidir.Kuruluş ve süre uzatımına ilişkin müracatlar başvuru tarihinden itibaren
5 iş günü içinde sonuçlandırılır.İrtibat bürolarına azami 3 yıl süre ile faaliyet izni verilir.Daha
sonra süre uzatımı için başvuru yapılırsa ,süre uzatımı müsadesi verilir.
Müracatta Aranacak Belgeler;
a-Ana Şirkete ait ve ilgili Türk Konsolosluğunca veya Lahey Devletler Özel Hukuku Konferansı çerçevesinde hazırlanan tasdik edilmiş faaliyet belgesi aslı
b-Ana şirket hakkında hazırlanmış faaliyet raporu veya bilanço ve gelir tablosu
c-İrtibat bürosunun faaliyetlerini yürütmekle görevli olarak atanacak kişiye verilecek yetki belgesi aslı
d-İrtibat bürosunun kuruluş işlemlerinin başka bir kimse aracılığı ile yürütülmesi durumunda
vekaletname aslı belgeleri gerekmektedir. (4875 Sayılı Kanunun 3.Mad./h Bendi)

05/06/2003 Tarihinde kabul edilen 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu ile
getirilen en belirgin özellik,yatırımların gerçekleşmesinde izin ve onay sisteminin, bilgilendirme sistemine dönüştürülmesidir.Dolayısıyla Türkiye‘de kurulmuş olan Yabancı sermaye şirketleri her sene mayıs ayında maktu formlarla Hazine müsteşarlığına bilgi verilir.
Sermaye arttırımlarında ,hisse devirlerinde işlemin gerçekleşme tarihinden itibaren 1 ay içinde Hazine müsteşarlığına bilgi verilir.
6-İstanbul Menkul Kıymet Borsalarında Hisse almak
Yabancı yatırımcılar İ.M.K.B hisse senedi alıp satabilirler.Aynı zamanda İ.M.K.B de işlem gören bir şirkete de ortak olabilirler,iştirak edebilirler.Yabancıların bireysel ve kurumsal olarak hisse senedi alım ve satımında hiçbir sınırlama ve kote yoktur.Türkiye’de yabancı yatırımcıların kurmuş oldukları şirketler Türk şirketi sayıldığından ,Türk şirketlerin sahip olduğu hak ve yetkilere sahiptirler.(32 Sayılı Hazine Müsteşarlığı kararı)
7-Kamulaştırma ve Devletleştirme
Yabancı yatırımlar,yürürlükteki mevzuat gereğince kamu yararı gerekmedikçe ve karşılıkları
ödenmedikçe kamulaştırılamaz veya devletleştirilemez. (4875 Sayılı Kanunun 3.Mad./ b Bendi)
8-Vergilendirme
Yabancı yatırımcıların kurmuş oldukları şirketler Türk şirketi sayıldığından ,Türk şirketlerine uygulanan vergileme sisteminin aynısı yabancı yatırımcılar içinde uygulanmaktadır.Kurumlar vergisi oranı %33 dür.Şirketlerde bir takvim yılı içinde elde edilen kazançlar,Kurumlar Vergisine tabidir.Mal ve hizmet tesliminde Katma Değer
Vergisi genel oranı %18 dir.Bazı malların tesliminde ise K.D.V oranı %1 ve %8 olmaktadır.
9-Yabancıların 2. El Araç Almaları
Yabancı gerçek ve tüzel kişilere yapılan 2. el araç satış ve devirleri noterlerce yapılır. Bu satışlar Harç ve Damga vergisinden istisnadır.İsterlerse gümrüksüz olarak Yurt dışına aracı çıkarabilirler.Noterde devri yapılan araç aynı gün trafik tescil müdürlüğüne bildirilir. Araçlarda zorunlu mali sorumluluk sigortası yapılması zorunludur.Zorunlu mali sigorta

poliçesi ile tescili yapılarak ,trafik ve tescil belgeleri ile tescil plakası verilir.Yurt dışına aracı çıkarmak istediğinde ,ilgili trafik birimlerine yapılan talep üzerine vergi ilişiğinin kesildiğine dair ilişik kesme belgesi trafik ve tescil belgeleri ile tescil plakası alınarak taşıtın trafik tescil kaydı silinir.Taşıtların ilgili trafik tescil müdürlüğünce düzenlenen kaydının kapatıldığına ait aracın teknik bilgilerini de içeren belgenin gümrük idaresine verilmesi üzerine ,aracın yurt dışına çıkarılmasına izin verilir. (5086 Sayılı Kanun)
10-Uyuşmazlıkların Çözümü;
Uyuşmazlıkların çözümünde 4875 sayılı yasa ile yabancı yatırımcılara getirilen en önemli
Kolaylık ve özelliklerinden biriside ,yabancı yatırımcıların milli veya milletlerarası tahkim yada diğer uyuşmazlık çözüm yollarına başvurabilmesidir.(4875 sayılı Kanunun 3.Mad./ e Bendi) KİRAYA VERİLEN YAZLIKLARDAN VERGİ ALINACAK Tatil yörelerindeki dairelerini günlük, aylık ve sezonluk gibi kısa sürelerle kiralayanlar artık pansiyoncular gibi ticari gelir vergisi ödeyecek.

--------------------------------------------------------------------------------
Turizmdebusabah.com 28.7.2005 10:35
--------------------------------------------------------------------------------

Bir tatil yöresinde size ait olan daireleri turistlere kiralıyor ve ek gelir elde ediyorsanız, kapınızı çalabilecek vergi memurlarına hazırlıklı olun. Çünkü Danıştay, bu tür dairelerden elde edilen gelirin ticari kazanç olarak değerlendirilmesi gerektiğine karar verdi. Böylece yazlık dairelerini günlük, aylık ve sezonluk gibi kısa sürelerle tatilcilere kiralayan kişilerin pansiyon işletmecileri gibi vergilendirilmeleri söz konusu olacak. Manisa"da bir ev sahibi kendine ait olan dairelerin bir kısmını günlük, beş günlük ve on günlük gibi kısa sürelerle yöreye gelen tatilcilere kiralamaya karar verdi. Ancak bir süre sonra teftişe gelen vergi memurları, aslında pansiyon işletmeciliği yaparak ticari gelir elde ettiği ve bunu idareye bildirip vergi levhası almadığı gerekçesiyle ev sahibine ceza kesti. Pansiyon işletmediğini savunarak verilen cezaya razı olmayan ev sahibi dava açtı. Yargılamanın ilk aşaması Manisa Vergi Mahkemesi"nde görüldü. Mahkeme, ev sahibinin tatilcilerle kira sözleşmesi yaptığını, yanında işçi çalıştırmadığını ve konaklama dışında başka bir hizmet vermediğini tespit etti. Ev sahibinin bu dairelerden kira geliri dışında bir gelir elde etmediğini de göz önünde bulunduran mahkeme, verilen cezanın yasaya uygun olmadığına karar vererek ev sahibini haklı buldu. Ancak, ev sahibinin 1996"dan bu yana düzenli bir şekilde pansiyon işlettiği ve ticari kazanç elde ettiği iddiasında direnen Vergi Dairesi Müdürlüğü, Vergi Mahkemesi"nin kararının kaldırılması için Danıştay"a başvurdu.
PANSİYON İŞLETMEK Temyiz başvurusunu Danıştay 3"- ncü Dairesi görüştü. Daire, Vergi Mahkemesi"nin kararını bozdu. Daire kararının gerekçesini şöyle açıkladı: "Davacının 1996 tarihinden bu yana turistik bir bölgede mülkiyeti kendisine ait daireleri, günlük, aylık ve sezonluk kiraya verdiği, dairelerin mobilyalı olduğu anlaşılmaktadır. Daireler pansiyon işletmeciliğine uygun olarak bitişik şekilde inşa edilmiştir. Kiracılarla yapılan kontratlarda kira sürelerinin günlük, beş günlük, on günlük gibi kısa süreli olması nedeniyle elde edilen gelir, pansiyon işletmeciliğinden ve ticari organizasyon sonucu elde edilmiş ticari kazançtır. Bu nedenle davacıya kesilen cezalarda yasaya aykırılık bulunmamaktadır ve aksi yolda verilen mahkeme kararı isabetli değildir SSK VE BAĞKUR PRİM BORÇLARINA 48 TAKSİT YILBAŞINA GELİYOR SSK ve Bağ-Kur prim borçlarının yeniden yapılandırılmasını öngören tasarıyla ilgili değişiklikler konusunda Çalışma Bakanı Murat Başesgioğlu ile Devlet Bakanı Ali Babacan anlaşmaya vardı. Toplantıda, SSK ve Bağ-Kur prim borçlarının yeniden yapılandırılarak 48 ay taksitle ödenmesi görüşü benimsendi. Tasarının yarın (27 Aralık) Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşüleceği belirtildi.
HÜKÜMET, SSK ve Bağ-Kur prim borçlarının yeniden yapılandırılmasını bekleyenlere bayram öncesinde müjde vermeye hazırlanıyor. Prim affı tasarısı, yarın TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülecek, bir hafta sonra da yasalaşacak.
Ekonomiden Sorumlu Devlet Bakanı Ali Babacan ve Çalışma Bakanı Murat Başesgioğlu, ilgili bürokratlar ve TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nun bazı AKP üyeleriyle önceki gün Meclis’te biraraya geldi. Prim borçlarının yeniden yapılandırılmasını öngören tasarıda yapılacak değişiklikler bir kez daha ele alındı. Mevcut tasarıda yer alan indirim oranlarının yeterli bulunmaması nedeniyle yeni bir model üzerinde çalışan bakanların görüşbirliğine vardıkları öğrenildi.

Toplantıda uzlaşılan öneriye göre, SSK ve Bağ-Kur prim borçlarına uygulanan gecikme cezaları ve faizleri silincek. Bağ-Kur prim borcu aslına TEFE oranı uygulanacak. SSK prim borcuna ise 1999’a kadar olan kısmına gecikme cezası, bu tarihten sonra olan bölümüne ise TEFE oranında faiz uygulanacak. Ortaya çıkacak borç toplamı da takside bölünecek.
Yeniden yapılandırma düzenlemesi 31 Mart 2005 tarihine kadar olan borçları kapsayacak. Toplantıda, bu tarihten sonraki borçlara da bir kolaylık sağlanması konusu gündeme geldi. Ancak, daha önce ilan edilen 31 Mart 2005 tarihinin değiştirilmemesine karar verildi. Bu tarihten sonraki borçlara gecikme faizi ve gecikme cezası uygulanarak taksitlendirme imkanı getirilmesi önerisi ise komisyon toplantısında değerlendirilecek.
BAYRAM ÖNCESİ ELE ALINACAK: SSK ve Bağ-Kur prim borçlarının yeniden yapılandırılmasını öngören tasarının yarın Meclis Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülmesi de kararlaştırıldı. Alt komisyona sevkedilerek, bakanlar tarafından belirlenen rötuşlar yapılacak olan tasarının, bir hafta sonra yasalaşması planlanıyor. AKP yönetimi, 2006 Mali Yılı Bütçe görüşmelerinden sonra TBMM’yi iki hafta daha çalıştırarak, öncelikli yasaları bayramdan önce çıkarmayı planlıyor. SSK ve Bağ-Kur Primi Affı Tasarısı da bunların arasında bulunuyor. Bu tasarıyla birlikte, Yabancılara Mülk Satışı ve 15 yeni üniversite kurulmasına ilişkin düzenleme de bayramdan önce görüşülerek yasalaştırılacak.
Muhasebede Dönem Sonu İşlemleri ders notları...........16.11.2006 Muhasebede Dönem Sonu İşlemleri / Giriş Muhasebe kayıtlarının doğruluğunu ölçmek için muhasebe dışında tutulmakta olan kayıtlardaki rakamların temsil ettikleri varlıkların sayılması, ölçülmesi, tartılması ve değerlendirilmesi suretiyle gözden geçirilmesi olayıdır. İşlemlerin sistemli bir şekilde muhasebeleştirilmesi işletmelerin gerçek durumlarını açıklamaya yetmez. Yani hesap dönemi başındaki bir iktisadi kıymetin kayıtlardaki değeri ile gerçek değeri aynı olmasına rağmen zaman içerisinde çeşitli nedenlerden dolayı bu iki değer arasında farklar meydana gelebilir. Bunu önlemek için alınacak en etkili yöntem envanter olayını gerçekleştirmek olacaktır. Bu doğrultuda dönem sonu yapılması gereken işlemleri şöyle sıralayabiliriz; • Muhasebe tekniği yönünden, • Vergi yasaları yönünden, • İşletme yönetimi ve ortaklar yönünden, • Ülke ekonomisi yönünden, Muhasebe Tekniği Yönünden;Muhasebe defterleri üzerinde açılan hesaplar, belirli bir hesap dönemi içindeki giriş ve çıkışları gösterirler. Ay sonlarında düzenlenen aylık mizanlarla, bir hesap dönemine ilişkin işlemleri içinde toplayan genel geçici mizanlar, hesapların düzenlenme tarihindeki en son tutarlarını kapsadıklarına göre işletmenin durumu hakkında genel bir bilgi verirlerse de, işletmelerin gerçek durumlarını birtakım nedenlerden dolayı tam olarak yansıtmazlar. Bu nedenle, muhasebede dönem sonu işlemleri, envanter ve değerleme olarak bu olay gündeme gelir. Vergi Yasaları Yönünden; V.U.K."na göre her işletme dönem kazancını göre vergi ödemekle yükümlüdür. İşletme kazancının ortaya çıkartılabilmesi için dönem sonu işlemlerinin yapılması gerekir. VUK"a göre "Envanter çıkarmak, bilanço günündeki mevcutları, alacakları ve borçları saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek suretiyle kesin bir şekilde ve teferruatlı olarak tespit etmesi gerekir. İşletme Yönetimi ve Ortaklar Yönünden; İşletme sahiplerini amaçları, sahibi oldukları girişimlerin faaliyet sonuçlarını öğrenmek, kazançtan pay almak, kurumların en yüksek kâra ulaştırmak ve işletmeyi yönetenleri denetlemektir. Bunu ancak envanter ve değerleme ile sağlayabilirler. Sonuçta, işletmenin gerçek mali durumu ortaya çıkacağından işletme sahipleri ne kadar pay alacaklarını, işletme yöneticilerinin rasyonel çalışıp çalışmadıklarını denetleyebilirler. Ülke Ekonomisi Yönünden;Yöneticilerin işletmeleri rasyonel bir şekilde yönetebilmeleri için işletmenin tüm mali olanaklarını gerçek olarak bilmeleri gerekir. Bu durumda muhasebe yöneticilerinin muhasebe biliminin tekniklerinden faydalanarak hazırlayacakları finansal durum tabloları ile gerçekleşir. Bu tablolar dönem sonu işlemlerinin yapılmasıyla mümkündür.
Muhasebede Dönem Sonu İşlemleri / Envanter ve Değerleme İşletmelerde oluşan ve para ile ifade edilebilen faaliyetleri sınıflandırmak, kayıtlara geçirmek, bu kayıtlar yardımıyla yapılan faaliyetlerin sonuçlarını hesaplayıp belirlemek ve kayıtlardaki bilgilerle karşılaştırıp yorumlamak suretiyle, yöneticiler için gerekli bilgileri bir rapor halinde ilgililere sunma işlemine muhasebe denildiğini bilmekteyiz. Tanımdan da anlaşılacağı gibi, muhasebe işlevinin işletme faaliyetlerini kaydetmek, sınıflandırmak ve dönem sonu işlemlerini yaparak, işletmenin faaliyet dönemi sonunda elde ettiği sonucu özet olarak ve anlaşılır bir şekilde ortaya çıkarmaktır.Bu durum dönem sonu işlemlerinin (envanter ve değerleme) yapılması gerekliliğini ortaya koyar. Çünkü envanter olayı, muhasebe kayıtlarının doğruluğunu ölçmek için, muhasebe dışında oluşan kayıtlardaki rakamların temsil ettikleri varlıkların sayılması, ölçülmesi, tartılması ve değerlendirilmesi suretiyle kontrol edilmesidir. Dönem sonu işlemlerini gerektiren nedenler genel olarak dört ana başlık altında incelenebilir. Bunlar; Muhasebe tekniğine uygun kayıtlar yapmak, Vergi yasalarına uygun kayıtların yapılması, İşletme yönetimine bilgi sunmaya yarayan gerçekçi kayıtların tutulması ve Ülke ekonomisinin daha verimli ve gerçekçi çalışmasına yönelik kayıtların tutulması. Envanterin Tanımı Gelir Vergisi Kanununa göre, bilanço esasına göre ticari kazancın işletmenin dönem sonu öz sermayesi ile dönem başı öz sermayesi arasındaki olumlu fark olduğunu, ticari kazancın bu şekilde tespit edilmesi sırasında Vergi Usul Kanununun değerleme ile ilgili hükümleriyle GVK"nun ilgili hükümlerine uyulacağını belirtmiştir. İşletme hesabı esasına göre defter tutan işletmelerin ticari kazancı ise, bir hesap dönemi içinde elde ettikleri gelirler ile giderler arasındaki olumlu fark olarak tanımlanmıştır. Ticari kazanç ister bilanço esasına göre, isterse işletme hesabı esasına göre hesaplansın, her iki durumda da işletme mevcutlarının, alacak ve borçlarının tespit edilmesi, değerlendirilmesi, gelir ve giderlerinin vergi mevzuatı açısından geçerliliğinin incelenmesini gerektirmektedir. İşletme faaliyetlerinin neticeleri genellikle bir takvim yılı olan muhasebe dönemleri itibari ile hesaplanır. Bu dönem boyunca çeşitli işletme içi ve işletme dışı faktörlerin işletme değerlerini etkilemesi sebebi ile işletmenin gerçek durumlarının tespitinde her muhasebe dönemi sonunda işletme değerlerinin tespit ve değerlemesi yapılmaktadır. Muhasebe dilinde bu işleme envanter denilmektedir. Muhasebede Dönem Sonu İşlemleri / Envanter ve Değerleme Envanter, bir işletmeye ait aktif ve pasif kalemlerin belirli bir tarihte, ayrı ayrı miktar ve değerlerinin tespitidir. Envanter kelimesi işletmenin mevcutlarını, borçlarını ve alacaklarını dökümlü bir şekilde gösteren, yılda en az bir defa olmak üzere belli dönemlerde düzenlenen bir cetvel olarak da ifade edilebilir. Türk Ticaret Kanunu envanteri "Envanter çıkarmak; saymak, ölçmek, tartmak ve değerlendirmek suretiyle, bilanço günündeki mevcutları, alacakları ve borçları kesin bir şekilde ve teferruatlı olarak tespit etmektir. Mevcutlar, alacaklar ve borçlar işletmeye dahil iktisadi kıymetleri ifade eder..." şeklinde tanımlanmıştır. Vergi Usul Kanunumuzda da benzer bir envanter tanımı yapılmıştır. Bir diğer açıdan baktığımızda envanter, muhasebe kayıtlarının doğruluğunu ölçmek için muhasebe dışında, bu kayıtlardaki rakamların temsil ettikleri mevcutların, borç ve alacakların tespiti ve değerlemesi suretiyle kontrolüdür. Yani, muhasebe kayıtları ile gerçek durum arasındaki farkın tespitidir. Bu aşamaya kadar yaptığımız açıklamalar doğrultusunda envanterin bir tanımını yapacak olursak: Envanter, genellikle her hesap dönemi sonunda ve periyodik olarak işletmeler iktisadi kıymetlerin gerçek durumlarının ortaya çıkarılabilmesi için sayma, ölçme ve tartma sureti ile miktar olarak tespiti ve aynı zamanda ticari kazancın da hesaplanabilmesi için VUK"nda belirtilen değerleme ölçüleri ile değerlendirilmesi işlemidir. Envanteri Gerektiren Sebepler Genel kabul görmüş muhasebe ilkelerinden "dönemsellik ilkesine göre işletme faaliyetleri belirli dönemler itibariyle kontrol edilir ve işletmelerin faaliyetleri sonucunda sağladığı kar veya zarar bu dönemler itibariyle hesaplanır. Muhasebe kurallarına göre her hesap dönemi sonunda hesapların kapatılıp müteakip hesap dönemi başında yeniden açılması hem hesapların devamlılığını ve doğruluğunu hem de dönmeler itibariyle işletme faaliyetlerinin kontrol altında tutulmasını sağlar. Her hesap dönemi sonunda düzenlenen finansal tabloların sağlıklı ve gerçeği gösterir olabilmesi için dönem içinde yapılan kayıtların dönem sonunda elde edilen envanter sonuçlarına göre düzeltilmesi gerekir. Dönem içimde yapılan işlemlerle ilgili olarak kayıtlar ne kadar muntazam tutulursa tutulsun dönem sonunda kayıtların sonuçları ile envanter sonuçları arsında bazı farklılıklar olması doğaldır. Bu farklılıklar belli bir dönemin geçmesi ile işletme içi ve işletme dışı bazı faktörlerin işletme değerlerini etkilemesi sebebiyle ortaya çıkacaktır. İşletmenin üçüncü şahıslarla ilişkisi sebebiyle üçüncü şahısların durumlarında meydana gelecek değişikliklerle alacak ve borç hesaplarının durumlarında değişiklik meydana gelmiş olabilecektir. Stoklanan malların özelliklerine göre stok değerlerinde fireler, kayıplar, bozulmalar, değer kayıpları veya değer artışları meydana gelebilir. Bankaların dönem sonunda işletme lehine veya aleyhine tahakkuk ettirdikleri faizler olabilir. İşletmenin sahip olduğu bazı kıymetlerin değerinde değişmeler ortaya çıkabilir. İşletme yöneticileri işletmelerinin gerçek durumunu bilebilmeleri faaliyetleri kontrol altında tutabilmeleri için her hesap dönemi sonunda envanter yapmak ihtiyacını duyarlar. Bundan başka, gerek TTK, gerekse VUK"muz işletmelere envanter çıkarma yükümlülüğünü de getirmiştir. Muhasebede Dönem Sonu İşlemleri / Envanter Çeşitleri Envanterlerin yapılma şekilleri aynı olmakla beraber düzenleme amaçlarına göre farklı isimler alırlar. Bir işletmenin kuruluşunda çıkarılan envantere "Kuruluş Envanteri! , hesap dönemi başında düzenlenen envanteri "Başlangıç veya dönem başı Envanteri" , faaliyet devrelerinin sonra faaliyetlere ait sonuçları görmek üzere tanzim edilen envantere "Dönem sonu Envanteri " bir işletmenin başka bir işletmeye devri yapılırken çıkarılan envantere "Devir Envanteri" , işin terki, tasfiyesi veya iflas olayının başlangıcında ve sonunda olmak üzere iki defa düzenlenen envantere "Tasfiye Envanteri" , "İflas Envanteri" denilmektedir. Genel açıdan bakıldığında envanter olayını Muhasebe içi ve Muhasebe dışı envanter olmak üzere ikiye ayırmak daha doğru olacaktır. Muhasebe İçi Envanter Muhasebe defterleri üzerinde yapılan envanter işlemleri, muhasebe içi envanter işlemleridir.Muhasebe içi envanter sonunda yapılması gerekenler, • Genel geçici mizanın çıkarılması, • Yevmiye ve Büyük defterlerin kapatılması, • Kesin mizanın çıkarılması, • Dönem sonu bilançosunun hazırlanması, • Kar ve Zarar cetvelinin çıkartılması, • Hesapların kapatılması ve takip eden dönem için yeniden açılması Muhasebede Dönem Sonu İşlemleri / Envanter Çeşitleri b) Muhasebe Dışı Envanter Kayıtlara bakılmaksızın işletmedeki gerçek durumun tespit edilmesi işlemidir; Türk Ticaret Kanununa ve VUK Kanununa göre yılda en az bir kez yapılması zorunlu olan envanter işlemi. işletmenin varlık, borç ve öz kaynaklarını temsil eden hesaplardaki değerlerin ölçülmesi, tartılması, sayılması ve değerlendirilmesi suretiyle yapılan çalışmalardır. Muhasebe İçi envanter; muhasebe dışı envanterin verdiği sonuçlara göre işletme kayıtlarında gerekli ayarlama ve düzeltmeleri yapar.
Özetle kayıtlara bakılmadan gerçek durum tespit edilir. Daha sonra yapılan bu tespitle kayıtlar karşılaştırılır.Gerçek durum esas olduğundan buna göre yeniden ayarlanır. Yani eksik yada fazlalıklar buna göre düzeltilir. Muhasebede Dönem Sonu İşlemleri / Envanter İşlemleri Envanter çıkarmak iki aşamadan oluşur. Bunlar; İktisadi kıymetlerin sayılması, tartılması ve ölçülmesi suretiyle tespiti, İkincisi tespit edilen iktisadi kıymetlerin VUK"nun kabul ettiği değerleme ölçüleri ile değerlendirilmesi. Bu durumda envanter işlemlerinin muhasebe ile ilişkisini kurduğumuzda envanter işlemlerini "muhasebe dışı envanter işlemleri" ve "muhasebe içi envanter işlemleri" olarak ayırabiliriz. Envanter çıkarmanın iktisadi değerlerin tespiti ve değerlendirilmesi aşamaları muhasebe dışı envanter işlemi olarak kabul edilir. Bu tespit ve değerleme işleminden sonra bulunan sonuçların muhasebe kayıtları ile karşılaştırılarak hesapların gerçeği gösterir duruma getirilmesi işlemi gelir. Bu işleme muhasebe içi envanter işlemi diyoruz. Muhasebe içi envanter işlemleri gerekli düzenleyici muhasebe kayıtlarını kapsar. Envanter çıkarılırken muhasebe dışı ve muhasebe içi envanter işlemleri ile iktisadi kıymetler, tespit edilir değerlemesi yapılır ve bulunan envanter neticelerine göre muhasebe kayıtlarının düzeltilmesi sağlanır. Böylece muhasebe kayıtlarının envanter sonuçları ile karşılaştırılması sağlanmış olur. Envanter işlemleri şu sırayı takip edecek : • Dönem sonunda muhasebe kayıtlarına göre genel geçici mizan düzenlenir, • Muhasebe dışı envanter işlemleri yapılarak iktisadi kıymetlerin gerçek durumu tespit edilir, • Muhasebe dışı envanter neticeleri ile Genel geçici mizan karşılaştırılır ve varsa " farklar bulunur, • Bulunan farkların sebeplerine göre gerekli düzenleyici muhasebe kayıtları " yazılarak muhasebe içi envanter işlemi gerçekleştirilir, • Muhasebe kayıtları ile envanter sonuçlarının uyumu sağlanarak genel kesin mizan " düzenlenir, • Böylece, envanter sonuçlarını gösteren finansal tablolar düzenlenir. Muhasebede Dönem Sonu İşlemleri / Envanter İşlemleri TTK ve VUK"na göre envanter işe başlama veya açılış tarihinde ve takip eden her hesap dönemi sonunda çıkarılır. Kanunlarımız envanter ve bilançoların tamamlanması için üç aylık bir süre tanımakla beraber gerek envanter neticeleri, gerekse bilanço değerleri hesap döneminin son günü olan "Bilanço Günü" ne göre olmalıdır. Çeşitli mal üzerinde geniş ölçüde ve perakende iş yapan ticarethaneler olarak tanımlanan büyük mağazalar ve eczaneler mevcutlarının envanterlerini üç yılda bir çıkarabilirler. Envanter çıkarılmayan yıllarda muhasebe kayıtlarına göre envanter çıkartmış olurlar. Maliye Bakanlığından izin alan büyük sınai işletmeleri de gerektiğinde iki veya üç yılda bir envanter çıkarabilirler. Bilanço esasına göre defter tutan mükellefler işletmedeki bütün iktisadi kıymetlerin envanterini yapmak zorunda olmalarına rağmen, işletme hesabı esasına göre defter tutan mükelleflerden sadece mal üzerine iş yapanlar mal envanteri çıkarmaya mecburdurlar. Amortismana tabi varlıklar varsa bunlar işletme defterine kaydedilmez ancak VUK"na göre envanter defterinin ayrı bir yerinde, veya özel bir amortisman defterinde, veyahut amortisman listelerinde kayda alınmış sabit aktiflerin her yıl hesaplanan yıllık amortisman payları gider kaydolunabilir. Bireysel Girişimler de mükellefin sahip olduğu fabrika, atölye, dükkan, mağaza ve araziler, işletmede ister kısmen ister tamamen kullanılsın değerinin tamamı üzerinden; ticaret hanları gibi ayrı ayrı bağımsız kullanılabilen binalarla evlerin ve apartmanların yarısından fazlası işletmede kullanıldığı takdirde envantere dahil edilir. Envanter Defteri Envanter işlemleri esas itibariyle defter üzerine çıkarılır. Ancak, faaliyetlerinde geniş ölçüde ve çeşitli mal kullanan büyük işletmeler envanterlerini listeler halinde düzenleyebilirler. Listelerin düzenlenmesi durumunda listelerin iktisadi kıymetlerle ilgili toplam değerleri toplu olarak envanter defterlerine kaydedilir. TTK ve VUK"unda envanter defteri ciltli ve sayfaları birbirini takip eden sıra numaralı bir defter olarak tanımlanmıştır. VUK"na göre envanter defteri ayrı ve tek yapraklı olarak da noter tasdikine tabi tutulmuştur. Envanter defterine işe başlama tarihinde, ve bundan her hesap döneminin sonunda çıkarılan envanter ve bilançolar kaydolunur. İşletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler mal envanteri çıkarttıklarında işlemlere ait kayıtlarla karıştırmamak suretiyle işe başlama halinde işletme defterinin baş tarafına; bundan sonra her hesap döneminin sonunda işlem kayıtlarını takip eden sayfalara envanteri kaydederler. İsteyenler ayrı bir envanter defteri tutarak mal envanterini bu deftere kaydederler. Muhasebede Dönem Sonu İşlemleri / Envanter Listeleri Çok çeşitli mal kullanan büyük işletmeler, ayrıntılı envanter defteri tutmaları zorluk arz edeceğinden envanterin listeler halinde yazılması, yasal olarak mümkündür.Envanter listelerinin geçerli olabilmesi için sahip olması gerekli hususlar şunlardır. • Envanter listelerine kaydedilen iktisadi kıymetler sayfa üzerinde sıra numarası verilmelidir. • Envanter listeleri kendi

AMORTİSMAN VE AMORTİSMAN AYIRMA YÖNTEMLERİ

2008-11-27T16:12:00.001+02:00

Amortisman ayırabilmenin şartları 1- İktisadi kıymetlerin işletmenin aktifine kayıtlı olması gerekir. 2- İktisadi kıymetlerin işletmede bir yıldan fazla kullanılması gerekir. 3- İktisadi kıymetlerin yıpranma, alışma ve kıymetten düşmeye maruz bulunması 4- İktisadi kıymet bedelinin belirli bir tutarı aşması gerekir. 2001 Takvim yılı için bu bedel 150.000.000.- TL sına yükseltilmiştir.
Amortisman konusu ile ilgili özellik gösteren hususlar 1. Boş arsa ve araziler V.U.K"nun 314. Nci maddesiyle yıpranmaya veya aşınmaya maruz kalmadıkları için boş arsa ve arazilerden amortisman ayrılamaz.
Binalar, tarım tesisleri, inşa edilen yollar ve benzeri tesisler üzerinde bulundukları arsa ve arazilerle birlikte amortismana tabi tutulurlar.
2. Bilgisayar programları Bilgisayar işletim programları, Bilgisayarın çalışması için elzem olan programlardır. Bunlar Bilgisayar ile birlikte alınabileceği gibi sonradanda alına bilinir. Veya versiyon değişikliği yaptırıla bilinir. Bu tarz program bedelleri amortisman yolu ile yok edilir.
Diğer programlar Gelir Vergisi Kanunun 18.nci maddesinde eser kabul edildiğinden, Gayri Maddi Hak olarak amortismana tabi tutulması gerekir.
3. Yapılmakta olan yatırımlardan, tamamlanıncaya kadar amortisman ayrılamaz.

*Amortisman Ayırma Yöntemleri* Normal Amortisman Yöntemi
V.U.K"nun 315. Nci maddesine göre yükümlüler amortismana tabi iktisadi kıymetlerini değerinin %20"den fazla olmamak üzere serbestçe tespit edebilirler.
V.U.K"nun 153 ve 180 seri nolu genel tebliğlerinde normal amortisman oranın dışında uygulanacak olan, iktisadi kıymetleri ve amortisman oranlarını açıklamıştır.
- Asit Tanklarına %10 - Video Kasetleri -Birinci yıl %60 -İkinci yıl %40
- Normal Amortisman yöntemini seçenler, bunu daha sonra değiştiremezler.
1999 Takvim yılında 1.000.000.000.- Bilgi sayar alınmıştır. Amortisman oranı %20
Yıllar Sabit Kıymet Oran Amortisman B. Amortisman Net Değer 1999 TY 1.000.000.000.- %20 200.000.000.- 200.000.000.- 800.000.000.- 2000 TY 1.000.000.000.- %20 200.000.000.- 400.000.000.- 600.000.000.-
--------------- / -------------- 770 Genel Yönetim Giderleri 200.000.000.- TL 257 B. Amortismanlar 200.000.000.- TL --------------- / ---------------
Azalan Bakiyeler Yöntemi
- İşletme hesabı esasına göre defter tutanlar -Serbest Meslek kazanç defteri tutanlar -Gayri menkul sermaye iradından dolayı yıllık gelir vergisi beyannamesi verirken gerçek usulde gider yöntemini seçenler. Azalan bakiyeler yöntemini seçemezler. - Azalan bakiyeler yönteminde oran %40 geçmemek şartı ile normal amortisman oranın iki katıdır. - Azalan bakiyeler yönteminden, Normal Amortisman yöntemine geçilebilir.
1999 Takvim yılında 1.000.000.000.- Bilgi sayar alınmıştır. Amortisman oranı %20 x 2= %40
Yıllar Sabit Kıymet Oran Amortisman B. Amortisman Net Değer 1999 TY 1.000.000.000.- %40 400.000.000.- 400.000.000.- 600.000.000.- 2000 TY 600.000.000.- %40 240.000.000.- 640.000.000.- 360.000.000.-
Fevkalade Amortisman Yöntemi
V.U.K"nun 317 maddesindeki yer almaktadır. - Amortismana tabi iktisadi kıymetin tabii afetler neticesinde değerinin tamamen veya kısmen kaybetmesi.
- Amortismana tabi iktisadi kıymetin Teknolojik gelişmeler nedeniyle değerinin tamamen veya kısmen kaybetmesi.
- Amortismana tabi iktisadi kıymetin cebri çalışma nedeniyle değerinin tamamen veya kısmen kaybetmesi.
Binek Otomobillerin Amortismanı Faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerin kiralanması işi ile iştigal eden işletmelerin haricindeki binek otomobillerde kıst amortisman uygulamasına tabidirler.
Örnek Normal Amortisman Yöntemi
10.000.000.000.- TL Amortisman Oranı %20 Alım Tarihi 05.10.1999
1999 TY. Amortismanı : 500.000.000.- TL 2000 TY. Amortismanı : 2.000.000.000.- TL 2001 TY Amortismanı : 2.000.000.000.- TL 2002 TY Amortismanı : 2.000.000.000.- TL 2003 TY Amortismanı : 2.000.000.000.- TL + 1.500.000.000.- TL
Dipnotlar:
1- Amortisman giderleri ile itfa ve tükenme payları dönem içinde birden fazla hesaplarda izlenir. Yeniden değerleme yapılmış ise, yeni değerler üzerinden amortisman ayrılacağından dolayı 1 Sıra nolu Gelir tablosu dip notunda ayrıntılı olarak gösterilir. 2- Amortisman hesaplaması azalan bakiyeler yönteminden, Normal Amortisman yöntemine geçilmiş ise 8 Sıra nolu Gelir tablosu dip notunda bilgi verilir. 3- 29 Sıra nolu Bilanço dip notunda Amortisman ve tükenme payları ile ilgili olarak bilgi istenilmektedir. YENİLEME FONU
Giriş Sabit kıymet yenileme fonu, Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin satışından doğan kar veya doğal afetler yüzünden hasara uğraması halinde sigortadan alınan tazminat fazlasından doğan, yerine yenisinin alınmasına karar verilmesi halinde vergilendirilmeyen, yenisinin amortisman payına mahsup edilmek üzere pasifte geçici bir hesapta tutulan kazançtır.
Yenileme fonu V.U.K"nun 328 ve 329 maddelerinde yer almaktadır.
Yenileme fonu vergi erteleme imkanı ile işletmelere kaynak oluşturmaktadır.
Yenileme fonunun şartları - Yenileme fonu ayrılabilmesi için, bilanço esasında defter tutmak gerekir. - Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin satışından doğan kar veya tazminat fazlası kar pasifte pasif te geçici bir hesapta izlenir. - Satılan veya afetler yüzünden elden çıkan iktisadi kıymetin yenilenmesi zorunlu olmalı ve bu konuda da karar verilip, teşebbüse geçilmesi gerekir. - Alınacak olan iktisadi kıymet, yenilenen iktisadi kıymet ile ayni neviden olmalıdır. - Yenileme fonunda izlene kar en fazla 3 yıl bu hesapta kalabilir. Üçüncü yılın sonunda vergi matrahına ilave edilir.
Özellik arz eden bazı durumlar: - İşin terk etmesi halinde, işin terk edildiği tarihte yenileme fonu kar"a ilave edilecektir. - Ferdi işletmeni sahibinin ölmesi halinde, Kanuni mirasçılar işe devam ediyor iseler, Vergilendirme yapılmaz. (G.V Md. 81) - İşletmenin tüm aktif ve pasifiyle devir alınması durumunda yenileme fonu kar"a ilave edilmez. - Kurumlar Vergisinin 37 ve 38 maddelerine göre yapılan Birleşme, Devir ve nev"i değiştirmede yenileme fonu kar"a ilave edilmez. Bunun dışındaki birleşme, devir, ve nev"i değiştirmeler münfesih kurum açısından tasfiye hükmende dir. Bu durumda yenileme fonu kar"a ilave edilir.
Örnek Olay:
253 TESİS MAKİNE VE CİHAZLAR : 20.000.000.000.- TL 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMAN : 16.000.000.000.- TL Net değer : 4.000.000.000.- TL
Satış Bedeli : 10.000.000.000.- TL
--------------- / -------------- 100 KASA 10.000.000.000.- 257 B.AMORTİSMAN 16.000.000.000.- 253 TESİS MAKİNE VE CİHAZLAR 20.000.000.000.- 679 DİĞER OLAĞANDIŞI GELİR VE KARLAR 6.000.000.000.- --------------- / --------------- 679 DİĞER OLAĞANDIŞI GELİR VE KARLAR 6.000.000.000.- 549 ÖZEL FONLAR 6.000.000.000.- --------------- / ---------------
Yenisinin alınması durumunda --------------- / --------------- 253 TESİS MAKİNE VE CİHAZLAR 25.000.000.000.- 100 KASA 25.000.000.000.- -------------- / ---------------
Birinci yıl --------------- / --------------- 549 ÖZEL FONLAR 5.000.000.000.- 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMAN 5.000.000.000.- --------------- / --------------- İkinci yıl --------------- / --------------- 549 ÖZEL FONLAR 1.000.000.000.- 730 GENEL ÜRETİM GİD. 4.000.000.000.- 257 B.AMORTİSMAN 5.000.000.000.- --------------- / --------------- MALİYET BEDELİ ARTIRIM UYGULAMASI
Giriş Gayrimenkullerini, İştirak hisselerini ve Amortismana tabi diğer iktisadi kıymetlerinin satışı sırasında Maliyet bedellerinin arttırılmasına izin veren yasa 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunun 38. Nci Maddesinde yer almaktadır.
Konu ile ilgili olarak 49, 50, 57 Seri Nolu Kurumlar Vergisi genel tebliğ ile 180 Seri Nolu Gelir Vergisi Genel Tebliğ yayınlanmıştır.
Maliyet bedeli Artırımı yapabilecek mükellefler 1. İşletme hesabı esasına göre defter tutan gelir vergisi mükellefleri 2. Bilanço esasına göre defter tutan gelir vergisi mükellefleri 3. Kurumlar Vergisi Mükellefleri 4. Dar Mükellefler
Maliyet bedeline artırımına konu olacak iktisadi kıymetler 1. Gayrimenkuller 2. İştirak Hisseleri 3. Amortismana tabi diğer iktisadi kıymetler
Maliyet bedeli artırımın uygulamasının şartları 1. İktisap tarihinden itibaren en az iki tam yıl süreyle işletmede kayıtlı olması 2. Söz konusu iktisadi kıymetlerin alım ve satımı ile devamlı uğraşılmaması 3. Maliyet bedeli artırımı işleminin birden fazla yılı kapsaması halinde hesaplama kümülatif esasa göre yapılacaktır. 4. Bedelsiz iktisap edilen hisse senetlerinin maliyet bedeli 31.12.2010 tarihine kadar itibari değer esas alınarak hesaplanacaktır. 5. Maliyet bedeli artırım sonucunda zarar doğması halinde bu zarar, vergilendirilecek kazancın tespitinde dikkate alınmayacaktır. 6. Kurumlar Vergisi Mükellefleri dilerlerse Maliyet bedeli artışını sermayeye ilave edebilirler. 7. Bu fonun sermaye ye ilavesi dışında işletmeden çekilmesi veya başka bir hesaba nakledilmesi durumunda dönem karına ilave edilir.
ABC A.Ş
1995 Takvim yılında 5.000.000.000.- TL değerinde Torna Tezgahı alınmıştır. 2000 Takvim yılında 50.000.000.000.- TL Satılmıştır. Amortisman Oranı %20 Yeniden değerleme yapılmamıştır.
Yıllar Y.D.O Arttırma Esas Tutar Artırılmış Maliyet 1995 Ty. 1996 Ty. %72.8 5.000.000.000.- 8.640.000.000.- 1997 Ty. %80.4 8.640.000.000.- 15.586.560.000.- 1998 Ty. %77.8 15.586.560.000.- 27.712.903.680.- 1999 Ty. %52.1 27.712.903.680.- 42.151.326.497.-
Artırılmış Maliyet 42.151.326.497.- İlk Maliyet 5.000.000.000.- Maliyet Artış Fonu 37.151.326.497.-
Satış değeri 50.000.000.000.- Maliyet Artış Fonu 37.151.326.497.- Kar 12.848.673.503.-
----------------- / --------------- 127 Diğer Ticari Alacaklar 50.000.000.000.- 257 B.Amortisman 5.000.000.000.- 253 Tesis Makine ve Cihazlar 5.000.000.000.- 524 Maliyet Artış Fonu 37.151.326.497.- 679 Olağan Dışı Gelir ve Karlar 12.848.673.503.- --------------- / ---------------
KAYNAKÇA; Pamukcu.net DÖNEM SONU İŞLEMLERİNİN VERGİSEL BOYUTU DÖNEM SONU İŞLEMLERİNİN VERGİSEL BOYUTU A. Murat YILDIZ Yeminli Mali Müşavir SUNUŞ Mükelleflerin değerleme günü itibariyle yapacağı dönem sonu değerleme işlemlerinin ağırlıklı olarak vergisel boyutuyla irdelendiği bu kitapçık, TURMOB tarafından organize edilen ve yoğun ilgi gören Dönem Sonu İşlemleri konulu seminer dizisinde Yeminli Mali Müşavir A. Murat YILDIZ tarafından yapılan sunumun bir özeti şeklindedir. Bu kitapçığın hazırlanıp sizlere dağıtımında yine gerek seminerler sırasında katılımcıların, gerekse seminere katılamayan meslek mensuplarının bu yöndeki yoğun talepleri etken olmuştur.
Sizlere sunmuş olduğumuz bu seminer notlarında ağırlıklı olarak uygulamada tartışıla gelen konulara ve son dönemlerde vergi mevzuatımızda yapılan değişiklerden doğrudan dönem sonu değerleme işlemlerine etki edenlere özellikle ağırlık verilmiştir. Konular detaylı açıklamalar olarak değil özellikli konuların hatırlatılması şeklinde ele alınmıştır.
Bu çalışmanın da okuyucularına yararlı olması en büyük dileğimiz ve hedefimiz olacaktır.
ANKARA, 21.12.2005 A. Murat YILDIZ Yeminli Mali Müşavir
İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM : ENVANTER VE DEĞERLEME İŞLEMLERİ. 7 1. ENVANTER İŞLEMLERİ ( VUK MD.186-192 ) 7 1.1. Envanter İşlemi Yapacak Olanlar 7 1.2. Envanter İşlemleri 7 2. DEĞERLEME. 8 2.1. Maliyet bedeli 8 2.2. Borsa rayici 8 2.3. Tasarruf değeri 9 2.4. Mukayyet değer 9 2.5. İtibari değer 9 2.6. Vergi değeri 9 2.7. Rayiç bedel 9 2.8. Emsal bedeli ve ücreti 9 2.9. Alış Bedeli 10 İKİNCİ BÖLÜM : İKTİSADİ İŞLETMELERE DAHİL KIYMETLERİN DEĞERLEME ESASLARI 11 1. KASA HESABI 11 2. BANKALAR HESABI 11 3. VADELİ MEVDUAT HESAPLARININ DEĞERLEMESİ 12 4. VADELİ MEVDUATLARIN İŞLEMİŞ FAİZLERİNE İSABET EDEN STOPAJLARIN MAHSUBU 13 5. BANKA KREDİLERİNİN DEĞERLEMESİ 15 6. MENKUL KIYMETLERİN DEĞERLEMESİ 15 6.1. Alış Bedeli Ölçüsüne Göre Değerlenecek Menkul Kıymetler 16 6.2. Borsa Rayici Ölçüsüne Göre Değerlenecek Menkul Kıymetler 16 6.3. Kıst Getiri Ölçüsüne Göre Değerlenecek Menkul Kıymetler 16 7. ALACAK VE BORÇLARIN DEĞERLEMESİ 17 7.1. İhracat İşlemlerinden Doğan Alacakların Değerlemesi 17 7.2. Şüpheli Alacaklar 18 7.2.1. Bilanço usulüne göre defter tutulmalıdır 18 7.2.2. Alacak, ticari veya zirai kazancın elde edilmesi ve devamı ile ilgili olmalıdır 18 7.2.3. Alacak değerleme günü itibariyle teminatsız olmalıdır; 18 7.2.4. Alacak değerleme günü itibariyle şüpheli hale gelmiş olmalıdır; 18 7.2.5. Şüpheli Alacak Karşılığı Ayrılacak Dönem.. 19 7.2.6. Şüpheli Alacak Karşılığı Ayrılmasında Özellikli Durumlar 20 7.3. Değersiz Alacaklar 21 7.4. Vazgeçilen Alacaklar 22 7.5. Alacak ve Borç Senetleri Reeskontu. 22 7.5.1. Reeskont Uygulaması ve Şartları 22 7.5.2. Reeskontta Özellikli Durumlar 22 7.5.3. Reeskont Hesaplama Formulü. 23 7.5.4. Reeskont Uygulama Örneği 24 7.5.5. Reeskont İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi 25 8. STOKLARIN DEĞERLEMESİ 25 8.1. Satın Alınan Emtianın Değerlemesi 25 8.2. Satın Alınan Emtiaya İlişkin Faiz ve Kur Farkları ile Vade Farkları 26 8.3. İmal Edilen Emtianın Değerlemesi 26 8.4. Emtiada Düşük Bedelle Değerleme. 27 8.5. Kıymeti Düşen Mallarda Değerleme. 27 9. DURAN VARLIKLARIN DEĞERLEMESİ 27 9.1. Gayrimenkullerin Değerlemesi 27 9.2. Sabit Kıymet Alımı ve Yatırımlar Dolayısıyla Doğan Kredi Faizlerinin Ve Kur Farklarının Durumu 28 9.3. Amortisman Ayırma. 28 9.4. Fevkalade Amortisman Uygulaması 29 9.5. Yenileme Fonu. 30 9.6. Kuruluş ve Örgütlenme ( İlk Tesis ve Taazzuv ) Giderleri 30 10. FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİNDE AMORTİSMAN VE FİNANSMAN GİDERLERİNİN DURUMU 33 10.1. Giriş. 33 10.2. FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİNDE AMORTİSMAN UYGULAMASI 34 10.2.1.Amortisman Ayırmada Genel İlke. 34 10.2.2. Kullanıma Hazır Hale Gelmeyen İktisadi Kıymetlerde Amortisman. 35 10.2.3. Kiralanan Malın İade Edilmesinde Amortisman Uygulaması 35 10.3. Finansal Kiralama İşlemlerinde Faiz Ve Kur Farkının Kaydı 36 10.3.1. Kiracının Ödediği Faiz ve Kur Farkının Aktifleştirilip Aktifleştirilmeyeceği 36 10.3.2. Kiralayanın Ödediği Finansman Giderlerinin Durumu. 38 10.4. Dönem Sonu Faiz Ve Kur Değerleme Farklarının Durumu. 39 11. YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM İŞLERİ 39 11.1. Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşlerinin Unsurları 39 11.2. Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşlerinde Müşterek Genel Giderlerin ve Amortismanların Dağıtımı 40 11.3. Yıllara Yaygın İnşaat Ve Onarım İşlerinde Hakedişlerden Kesilen ve Mahsup Edilemeyen Fon Paylarının Durumu 40 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM : DÖNEM SONU İŞLEMLERİNDE GİDERLERE İLİŞKİN ÖZELLİKLİ KONULAR 42 1. GÖTÜRÜ GİDER UYGULAMASI 42 1.1. Götürü Gider Uygulamasında Hasılat 42 1.1.1. İhracat Hasılatı 42 1.1.2. Yurt Dışı Taşımacılık Hasılatı 43 1.1.3. Yurt Dışında Yapılan İnşaat, Onarma, Montaj ve Teknik Hizmetlerden Sağlanan Hasılat 43 1.2. Götürü Gider Uygulamasında Özellikli Konular 44 2. ELEKTRİK, SU, DOĞALGAZ, HABERLEŞME BEDELLERİNİN GİDER YAZILMASINDA VE KDV İNDİRİMİNDE ÖZELLİKLİ DURUMLAR.. 45 2.1. Tüketim Dönemi Bu Yıl Olmasına Karşın Faturaları İzleyen Yılda Gelen Elektrik, Su, Doğalgaz, Telefon vb. Giderlerinin Hangi Yıla Gider Yazılacağı Ve Kdv İndirimi Dönemi 45 2.2. Elektrik, Su, Telefon Ve Doğalgaz Bedellerinin Süresinde Ödenmemesi Nedeniyle Uygulanan Gecikme Zamlarının Gider Yazılması 46 2.3. Elektrik, Su, Telefon Ve Doğalgaz Faturalarının Başkası Adına Düzenlenmesi 46 3. BAĞIŞ VE YARDIMLARIN İNDİRİMİ 48 3.1. Bağış ve Yardımların Yapılacağı Kurum ve Kuruluşlar 48 3.2. Bağış ve Yardımlar Makbuz Karşılığı Yapılmalıdır 48 3.3. Bağış ve Yardımların Üst Sınırı 49 3.4. Bağış ve Yardımların Aynen Yapılması Halinde Değer Tespiti 49 3.5. % 5 Oranı İle Sınırlı Olmaksızın Tamamı İndirilebilecek Bağış ve Yardımlar 49 3.5.1. Okul, Sağlık Tesisi Ve Öğrenci Yurtlarına Yapılan Bağışlar 50 3.5.2. Kültür ve Tabiat Varlıklarının Korumasına Yönelik Olarak Yapılan Bağışlar 51 3.5.3. Çocuk Yuvası, Yetiştirme Yurdu, Huzurevi, Bakım ve Rehabilitasyon Merkezlerine Yapılan Bağış ve Yardımlar 53 3.5.4. Gıda Bankacılığı Faaliyetinde Bulunan Dernek ve Vakıflara Yapılan Bağışlar 53 3.5.5. Sponsorluk Harcamaları 54 3.6. Bağış ve Yardımların Katma Değer Vergisi Mevzuatı Yönünden Değerlendirilmesi 55 4. AR-GE HARCAMALARININ %40"ININ İNDİRİMİ 55 4.1. Ar-Ge Faaliyetlerinin Kapsamı 56 4.2. Kapsam Dışında Kalan Faaliyetler 56 4.3. Ar-Ge Faaliyetinin Sınırı 57 4.4. Ar-Ge Harcamaları 57 4.4.1. İlk Madde ve Malzeme Giderleri 57 4.4.2. Personel Giderleri 57 4.4.3. Genel Giderler 58 4.4.4. Dışarıdan Sağlanan Fayda ve Hizmetler 58 4.4.5. Vergi, Resim ve Harçlar 58 4.4.6. Amortisman ve Tükenme Payları 58 4.4.7. Finansman Giderleri 59 4.5. Ar-Ge İndiriminin Uygulanması 59 4.6. Dışarıdan Sağlanan Fayda ve Hizmetler 59 4.7. Mükelleflerden İstenecek Belgeler 60 4.8. Ar-Ge Projesi İle İlgili Olarak İstenecek Belgeler 60 5. KANUNEN KABUL EDİLMEYEN GİDERLER.. 60 5.1. Gelir Vergisi Kanunu"na Göre İndirilemeyecek Giderler 61 5.2. Kurumlar Vergisi Kanunu"na Göre İndirilemeyecek Giderler 62 5.2.1. Özsermaye Üzerinden Ödenen veya Hesaplanan Faizler 62 5.2.2. Örtülü Sermaye Üzerinden Ödenen veya Hesaplanan Faizler 62 5.2.3. Sermaye Şirketlerince Dağıtılan Örtülü Kazançlar 64 5.2.4. İhtiyat Akçeleri 66 5.2.5. Kurumlar Vergisi İle Her Türlü Para Cezaları 66 5.2.6. Menkul Kıymetlerin İtibari Değerlerinin Altında Satışından Doğan Zararlar İle Ödenen Komisyonlar ve Benzeri Her Türlü Giderler 66 5.2.7. V.U.K. Hükümlerine Göre Ödenen Gecikme Faizleri 67 5.2.8. Alkol ve Alkollü İçkiler İle Tütün ve Tütün Mamullerine Ait İlan ve Reklam Giderleri 67 5.2.9. İşletmenin Esas Faaliyet Konusu İle İlgili Olmayan Deniz ve Hava Taşıtlarının Giderleri ve Amortismanları 67 5.2.10. Maddi ve Manevi Zararlar 67 5.2.11. Kurumlar Vergisinden İstisna Edilen Kazançlara İlişkin Giderler 68 5.3. İndirimi Mümkün Olmayan Diğer Giderlere İlişkin Hatırlatmalar 68 5.4. Kanunen Kabul Edilmeyen Gider Niteliğinde Olan Diğer Giderler 69 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM : YATIRIM İNDİRİMİ İSTİSNASI. 70 1. GİRİŞ. 70 2. YATIRIM İNDİRİMİNDEN KİMLER YARARLANABİLİR ?. 70 3. YATIRIM İNDİRİMİ UYGULANACAK KAZANÇLAR.. 71 4. YATIRIM İNDİRİMİ UYGULAMASI NE ZAMAN BAŞLAR ?. 71 5. YATIRIM İNDİRİMİ ORANI 71 6. YATIRIM İNDİRİMİNİN KONUSU.. 72 7. YATIRIM İNDİRİMİ HESAPLANMAYACAK İKTİSADİ KIYMETLER.. 72 8. İKTİSADİ KIYMETİN ELDEN ÇIKARILMASI 73 9. İKTİSADİ KIYMETLERİ DEVRALANLAR.. 74 10. YATIRIM İNDİRİMİNDE ENDEKSLEME UYGULAMASI 74 11. YATIRIM İNDİRİMİNDE STOPAJ UYGULAMASI 75 12. YATIRIM İNDİRİMİNDE GEÇİŞ SÜRECİ (Geç m. 61) 75 13. YATIRIM İNDİRİMİNİN UYGULANMA SIRASI 76 14. YATIRIM İNDİRİMİ UYGULAMASINA SON VERİLİYOR.. 77 KAYNAKCA : 78

BİRİNCİ BÖLÜM : ENVANTER VE DEĞERLEME İŞLEMLERİ 1. ENVANTER İŞLEMLERİ ( VUK MD.186-192 )

İktisadi bir kıymetin varlığının kayıtlar ve belgeler üzerinde yapılacak olan çalışmalarla tespit edilmesine envanter adı verilir.

İktisadi bir kıymetin varlığının fiili olarak, yani elle sayılarak tespit edilmesine fiili envanter, kayıt ve belgeler üzerinden tespit edilebilmesine ise kaydi envanter adı verilir.

VUK"nun 186"ncı maddesi gereğince, envanter ise; bilanço günündeki mevcutları, alacakları ve borçları saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek suretiyle kesin bir şekilde ve müfredatlı olarak tespit etmektir. Şu kadar ki, ticari teamüle göre tartılması, sayılması ve ölçülmesi mutat olmayan malların değerleri tahminen tespit olunur. Mevcutlar, alacaklar ve borçlar işletmeye dahil iktisadi kıymetleri ifade eder.
1.1. Envanter İşlemi Yapacak Olanlar

• Bilanço esasına göre defter tutan gelir vergisi mükellefler, • Her türlü ticaret şirketleri, • Kurumlar vergisine tabi olup bilanço esasına göre defter tutan diğer tüzel kişiler, • İşletme hesabı esasına göre defter tutanlardan emtia üzerine iş yapan gelir ve kurumlar vergisi mükellefleridir.

1.2. Envanter İşlemleri
Muhasebe uygulamasında envanter işlemleri genel olarak aşağıdaki sıraya göre yapılır;
1- Dönem sonunda muhasebe kayıtlarına göre genel geçici mizan düzenlenir.
2- Muhasebe dışı envanter işlemleri yapılarak iktisadi kıymetlerin gerçek durumu tespit edilir.
3- Muhasebe dışı envanter sonuçları ile genel geçici mizan karşılaştırılır varsa farklar bulunur.
4- Bulunan farkların sebeplerine göre gerekli düzenleyici muhasebe kayıtları yapılarak muhasebe içi envanter işlemleri yapılır.
5- Muhasebe kayıtları ile envanter sonuçlarının uyumu sağlanarak genel kesin mizan düzenlenir. 6- Daha sonra mali tablolar düzenlenir.

2. DEĞERLEME
Değerleme; VUK"nun 258. maddesi gereğince, vergi matrahlarının hesaplanmasıyla ilgili iktisadi kıymetlerin vergi kanunlarında gösterilen gün ve zamanlardaki değerlerinin takdir ve tespitidir. Tanım uyarınca değerleme; tespit ve takdir şeklinde yapılmaktadır. Tespit, mükelleflerce VUK"nda yer alan değerleme ölçüleri kullanılarak yapılan değerleme işlemi, takdir ise, mutat değerleme ölçüleri kullanılarak değerleme yapılamadığı takdirde idare tarafından yapılan takdir işlemidir. (VUK Madde 267) Vergi Usul Kanunu"nda yer alan başlıca değerleme ölçüleri ve bu değerleme ölçüleri ile değerlenecek başlıca iktisadi kıymetler aşağıdaki gibidir.
2.1. Maliyet bedeli VUK" nun 262. maddesinde maliyet bedeli; " ...İktisadi bir kıymetin iktisap edilmesi veyahut değerinin artırılması münasebetiyle yapılan ödemelerle bunlara müteferri bilumum giderleri ifade eder" şeklinde tanımlanmıştır. Maliyet bedeli ile değerlenecek iktisadi kıymetlere aşağıda sayılanlar örnek olarak verilebilir. a- Gayrimenkuller, b- Demirbaş eşya, c- Özel maliyet bedeli, d- Zirai mahsuller, e- Hayvanlar.
2.2. Borsa rayici
Borsa rayicine ilişkin VUK" nun 263. maddesi hükmüne göre Borsa rayici; gerek menkul kıymetler ve kambiyo borsasına, gerekse ticaret borsalarına kayıtlı olan iktisadi kıymetlerin değerlemeden evvelki son muamele gününde borsadaki muamelelerin ortalama değerini ifade eder. Normal temevvüçler dışında fiyatlarda bariz kararsızlıklar görülen hallerde, son muamele günü yerine, değerlemeye tekaddüm eden 30 gün içindeki ortalama rayici esas olarak aldırmaya Maliye Bakanlığı yetkilidir. Borsa rayici ile değerlenecek iktisadi kıymetlere örnek olarak yabancı paralar ile devlet tahvili ve hazine bonolarını verebiliriz.
2.3. Tasarruf değeri VUK" nun 264. maddesindeki tanıma göre tasarruf değeri; bir iktisadi kıymetin değerleme gününde sahibi için arz ettiği gerçek değerdir. Tasarruf değeri ölçüsü sadece alacak ve borç senetleri için uygulanmakta olup, bu senetlerin tasarruf değerinin bulunmasında reeskont yöntemi kullanılmaktadır.
2.4. Mukayyet değer VUK"nun 265. maddesinde mukayyet değer; "Bir iktisadi kıymetin muhasebe kayıtlarında gösterilen hesap değeri" olarak tanımlanmıştır. Mukayyet değer uygulamada muhasebe değeri veya defter değeri olarakta adlandırılmaktadır. Tasarruf değeri bedeli ile değerlenecek iktisadi kıymetlere aşağıda sayılanlar örnek olarak verilebilir. a- Senetsiz alacak ve borçlar b- Reeskont uygulaması yapılmayan senetli alacak ve borçlar, c- İlk tesis ve taazzuv giderleri ile peştemallıklar, d- Aktif ve geçici hesaplara ilişkin kıymetler, e- Karşılıklar.
2.5. İtibari değer
İtibari değer VUK"nun 266. maddesinde "Her nevi senetlerle, esham ve tahvillerin üzerine yazılı olan değer" olarak tanımlanmıştır. İtibari değer uygulamada nominal değer veya yazılı değer olarakta adlandırılmaktadır. YTL cinsinden kasada bulunan değerler itibari değerle değerlenmektedir.
2.6. Vergi değeri
VUK" nun 268. maddesindeki tanıma göre vergi değeri "Bina ve arazinin rayiç bedeli" olarak tanımlanmıştır. Vergi değeri uygulamada bina, arsa ve arazilerin emlak vergisine esas değerlerinin hesaplanmasında kullanılmaktadır.
2.7. Rayiç bedel

VUK"nun Mükerrer 266. maddesi uyarınca rayiç bedel, bir iktisadi kıymetin değerleme günündeki normal alım-satım bedelidir. Vergi Usul Kanunu"nda işletmeye dahil herhangi bir iktisadi kıymeti için değerleme ölçüsü olarak rayiç bedel öngörülmemiştir.
2.8. Emsal bedeli ve ücreti
VUK" nun 267. maddesi hükmüne göre emsal bedel; "Gerçek bedeli olmayan veya bilinmeyen veyahut doğru olarak tespit edilemeyen bir malın, değerleme gününde satılması halinde emsaline nazaran haiz olacağı değerdir." Emsal bedeli, gerçek değeri belli olmayan veya bilinmeyen mallara uygulanabilir. Değeri bilinen bir iktisadi kıymetin değerlemesinde bu ölçü kullanılamaz. İktisadi kıymetin gerçek değerinin başka bir değerleme ölçüsü ile bulunabildiği durumlarda, emsal bedeli ile değerleme yapılamayacaktır. Emsal bedeli uygulaması VUK"nun 267. maddesi uyarınca aşağıdaki üç sıra takip edilmek suretiyle yapılır: Birinci sıra ortalama fiyat esasıdır. "Aynı cins ve nevideki mallardan sıra ile değerlemenin yapılacağı ayda veya bir evvelki veya bir daha evvelki aylarda satış yapılmışsa, emsal bedeli bu satışların miktar ve tutarına göre mükellef tarafından çıkarılacak olan ortalama satış fiyatı ile hesaplanır. Bu esasın uygulanması için, aylık satış miktarının, emsal bedeli tayin olunacak her bir malın miktarına nazaran %25"ten az olmaması şarttır." (VUK md. 267/1) İkinci sıra maliyet bedeli esasıdır. "Emsal bedeli belli edilecek malın, maliyet bedeli bilinir veya çıkarılması mümkün olursa, bu takdirde mükellef, bu maliyet bedeline, toptan satışlar için %5, perakende satışlar için %10 ilave etmek suretiyle emsal bedelini bizzat belli eder" (VUK md. 267/2) Üçüncü sıra takdir esasıdır. "Yukarıda yazılı esaslara göre belli edilmeyen emsal bedelleri ilgililerin müracaatı üzerine takdir komisyonunca takdir yolu ile belli edilir..." (VUK md. 267/3) Emsal bedelin, yukarıda yer alan ortalama fiyat esasına veya maliyet bedeli esasına göre bulunmasında emsal bedel bizzat mükellefler tarafından hesaplanır. Emsal bedelinin birinci sırada yer alan ortalama fiyat esasına veya ikinci sırada yer alan maliyet bedeli esasına göre tespitinin mümkün olmaması halinde ise emsal bedel takdir komisyon marifetiyle tespit edilecektir.
2.9. Alış Bedeli

Alış bedeli; bir iktisadi kıymetin iktisabı için satıcıya ödenen veya borçlanılan meblağdır. Hisse Senetleri ile fon portföylerinin en az %51"i Türkiye"de kurulmuş bulunan şirketlerin hisse senetlerinden oluşan yatırım fonu katılma belgeleri alış bedeli ile değerlenecektir.

İKİNCİ BÖLÜM : İKTİSADİ İŞLETMELERE DAHİL KIYMETLERİN DEĞERLEME ESASLARI

1. KASA HESABI
Kasa hesabı, daima borç bakiyesi verir veya sıfır olur. Hiçbir şekilde alacak bakiyesi vermemesi gerekir. Kasa hesabının alacak bakiyesi vermesi; muhasebe işlemlerinde hata olduğunu gösterir. Muhasebe işlemlerinin doğru olduğu iddia edildiğinde ise bu durum ya gelirlerin gizlendiği ya da gerçek dışı ödemelerin sanki yapılmış gibi kayıtlara intikal ettirildiği anlamına gelir ki bu da V.U.K."nun 30/4. maddesine göre re"sen takdir nedeni olup, cezalı tarhiyata yol açabilir. Kasa sayımı sonucu kasa fazlası çıkması halinde, bu fark vergi uygulaması açısından matraha ilave edilmekte, kasa sayım noksanlığının çıkması halinde ise, bu farklılık mali kârın tespiti açısından gider kabul edilmemektedir. Bu nedenle kasa sayım farklılığının nedeni bulunana kadar ilgili cari hesapta bekletilmesi, ancak dönem sonuna kadar farklılığın nedeni bulunmazsa olağandışı gelir ve gider olarak kayıtlara alınması gerekir. Dönem sonu kasa bakiyesinin çok büyük meblağlarda olması halinde bu paranın kasada olamayacağı ortaklar tarafından kullanılmış olduğu gerekçesiyle örtülü kazanç dağıtımı sayılarak cezalı tarhiyata muhatap olunabilir. Bu nedenle dönem sonu kasa bakiyesinin işletmenin büyüklüğüne, iş hacmine ve kasa işlemlerinin yoğunluğuna uygun bir rakam olması gerekir. Kasada mevcut yabancı paralar efektif alış kuru ile değerlenir. Döviz cinsinden değerleme farkları olumlu ise, kambiyo karı olarak, olumsuz farklar ise kambiyo zararı olarak dönem matrahının tespitinde dikkate alınır.
2. BANKALAR HESABI
Bu hesap, işletmece yurtiçi ve yurtdışı banka ve benzeri finans kurumlarına yatırılan ve çekilen paraların izlenmesini kapsar. Bankalara para olarak veya hesaben yatırılan değerler borç, çekilen tutarlar ile üçüncü kişilerce tahsil edildiği anlaşılan çek ve ödeme emirleri alacak kaydedilir. Banka hesabında YTL ve döviz cinsinden paralar tutulduğu için YTL cinsinden vadesiz hesaplar mukayyet değerle, döviz cinsinden vadesiz hesaplar ise Maliye Bakanlığı"nca yayınlanan ilgili efektif alış kuru ile değerlenirler. Bankalar hesabının envanteri yapılırken öncelikle muhasebe kayıtlarının banka ekstreleri ile uyumunun sağlanması gerekmekte olup, farklılık olduğu takdirde bankalar hesabı ile ilgili yanlış ve eksik muhasebe kayıtların düzeltilmesi gerekmektedir.
Bankalarda bulunan yabancı para mevcutlarının dönem sonunda mutlaka Maliye Bakanlığı"nca yayınlanan ilgili efektif alış kuru ile değerleme işleminin yapılarak oluşan kur farklarının olumlu ise kambiyo karı olarak, olumsuz ise kambiyo zararı olarak dönem matrahının tespitinde dikkate alınması gerekir.
3. VADELİ MEVDUAT HESAPLARININ DEĞERLEMESİ
5228 Sayılı Kanunun 59 uncu maddesinin 1/b bent hükmü ile VUK"nun 281 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Alacaklar mukayyet değerleriyle değerlenir." ibaresi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Alacaklar mukayyet değerleriyle değerlenir. Mevduat veya kredi sözleşmelerine müstenit alacaklar değerleme gününe kadar hesaplanacak faizleriyle birlikte dikkate alınır." Yapılan bu düzenleme ile yıllardır tartışıla gelen bir konu daha açıklığa kavuşmuş olmaktadır. Bilindiği üzere daha önce 67 seri no"lu KVK Genel Tebliği"nin[1] 7. bölümü ile; mevduat hesaplarıyla ilgili olarak bankalar tarafından değerleme günü itibariyle gider tahakkuku yapılarak kurum kazancından indirilen faiz tutarlarının mevduat sahipleri tarafından da değerleme günü itibariyle gelir tahakkuku yapılarak kurum kazancına dahil edilmesi yönündeki düzenleme Danıştay tarafından iptal edilmiş bulunmaktaydı.[2] Bu iptal kararından sonra mükellefler eskiden olduğu gibi vadeleri dolmamış olan mevduat hesaplarına değerleme yapmak suretiyle faiz hesaplamamakta idiler. Bu nedenle doğan boşluk sonrasında, bankalarca gider yazılan bir tutarın işlemin diğer tarafı olan mevduat sahiplerince aynı dönemde gelir yazılmaması nedeniyle Hazine açısından vergi gelirleri itibariyle dönem kayması olmaktaydı. 5228 Sayılı Kanunun 59 uncu maddesi ile yapılan düzenleme sonrasında bahse konu sakınca giderilmiş olmaktadır. Bundan böyle ticari işletmelerinin aktifine kayıtlı mevduat hesapları bulunan mükellefler, bu hesapları dolayısıyla vadesinde elde edecekleri faiz gelirinden değerleme gününe kadar oluşan kıst döneme ait kısmı ilgili oldukları dönemde gelir yazmak suretiyle kurum kazançlarına dahil edeceklerdir. Bu değişiklik 01.01.2004 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 31 Temmuz 2004 tarihinde yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Örneğin; ( X ) Limited Şirketi"nin, 01.07.2005 tarihinde açtırmış olduğu 1 yıl vadeli mevduat hesabı dolayısıyla vade tarihi olan 01.07.2006 tarihinde 120.000 YTL faiz geliri elde ettiği bir durumda söz konusu kazancın tamamı eskiden olduğu gibi 2006 yılı kurum kazancının tespitinde değil, toplam faiz gelirinin 01.07.2005 - 31.12.2005 tarihleri arasında kalan altı aylık kıst döneme isabet eden kısmı olan 60.000 YTL 2005 yılı kurum kazancının hesabında, 01.01.2006 - 30.06.2006 tarihleri arasında kalan altı aylık kıst döneme isabet eden kısmı olan 60.000 YTL ise 2006 yılı kurum kazancının hesabında gelir olarak dikkate alınacaktır. Ticari işletmeler aktifine kayıtlı repo hesapları için de aynı şekilde işlem yapacaklardır. Madde metninde özel finans kurumlarında bulunan mevduat hesaplarının değerleme günü itibariyle işlemiş olan faizlerinin ( kar payları) ise ne şekilde hesaplanacağına dair bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu uygulama ticari işletmelerin aktifine kayıtlı vadeli mevduat hesaplarının değerlemesine ilişkin olup, Gelir Vergisi Kanunu"nun "Menkul Sermaye İratları" başlıklı 75 inci maddesinin 7, 12 ve 14 üncü bentleri kapsamında gerçek kişilerin şahsi sermayeleri dolayısıyla elde ettikleri faiz gelirlerini kapsamamaktadır. Dolayısıyla gerçek kişiler Gelir Vergisi Kanunu"nun "Menkul Sermaye İratları" başlıklı 75 inci maddesinin 7, 12 ve 14. bentleri kapsamında elde ettikleri; mevduat faizleri, özel finans kurumlarından elde edilen kar payları ve repo kazançları eskiden olduğu gibi vadesinde elde edilmiş sayılacak kıst getiri hesabı yapılmayacaktır.
4. VADELİ MEVDUATLARIN İŞLEMİŞ FAİZLERİNE İSABET EDEN STOPAJLARIN MAHSUBU
Önceki bölümde yaptığımız açıklamalar çerçevesinde, 5228 sayılı Kanunla yapılan değişiklik sonrasında; ticari işletmelerinin aktifine kayıtlı mevduat hesapları bulunan mükelleflerin, bu hesapları dolayısıyla vadesinde elde edecekleri faiz gelirinden değerleme gününe kadar oluşan kıst döneme ait kısmı ilgili oldukları dönemde gelir yazmak suretiyle kurum kazançlarına dahil etmeleri yasal bir zorunluluk halini almış olmaktadır. Diğer taraftan Gelir Vergisi Kanunu"nun "Vergi Tevkifatının Mahsubu" başlıklı 121. maddesinde ; "Yıllık beyannamede gösterilen gelire dahil kazanç ve iratlardan bu kanuna göre kesilmiş bulunan vergiler, beyanname üzerinden hesaplanan Gelir Vergisi"nden mahsup edilir. Mahsubu yapılan miktar Gelir Vergisi"nden fazla olduğu takdirde aradaki fark vergi dairesince mükellefe bildirilir ve mükellefin tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde müracaatı üzerine kendisine red ve iade olunur." hükmü yer almaktadır. Bu noktada ortaya çıkan sorun ise; ticari işletmelerinin aktifine kayıtlı mevduat hesapları bulunan mükelleflerin, bu hesapları dolayısıyla vadesinde elde edecekleri faiz gelirinden değerleme gününe kadar oluşan kıst döneme ait kısmı ilgili oldukları dönemde gelir yazmak suretiyle kurum kazançlarına dahil edeceklerinden hareketle, bu kazançlar üzerinden vadesinde bankaca kesilecek olan gelir vergisi stopajlarının hangi esaslar çerçevesinde mahsuba konu edileceğidir. Bir başka deyişle kesilen vergilerin tamamı eskiden olduğu gibi vade tarihinin rastladığı yıla ilişkin beyannamede mi mahsup edilecek, yoksa değerleme günü itibariyle işlemiş bulunan kıst dönem faizlere isabet eden stopaj hesaplanarak bu tutar, kıst faiz gelirinin beyan edildiği dönemde mi mahsup edilebilecektir. Aynı sorun daha önce 67 seri no"lu KVK Genel Tebliği ile mevduat hesaplarıyla ilgili olarak bankalar tarafından değerleme günü itibariyle gider tahakkuku yapılarak kurum kazancından indirilen faiz tutarlarının mevduat sahipleri tarafından da değerleme günü itibariyle gelir tahakkuku yapılarak kurum kazancına dahil edilmesi yönündeki düzenleme sonrasında da çıkmış, Maliye Bakanlığı ise bu sorunu yayınlamış olduğu bir iç genelge açıklığa kavuşturmuştur. Konuya ilişkin olarak Maliye Bakanlığı"nca yayınlanan 2000/2 seri no"lu Kurumlar Vergisi İç Genelgesinde[3] konuya ilişkin olarak yapılan açıklamalar aynen aşağıdaki gibidir. "5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu"nun 44"üncü maddesinde, beyannamede gösterilen kazançlardan bu Kanuna ve Gelir Vergisi Kanununa göre tevkifan kesilmiş olan vergilerin beyanname üzerinden hesaplanan kurumlar vergisinden mahsup edileceği hüküm altına alınmıştır. Buna göre, vadesi değerleme gününden sonra olan repo ve ters repo işlemleri ile vadeli mevduat hesaplarına ilişkin olarak, değerleme gününe kadar tahakkuk eden ve ticari kazancın tespitinde gelir olarak dikkate alınan faiz tutarları üzerinden, ilgili dönem beyannamesinin verilmesi gereken sürenin sonuna kadar tevkif edilmiş olan verginin, beyannameye ithal edilen gelire isabet eden kısmı hesaplanan vergiden mahsup edilecektir." Kanaatimizce yukarıda yer alan genelgede yapılan açıklamalar mevcut durum içinde aynen geçerli olacaktır. Buna göre; vadesi değerleme gününden ( 31 Aralık 2005 ) sonra, ancak beyanname verme tarihinden önce dolan mevduat hesaplarında kıst olarak hesaplanıp gelir yazılan işlemiş faizlere isabet eden gelir vergisi stopajı mahsuba konu edilebilecektir. Vadesi beyanname verme süresinden sonra ( Gelir Vergisinde izleyen yıl 15 Mart, Kurumlar Vergisinde izleyen yıl 15 Nisan ) dolan mevduat hesaplarında ise stopajın tamamı faiz ödemesinin yapıldığı yıla ilişkin gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde hesaplanan vergilerden yapılacaktır. Örneğin; (X) Limited Şirketi vadesi 31.03.2006 tarihinde dolan 6 ay vadeli mevduat hesabından 300.000 YTL brüt faiz geliri elde etmiş, bankaca faiz ödemesi sırasında 45.000 YTL gelir vergisi tevkifatı yapılmıştır. Söz konusu faiz gelirinin 01.10.2005 - 31.12.2005 tarihleri arasında kalan üç aylık kıst döneme isabet eden kısmı olan 150.000 YTL 2005 yılı kurum kazancının hesabında, 01.01.2006 - 31.03.2006 tarihleri arasında kalan üç aylık kıst döneme isabet eden kısmı olan 150.000 YTL ise 2006 yılı kurum kazancının hesabında gelir olarak dikkate alınacaktır. Aynı şekilde bankaca faiz ödemesi sırasında yapılan 45.000 YTL gelir vergisi tevkifatının 01.10.2005 - 31.12.2005 tarihleri arasında kalan üç aylık kıst döneme isabet eden kısmı olan 22.500 YTL 2005 yılı kurumlar vergisi beyannamesinde, 01.01.2006 - 31.03.2006 tarihleri arasında kalan üç aylık kıst döneme isabet eden kısmı olan 22.500 YTL ise 2006 yılı kurumlar vergisi beyannamesinde hesaplanan kurumlar vergisinden mahsup edilebilecektir. Aynı örnekte mevduat hesabının vadesinin 15 Nisan 2006 tarihinden sonraki bir tarihte dolacağı, dolayısıyla gelir vergisi stopajının da bu tarihten sonra yapıldığı bir durumda ise yapılan stopajın tamamı 2006 yılı kurumlar vergisi beyannamesinde hesaplanan kurumlar vergisinden mahsup edilebilecek, 2005 yılı kurumlar vergisi beyannamesinde ise bu gerekçe ile herhangi bir mahsup yapılmayacaktır.
5. BANKA KREDİLERİNİN DEĞERLEMESİ
5228 Sayılı Kanunun 59 uncu maddesinin 1/c bendi hükmü ile VUK"nun 285 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Borçlar mukayyet değerleriyle değerlenir." ibaresi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Borçlar mukayyet değerleriyle değerlenir. Mevduat veya kredi sözleşmelerine müstenit borçlar değerleme gününe kadar hesaplanacak faizleriyle birlikte dikkate alınır." 5228 Sayılı Kanunun 59 uncu maddesinin 1/c bent hükmü ile VUK"nun 285 inci maddesinin birinci fıkrasında yapılan değişiklikle de, aynı maddenin 1/b bent hükmü ile VUK" nun 281 inci maddesinin birinci fıkrasında yapılan ve önceki bölümde açıkladığımız değişikliğe paralel olarak yıllardır tartışıla gelen diğer bir konu daha açıklığa kavuşmuş olmaktadır. Yapılan düzenleme ile, bankalar tarafından kullandırılan kredilere yürütülen faizlerin değerleme günü itibariyle krediyi veren bankalar tarafından gelir, krediyi kullanan mükellefler tarafından da gider olarak kaydedilebileceği hususuna açıklık kazandırılmıştır. Bu şekilde işleme taraf olan mükelleflerden birisi için gider oluşturan unsurun, diğer mükellef içinde gelir oluşturması kuralına uygun hükümler getirilmiş olmaktadır. Bundan böyle finansman ihtiyaçlarını banka kredisi kullanmak suretiyle karşılayan mükellefler, banka kredisi borçları nedeniyle değerleme gününe kadar oluşan kıst döneme ait tahakkuk etmiş ancak ödememiş bulundukları faizleri de gider olarak kurum kazancından indirebileceklerdir. Bu değişiklik 31 Temmuz 2004 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Örneğin; ( X ) Limited Şirketi"nin, 01.07.2005 tarihinde almış olduğu 1 yıl vadeli banka kredisi dolayısıyla vade tarihi olan 01.07.2006 tarihinde defaten 120.000 YTL faiz ödemesinde bulunacağı bir durumda, söz konusu faiz giderinin tamamı 2006 yılı kurum kazancının tespitinde değil, toplam faiz giderinin 01.07.2005 - 31.12.2005 tarihleri arasında kalan altı aylık kıst döneme isabet eden kısmı olan 60.000 YTL 2005 yılı kurum kazancının hesabında, 01.01.2006 - 30.06.2006 tarihleri arasında kalan altı aylık kıst döneme isabet eden kısmı olan 60.000 YTL 2006 yılı kurum kazancının hesabında gider olarak dikkate alınacaktır.
6. MENKUL KIYMETLERİN DEĞERLEMESİ

Menkul kıymetler; Faiz geliri veya kâr payı sağlamak veya fiyat değişmelerinden yararlanarak kâr elde etmek amacı ile geçici bir süre elde tutulmak üzere alınan hisse senedi, tahvil, hazine bonosu, finansman bonosu, yatırım fonu katılma belgesi, kâr-zarar ortaklığı belgesi, gelir ortaklığı senedi gibi finansal araçlardır.
VUK"nun 279"uncu maddesi gereğince, bir kısım menkul kıymetler borsa rayici, bir kısım menkul kıymetler alış bedeli ile bir kısmı ise kar ilaveli alış bedeliyle (kıst getiri ölçütü) değerlenmektedir. Menkul kıymetlerin hangi değerleme ölçüsü kullanılarak değerleneceğine ilişkin esaslarda aşağıda özetle yer verilmiş bulunmaktadır.
6.1. Alış Bedeli Ölçüsüne Göre Değerlenecek Menkul Kıymetler
Hisse Senetleri ile fon portföylerinin en az %51"i Türkiye"de kurulmuş bulunan şirketlerin hisse senetlerinden oluşan yatırım fonu katılma belgeleri alış bedeli ile değerlenecektir. Alış bedeli; bir iktisadi kıymetin iktisabı için satıcıya ödenen veya borçlanılan meblağdır.
6.2. Borsa Rayici Ölçüsüne Göre Değerlenecek Menkul Kıymetler
Ana kural olarak, yukarıda açıkladığımız ve alış bedeliyle değerlenmesi gereken menkul kıymetlerin dışında kalan tüm menkul kıymetler borsa rayici ile değerlenecektir. Borsa rayici; V.U.K."nun 263. maddesinde tanımlanmıştır. Buna göre, gerek menkul kıymetler ve kambiyo borsasına, gerekse ticaret borsalarına kayıtlı olan iktisadi kıymetlerin değerlemeden önceki son muamele gününde borsadaki işlemlerin ortalama değeridir. Bu tanım çerçevesinde hisse senetleri dışında İ.M.K.B."da işlem gören ve dolayısıyla varsa borsa rayici ile değerlenecek menkul kıymetler şunlardır.
Devlet Tahvili } Fiilen bu ikisi işlem görmekte,
Hazine Bonosu } diğerlerine pek rastlanmamaktadır.
Gelir Ortaklığı Senedi
Özel Sektör Tahvilleri
Varlığa Dayalı Menkul Kıymet,
Finansman Bonoları
6.3. Kıst Getiri Ölçüsüne Göre Değerlenecek Menkul Kıymetler
Borsa rayicine göre değerlenmesi gereken menkul kıymetlerin borsa rayicinin olmaması veya borsa rayicinin muvazaalı bir şekilde oluştuğunun anlaşılması halinde, değerlemeye esas bedel; menkul kıymetin alış bedeline, vadesinde elde edilecek gelirin (kur farkları dahil) iktisap tarihinden değerleme gününe kadar geçen süreye isabet eden kısmının eklenmesiyle bulunur. Bu şekilde değerlemeye konu olabilecek menkul kıymetleri ise şöyle sıralayabiliriz. • Alış bedeli ile değerlenemeyen yatırım fonu katılma belgeleri, • Borsa rayici yoksa Þ • Özel Sektör Tahvilleri • Finansman Bonoları, Banka Bonoları • Varlığa Dayalı Menkul Kıymetler • Gelir Ortaklığı Senetleri.
7. ALACAK VE BORÇLARIN DEĞERLEMESİ
VUK"nun 281"inci maddesine göre alacaklar mukayyet değer ile değerlenmektedir.
Mukayyet değer ölçüsü uygulanmadan önce, bu alacaklar içinde şüpheli ve değersiz alacaklar varsa saptanır ve bunlar muhasebe kayıtlarıyla düşüldükten sonra geriye kalan alacaklara mukayyet değer ölçüsü uygulanır.
İsteyen mükellefler, işletme aktifinde veya pasifinde yer alan alacak ve borç senetlerini değerleme günündeki gerçek değerine indirgenmesi amacıyla reeskont işlemi yapabilirler.
Döviz cinsinden alacak ve borçlarında dönem sonunda Maliye Bakanlığı"nca açıklanan döviz alış kuru esas alınarak TL"ye çevrilmesi ve doğan kur farklarının gelir ya da gider olarak kayıtlara intikal ettirilmesi gerekmektedir.
7.1. İhracat İşlemlerinden Doğan Alacakların Değerlemesi
Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Kararın 8"inci maddesi gereğince, ihracat işlemlerinden doğan yurt dışı döviz alacaklarının fiili ihracattan itibaren 180 gün içinde yurda getirilmesi gerekmektedir. Kambiyo mevzuatına göre de, esas olarak fiili ihracat tarihinden itibaren 180 gün içinde ihracat bedelinin tamamının yurda getirilmelidir. Ancak, dövizin yurda erken getirilmesini teşvik ve bu şekilde çalışan firmalarında yurt dışında döviz bulundurmalarının sağlanarak, ihracat yapmalarını teşvik etmek amacıyla 90 gün içinde döviz bedelinin %70"ini getiren firmalara %30"luk kısmı yurt dışında serbestçe kullanabilme hakkı verilmiştir. Dolayısıyla fiili ihracat tarihinden itibaren 90 gün içinde ihraç bedellerinin %70"i yurda getirilmezse ihracat tarihinden itibaren 180 gün içinde ihracat bedellerinin tamamının getirilmesi gerekmektedir. Bu süreler içinde yurda getirilmeyen ihracat alacaklarından doğan kur farkları ise mükellefe ait olmayıp DFİF"e devredilmekteydi. Yani dönem sonunda fiili ihraç tarihinden itibaren 180 gün geçmesine karşın yurda getirilmemiş ihraç bedelinin yalnız 180 günlük kur farkı hesaplanmaktaydı. Bu nedenle de söz konusu alacaklar, M.B."nca yayımlanacak dönem sonu kuru ile değerlenmeyip, 180. gün T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru ile değerlenmekteydi. Ancak DFİF uygulamasına 27.08.2004 tarihinden itibaren son verilmiş bulunmaktadır. Dolayısıyla mevcut durumda 31.12.2005 tarihinde yapılacak olan değerleme işlemlerinde; 180 gün geçmesine karşın yurda getirilmemiş ihraç bedelleri içinde kur farkı hesaplanacaktır.
7.2. Şüpheli Alacaklar
V.U.K. 323 üncü maddesine göre şüpheli alacak karşılığı ayırmanın koşulları aşağıdaki gibidir ;
7.2.1. Bilanço Usulüne Göre Defter Tutulmalıdır Vergi Usul Kanunu"nun 323 üncü maddesindeki "... değerleme gününün tasarruf değerine göre pasifte karşılık ayrılabilir" hükmünden hareketle, bir alacağın şüpheli sayılarak zarar hesabına nakli, ancak karşılık ayrılması ile mümkündür. Başka bir deyişle, şüpheli alacaklar doğrudan doğruya gider yazılamayacağından. karşılık ayrılması sadece bilanço esasına göre defter tutulması halinde söz konusu olacaktır. Dolayısıyla, sadece bilanço esasına göre defter tutan ticari ve zirai kazanç sahipleri şüpheli alacak karşılığı ayırabilecek olup işletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler ile serbest meslek erbaplarının şüpheli hale gelen alacakları için karşılık ayırmaları fiilen mümkün olmayacaktır.

7.2.2. Alacak, Ticari Veya Zirai Kazancın Elde Edilmesi Ve Devamı İle İlgili Olmalıdır
Şüpheli alacak karşılığı ayrılabilmesi için aranılan temel koşullardan bir diğeri ise alacağın ticari veya zirai kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olarak doğması bir başka deyişle, gerçek bir mal teslimi veya hizmet ifası ilgili olarak daha önce hasılat hesapları ile ilişkilendirilmiş olmasıdır. Bu çerçevede örneğin, mükelleflerce mal ve hizmet karşılığı olmaksızın verilen krediler dolayısıyla doğan alacaklar, hatır senetleri veya personelden olan alacaklar için şüpheli alacak karşılığı ayırmak mümkün değildir.
7.2.3. Alacak Değerleme Günü İtibariyle Teminatsız Olmalıdır
Menkul rehni veya gayrimenkul ipoteği şeklinde ayni bir teminata bağlanmış alacaklar için karşılık ayrılamaz. Bu kapsamda kamu kuruluşlarından olan alacaklar için de karşılık ayrılamayacağı düşünülmektedir. Kefalete bağlı alacaklar da şüpheli alacak uygulaması açısından teminatlı alacak olarak değerlendirilmektedir. Değerleme günü itibariyle vadesi dolan ve asıl borçlusundan tahsil edilemeyen alacaklara istinaden teminat olarak gösterilen kefilin ödeme yapamaması veya teminat olarak alınan çek ve senetlerin de karşılıksız çıkması durumunda, her iki borçlu nezdinde dava veya icra takibinin başlatılması koşuluyla söz konusu alacaklar teminatsız olarak nitelendirilecek ve karşılık yolu ile gider yazılabilecektir.
7.2.4. Alacak Değerleme Günü İtibariyle Şüpheli Hale Gelmiş Olmalıdır
Alacak, dava ve icra safhasında bulunmalı ve takibat ciddiyetle devam ettirilmelidir. Sadece müracaat yeterli değildir.

Alacağın şüpheli alacak sayılabilmesi dolayısıyla karşılık ayrılabilmesi için, borçlusu tarafından vadesinde ödenmemiş alacak için mahkemede dava açılmış olması veya icra dairesine icra takip dilekçesinin verilmiş olması gerekmektedir. Ancak, davaya veya icraya şeklen başvurulması yeterli olmayıp, bu şekil şartının yanı sıra dava ve icranın bizzat işletme tarafından ciddi bir şekilde takibi gerekmektedir. Başka bir deyişle, dava için sadece şekli bir müracaat yapılmış olması, alacağın şüpheli sayılması için yeterli olmamaktadır. Nitekim Danıştay vermiş olduğu bir kararında; ".....davacı tarafından borçlusu aleyhine yapılan anılan icra takibinin ciddi olmadığı ve VUK" nun 323 üncü maddesinde tanınan bir hakkın kötüye kullanıldığı......" gerekçesiyle yükümlüye tarh edilen vergi ve cezaları onaylamıştır. Diğer taraftan, icra takibine geçilmemiş alacaklar için, başka firmalar tarafından icra takibine geçildiği gerekçesi ile şüpheli alacak karşılığı ayrılamaz. Dava ve icra safhası tanımı, borçlunun iflası halinde alacağın iflas masasına kaydettirilmesini de içermektedir. Keza, İcra ve İflas Kanunu"na göre iflas takibi, ‘külli icra" takibi demek olup, borçlu şirket aleyhine açılan iflas davasına ait dava dosyasına, alacakla ilgili belgelerin ve davaya müdahil olmak istenildiğini belirtir dilekçenin eklenmesini müteakip, söz konusu alacağın kayıtlarda şüpheli alacaklar hesabına devri ve alacağa istinaden karşılık ayrılması mümkün bulunmaktadır. • Alacağın dava ve icra takibine değmeyecek derecede küçük alacak olması halinde ise; yapılan protestoya veya yazı ile bir defadan fazla istenilmesine rağmen borçlu tarafından ödenmemiş olmalıdır. Dava ve icra takibine değmeyecek derecede küçük alacaklar için şüpheli alacak karşılığı ayrılmasında davaya veya icraya başvuru şart olmayıp, senetli alacakların yapılan protestoya, senetsiz alacakların ise yazı ile bir defadan fazla istenilmesine rağmen borçlu tarafından ödenmemiş olması yeterli olmaktadır. Dava ve icra takibine değmeyecek derecede küçük alacağın ölçüsüne Kanunda yer verilmemiş olup, uygulamada dava ve icra ile ilgili olarak yapılacak olan giderlerin alacak tutarını aştığı durumlarda bu şartın sağlandığı kabul edilmektedir.
7.2.5. Şüpheli Alacak Karşılığı Ayrılacak Dönem
Vergi Usul Kanunu"nun 323 üncü maddesi çerçevesinde; borçlusu tarafından vadesinde ödenmeyen alacaklar kanuni yollara hangi dönemde başvurulmuşsa alacak o dönemde şüpheli hale geleceğinden, karşılık da söz konusu dönemde ayrılacaktır. Alacağın vadesi ile kanuni yollara başvurulması farklı dönemlere rastlarsa, karşılık vadenin dolduğu yılda değil, gerekli kanuni şartın sağlandığı yılda ayrılacaktır. Şüpheli alacak karşılığı uygulaması ihtiyari bir uygulamadır. Dolayısıyla alacağın şüpheli hale geldiği dönemde karşılık ayrılamadığı durumda ihtiyariliğin karşılık ayırmama yönünde kullanıldığı kabul edilerek, daha sonraki dönemlerde bu alacak için karşılık ayrılması söz konusu olamaz. Yargıya intikal eden konuya ilişkin uyuşmazlıklarda Danıştay"ın konuyla ilgili vermiş olduğu kararlar da ağırlıklı olarak alacağın şüpheli hale geldiği yıl şüpheli alacak karşılığı ayrılması yönündeydi. Ancak, vergi yargısı tarafından son dönemde alacağın şüpheli hale geldiği yılda ayrılmayan karşılıkların sonraki yıllarda ayrılabileceğine ilişkin kararlarda vermeye başlamış, bu görüşünü de alacağın şüpheli hale geldiği dönemin geçirilmesi halinde, yeni değerleme günlerinde de tasarruf değerini muhafaza edecek alacak için karşılık ayırma imkanının ortadan kalkacağının kabulünün, Kanunda öngörülmeyen bir nedenle kanunla tanınan hakkın alınması anlamına geleceğine bağlamıştır.
7.2.6. Şüpheli Alacak Karşılığı Ayrılmasında Özellikli Durumlar
* Kampanyalı (ön ödemeli) satışlardan doğan alacaklar ve avans mahiyetindeki alacaklar için karşılık ayrılamaz.
* 334 sayılı VUK Genel Tebliği"ne göre alacağın ilgili dönem kayıtlarına girmiş olması ve KDV beyannamelerinde beyan edilmiş olması şartıyla, KDV içeren şüpheli alacaklarda katma değer vergisi için de karşılık ayrılabilecektir.
*Aciz vesikasına bağlanan alacaklarda alacağın tamamı için değil bu vesikada yer alan tutar kadar karşılık ayrılabilir.
* Yurt dışından olan alacaklar içinde yurt dışında dava açıldığının dış temsilciliklere onaylatılması şartıyla karşılık ayrılabilir.
* Dövize endeksli veya döviz cinsinden olan şüpheli alacaklar için karşılık ayrılmasına karar verilmesi halinde, bu alacağa bağlı olarak ortaya çıkan kur farkları da şüpheli alacak kabul edilerek karşılık ayrılır.
* İştiraklerden olan alacaklar için karşılık ayrılabilir.
* İflas halindeki kişilerden olan alacaklar için karşılık ayrılabilir.
* Ferdi işletme ve şahıs şirketlerinde şirketin ortaklarından olan alacakları için karşılık ayrılamaz.
* Şahıs şirketlerinden ( Kollektif ve Adi Ortaklıklar ) olan alacaklarda TTK hükümlerine göre tüm ortaklar bütün mal varlıklarıyla müteselsilen sorumlu olduklarından şüpheli alacak karşılığı ayrılabilmesi için şirket tüzel kişiliği ve ortakların hepsi için takibata geçilmiş olması gerekmektedir.
* Ciro edilmek suretiyle gelen senet bedelinin ödenmemiş olması durumunda, şüpheli alacak karşılığı ayrılabilmesi için bu senedi ciro eden kişi hakkında takibat yapılmış olması gerekir.
* Kefalete bağlı olan alacaklarda asıl borçlunun yanı sıra kefil nezdinde de takibata geçilmiş olması gerekir.
*Hatır senetleri için şüpheli alacak karşılığı ayrılamaz.
* TMSF" ye devredilen bankalarda bulunan mevduat ve repo hesapları için karşılık ayrılamaz.
7.3. Değersiz Alacaklar

Yargı Kararına veya kanaat verici bir vesikaya göre tahsiline imkan olmayan alacaklardır. V.U.K."nun 322 nci maddesine göre bir alacağın değersiz alacak sayılarak gider kaydedilebilmesinin şartları aşağıdaki gibidir. a- Alacak, bilanço veya işletme hesabı esasına göre defter tutan ticari veya zirai kazançla iştigal eden işletmelere ait olmalıdır.
b- Alacak ticari işle veya işletmeyle ilgili olmalıdır c- Alacağın tahsili, kazai bir hükme (yargı kararı) veya kanaat verici bir vesikaya göre imkansız hale gelmelidir. d- Alacak ticari ve zirai kazancın elde edilmesi ve devam ettirilmesi ile ilgili olmalıdır.

Kanaat Verici Vesikalara örnek olarak şunları verebiliriz;

Konkordato anlaşması,
Borçlunun miras bırakmadan ölümü ve mirasçıların mirası reddettiğini gösteren belge,
Borçlunun yurt dışına kaçması ve haciz edilebilecek malı olmadığını gösterir belge,
Alacaktan vazgeçildiğini gösteren mahkeme tutanakları
Borçlunun adresinin saptanamaması nedeniyle icra takibat dosyasının kaldırıldığını gösteren icra memurluğu yazısı,
Değersiz Alacaklarda Özellikli Konular ; ; ; ;,,,
Bir alacağın değersiz alacak sayılabilmesi için tüm hukuki yolların tüketilmiş olması gerekir.
Borçlunun iflas etmiş olması tek başına değersiz alacak yazmak için yeterli değildir.
Alacağın değersiz hale geldiği yıl hesaplarına gider (zarar) yazılması gerekir. Aksi takdirde izleyen yıllarda dikkate alınamaz.
Değersiz alacaklar daha sonra tahsil edilirse tahsil edildiği yıl gelir yazılır.
Bilanço esasına göre defter tutan işletmeler değersiz hale gelen alacaklarını değersiz hale geldikleri yıl mukayyet değerleri ile zarara geçirerek, işletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler ise defterlerine gider kaydederek yok ederler.
KDV içeren değersiz alacaklarda KDV de değersiz alacak olarak kabul edilecektir.

7.4. Vazgeçilen Alacaklar
VUK"nun 324"üncü maddesine göre; "Konkordato veya sulh yoluyla alınmasından vazgeçilen alacaklar, borçlunun defterinde özel bir karşılık hesabına alınır. Bu hesabın muhteviyatı alacaktan vazgeçildiği yılın sonundan başlayarak üç yıl içinde zararla itfa edilmediği taktirde kar hesabına naklonulur." Konkordato veya sulh yoluyla alınmasından vazgeçilen alacaklar, alacaklı yönünden değersiz alacaktır. Borçlu yönünden ise gerçek pasifte bir azalma olmuş, öz sermaye artmıştır. Bu nedenle vazgeçilen alacak borçlu yönünden hasılat (Kâr) hükmündedir. Ancak borcu bağışlanan bir kimsenin mali durumunun esasen bozuk olduğu göz önünde tutularak bu karın alacaktan vazgeçildiği yılda değil, daha ileriki yıllarda vergilendirilmesi öngörülmüştür. Vazgeçilen alacaklar, borçlunun defterinde açılan özel bir karşılık hesabına alınır. Bu hesaba alınan alacak üç yıl içinde zararla kapatılamadığı takdirde dördüncü yıl kâra aktarılır. Normal bekleme süresi üç yıl olmakla beraber daha önce işin bırakılması, ölüm ve kurumlarda tasfiye halinde kâra aktarılır. Geçmiş yıl zararları kaynağı ne olursa olsun, bekleme süresi için vazgeçilen alacaktan mahsup edilemez.
7.5. Alacak ve Borç Senetleri Reeskontu
7.5.1. Reeskont Uygulaması ve Şartları
İktisadi işlemlere dahil senetli borç ve alacakların reeskonta tabi tutulma işlemleri, Vergi Usul Kanunu"nun 281 ve 285"inci maddelerinde düzenlenmiştir.
Reeskont, işletme aktifinde veya pasifinde yer alan alacak ve borç senetlerinin değerleme günündeki gerçek değerine indirgenmesidir. Reeskont ayırmanın şartları aşağıdaki gibi özetlenebilir.
Alacak veya borç senede bağlı olmalıdır.
Senet, vade içermelidir.
Senedin vadesi değerleme günü itibariyle gelmemiş olmalıdır.
Senet bilançoda yer almalıdır.
Senet kazancın elde edilmesine yönelik olmalıdır.
25.05.2005 tarih ve 25825 sayılı Resmi Gazete"de yayınlanan TCMB"nın İskonto ve Avans Oranları Hakkındaki Tebliğine göre; 31.12.2005 tarihinde yapılacak olan reeskont işlemlerinde % 30 oranı uygulanacaktır.
7.5.2. Reeskontta Özellikli Durumlar
• Bankalar, bankerler ve sigorta şirketleri dışında kalan ve bilanço esasına göre defter tutan mükellefler için reeskont işlemi ihtiyaridir. • Ancak alacak senetlerini reeskonta tabi tutan kuruluşlar, borç senetlerini de reeskonta tabi tutmak zorundadır. Kısmi reeskont işlemi yapılamaz. Örneğin; alacak senetlerinin bir kısmını reeskonta tabi tutup, diğer kısmını tutmamak olmaz. • Bankalara Teminata ve tahsilata verilen senetler içinde reeskont hesaplanabilir.

• Kampanyalı ( ön ödemeli ) satışlarla ilgili olarak alınan senetler için reeskont hesaplanamaz.

• Hatır senetleri için reeskont hesaplanamaz. • Vadeli çekler için reeskont hesaplanamaz. • Yıllara sari inşaat dolayısı ile alınan senetler için reeskont hesaplanamaz. • Vadesi belli olan senetsiz alacak ve borçlar için reeskont hesaplanamaz. • Hatır senetleri için reeskont hesaplanamaz. • Müflisten olan alacaklar için reeskont hesaplanamaz. • Yabancı para cinsinden olan senetli alacak ve borçlar reeskonta tabi tutulabilir. (VUK. 280/3). Ancak bu durumda reeskont oranı olarak; senette faiz oranı yoksa LIBOR (Londra Bankalar Arası Faiz Oranı) esas alınır. ( 31.12.2005 Tarihli LİBOR Amerikan Doları için yaklaşık % 4,8, Euro için yaklaşık %2,8 ) • Senet tutarı KDV"de içeriyorsa, KDV hasılat unsuru olmadığından, reeskont işlemi yapılırken bu kısım senet bedelinden düşülüp düşülmeyeceği tartışmalıdır. Ancak 334 no"lu VUK Genel Tebliğinde şüpheli alacaklar için yapılan açıklamalar paralelinde kanaatimizce senet tutarının KDV"de içermesi halinde reeskont işlemi KDV dahil tutar üzerinden yapılmalıdır. Maliye Bakanlığı"nca verilen bir Özelge"de[4] ;şirketlerin ekonomik faaliyetlerinin doğal bir sonucu olarak ortaya çıkan ve şirketlerin satışları sırasında satış bedeli ile birlikte alacak senedinin bedelini oluşturan KDV, işletme alacaklarının unsurunu teşkil eden ve doğrudan doğruya mal veya hizmetin satılmasından kaynaklanan bir alacak olması nedenleriyle, reeskont uygulamasının alacak senedi içerisinde yer alan KDV, dahil bedel üzerinden yapılmasının mümkün olduğu belirtilmiştir.
7.5.3. Reeskont Hesaplama Formulü
238 no"lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği"nde yapılan açıklamalar çerçevesinde Reeskont hesabında aşağıda yer alan iç iskonto formulünün kullanılması gerekmektedir.

İç İskonto Formülü: F= A x n x t / 360+( n x t ) F= Reeskont Tutarı A= Senedin Nominal Değeri n= Faiz Oranı; Faiz oranı olarak öncelik varsa senetteki faiz oranı esas alınır. Ancak Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre senede faiz oranı yazılamaz, yazılırsa geçersizdir. Bu durumda ancak alıcı ile satıcı arasında bir sözleşme varsa ve bu sözleşmede bir oran belirtilmişse bu oran reeskont oranı olarakta dikkate alınabilecektir. Senedin üzerinde bir oran belirtilmemişse, bu durumda reeskont işlemlerinde kullanılacak oran T.L. cinsinden senetler için T.C. Merkez Bankasının kısa vadeli avans işlemleri için belirlenen faiz oranı (VUK.Gnl.Tbl.238) iskonto oranı (31.12.2005 için % 30), yabancı para cinsinden senetler içinse aynı para türü için geçerli 31.12.2005 Tarihli LİBOR ( Yaklaşık olarak Amerikan Doları için % 4,8, Euro için %2,8 ) esas alınır. t = Vade (Değerleme günü itibariyle kalan gün sayısı)
7.5.4. Reeskont Uygulama Örneği
(X) A.Ş"nin 31.12.2005 tarihi itibariyle bilançosunun aktifine kayıtlı 90 gün vadeli nominal bedeli 100.000 YTL olan bir adet alacak senedi bulunmakta ve senetl üzerinde faiz oranını yer almamaktadır. Bu verilere göre şirketin 31.12.2005 tarihi itibariyle reeskont tutarı şu şekilde hesaplanacaktır. Senetlerin üzerinde faiz oranı belirtilmediği için reeskont hesaplamasında, T.C. Merkez Bankası"nın kısa vadeli avans işlemleri için belirlediği % 30 oranı esas alınacaktır. İç İskonto Formülü Reeskont Tutarı = Nominal Değer x Faiz Oranı x Gün sayısı 36.000 + (Faiz Oranı x Gün Sayısı)
Reeskont Tutarı = 100.000x 30 x 90 36.000 + (30 x 90)
Reeskont Tutarı = 6.977 YTL
Peşin Değer Formülü Peşin Değer = Nominal Değer x 36.000 36.000 + (Faiz Oranı x Gün Sayısı)
Reeskont Tutarı = Nominal Değer - Peşin Değer
Peşin Değer = 100.000 - 100.000x 30 x 90 36.000 + (30 x 90)
= 93.023 YTL
Reeskont Tutarı = 100.00,00 - 93.023 = 6.977 YTL
7.5.5. Reeskont İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi
Yukarıdaki örnek çerçevesinde reeskont işleminin muhasebeleştirilmesi aşağıdaki gibi olacaktır: Alacak Senetleri Reeskontunun Muhasebeleştirilmesi
-----------------31.12.2005-----------------
657-Reeskont Faiz Gideri 6.977
657.01-90 Gün Vadeli Senet

122-Alacak Senetleri Reeskontu
6.977
122.01- 90 Gün Vadeli Senet

(222-Alacak Senetleri Reeskontu)

Alacak Senetleri Reeskontunun Yeni Dönem Başındaki Kaydı
-----------------01.01.2006-----------------
122-Alacak Senetleri Reeskontu 6.977
122.01-90 Gün Vadeli Senet

(222-Alacak Senetleri Reeskontu)

647-Reeskont Faiz Gelirleri
6.977
647.01-90 Gün Vadeli Senet

GENEL BİLGİLER

2008-11-27T16:09:00.000+02:00

6.1.7. Basit Usule Tabi Mükelleflerde Belge Düzeni

6.1.7.1. Kullanılacak Belgeler
Basit usulde vergilendirilen mükellefler, hasılatları ile ilgili olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre fatura, perakende satış vesikaları ve ilgili mevzuatta sayılan diğer belgeleri düzenlemek ve kullanmak zorundadırlar.
6.1.7.2.Belge Temini
Basit usule tabi mükelleflerin kullandıkları belgeler ve zarflar sadece Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) tarafından bastırılmaktadır.
Bu mükelleflerin kayıtları ister odalar bünyesinde oluşturulan muhasebe bürolarında tutulsun, ister kendileri tutsun, belgelerini bağlı oldukları oda veya birlikten temin edeceklerdir.
Mükelleflerin bulunduğu yerde bağlı oldukları oda veya birlik yoksa veya bulunduğu yerde bağlı olacağı oda veya birlik kurulmamış ise; en yakın oda veya birliğe veya karma odaya kayıt yaptıracaktır. Belgelerini de kayıt yaptırdığı bu odadan temin edeceklerdir.
Basit usulde vergilendirme kapsamında bulunup, meslek odalarına üye kayıtları yapılamayan, traktörle nakliyecilik yapanlar, hususi oto ile ticari faaliyette bulunanlar, biçer döver işletmecileri ile inşaat ustaları gibi mükellefler, kullanacakları belgeleri ikinci sınıf tüccarların tabi oldukları esaslar çerçevesinde (anlaşmalı matbaalara bastırmak veya noterlere tasdik ettirmek suretiyle) temin edebilmektedirler. Anılan mükellefler, diledikleri takdirde kullanacakları belgeleri faaliyette bulundukları yerdeki herhangi bir oda veya birlikten de temin edebilmektedirler.
6.1.7.3. Kayıtların Tutulması
Basit usule tabi mükelleflerin kayıtları, bağlı oldukları oda veya birlikler bünyesinde kurulan muhasebe bürolarında tutulmaktadır. Bu bürolarda 3568 sayılı Kanuna göre yetki almış yeterli sayıda meslek mensubunun çalıştırılması zorunludur.
İsteyen mükellefler, kayıtlarını hiçbir izne gerek olmadan kendileri de tutabilmektedir. Bu takdirde, vergilendirme ile ilgili ödevlerin tamamı kendilerince yerine getirilecektir. İsteyen mükellefler ise kayıtlarını meslek mensubuna da tutturabilirler.
Mükellefler, satış ve hizmetleri için düzenledikleri hasılat belgelerini bir zarfta, faaliyetleri ile ilgili olarak mal ve hizmet alışları ile giderleri için aldıkları gider belgelerini başka bir zarfta toplayıp saklayacaklardır. Kayıtları odalarda tutulan mükellefler ise her aya ait zarfları izleyen ayın 10’una kadar kaydının tutulduğu büroya teslim edeceklerdir.
Mükelleflerden zarf içinde alınan belgeler bürolarda işletme hesabı defterinin gelir ve gider sayfalarındaki işlem başlıkları esas alınarak bilgisayar ortamına aktarılacaktır. Bu belgeler cari yıl sonuna kadar bürolarda saklanacaktır.
6.1.7.4. Belge Düzenlenmesinde Uyulacak Esaslar
Basit usulde vergilendirilen mükellefler ikinci sınıf tüccarların tabi olduğu usul ve esaslar dahilinde belge düzenlemek durumundadırlar.
Ancak;
Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesindeki yetkiye istinaden, basit usulde vergilendirilen mükelleflerin yeni düzenlemeye intibak edebilmeleri ve gerekli hazırlıkları yapabilmeleri için;
– Belge vermedikleri günlük hasılatları için gün sonunda tek bir fatura düzenlemeleri, – Düzenlenen faturanın alıcıya ilişkin bilgiler yerine "... tarihli toplam hasılat" ibaresinin yazılması,
şeklinde kolaylık sağlanmış ve konuya ilişkin açıklamalar 215 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yapılmıştır.
Söz konusu uygulama aynı usul ve esaslar dahilinde 41 seri No`lu Gelir Vergisi Sirküleri ile 31.12.2006 tarihine kadar uzatılmıştır. Bu imkandan yararlanmak isteyen mükellefler, müşterilerinin istemeleri halinde fatura veya perakende satış vesikası (dolmuş işletenler hariç) vermek zorundadırlar.
6.1.7.5. Ödeme Kaydedici Cihaz Kullanılması
Gelir Vergisi Kanununun 51 inci maddesinin Ödeme Kaydedici Cihazları kullanan mükelleflerin basit usulden faydalanamayacağına ilişkin 11 numaralı bent hükmü, 4444 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle 14.08.1999 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırıldığından, basit usulde vergilendirilen mükelleflerden isteyenler, bu tarihten itibaren ödeme kaydedici cihaz kullanabileceklerdir.
6.1.7.6. İktisadi Kıymetlerin Satışında Belge Düzenlenmesi
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerin taşıt ve diğer sabit kıymetlerini satmaları dolayısıyla fatura düzenleme yükümlülükleri bulunmamaktadır. Bu mükelleflerce yapılan taşıt satışlarının noter satış sözleşmesi ile, diğer sabit kıymet satışlarının ise gider pusulası düzenlenerek tevsik edilmesi mümkündür.
6.1.7.7. Belgelerin İptali
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerden işlerini terk edenlerin kullanmadıkları belgelerin iptal işlemleri, belgeleri veren oda veya birliklerce yapılmaktadır. Belgelerini anlaşmalı matbaalara bastırmak veya noterlere tasdik ettirmek suretiyle temin eden mükelleflerin belgelerinin iptali, vergi dairelerince yapılmaktadır.
İşini terk edenlerden, söz konusu belgeleri ibraz edemeyenler ile eksik belge ibraz edenler veya belgelerini kaybettiğini bildiren mükelleflerin durumu, belgeyi veren oda veya birliklerce düzenlenen tutanak ile tespit edilecektir. Bu mükellefler hakkında ikinci sınıf mükelleflerde olduğu gibi bir taraftan usulsüzlük cezası kesilirken, diğer taraftan dönem vergi matrahlarının tespiti için takdir komisyonuna sevk edilir.
6.1.7.8. Muhafaza ve İbraz Yükümlülüğü
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerin, bir takvim yılı içinde aldıkları mallara ve hizmetlere ait alış belgeleri ve yaptıkları giderler ile hasılat belgeleri kayıtlarının tutulduğu bürolarda muhafaza edilecektir. Cari takvim yılına ilişkin belgelerin ibrazı da bu bürolardan talep edilecektir.
Cari takvim yılı kayıtlarının tutulması ve vergilendirmeyle ilgili tüm ödevler bürolarca yerine getirilecektir. Yıllık beyannamenin verilmesinden sonra o yıla ilişkin belgeler muhafaza edilmek üzere mükellefe teslim edilecektir. Teslim alınan belgeler, ilgili bulundukları yılı takip eden takvim yılı başından başlayarak 5 yıl süre ile mükelleflerce muhafaza edilecektir.
6.1.7.9. Sahte veya Muhteviyatı İtibarıyla Yanıltıcı Belge Düzenlediği veya Kullandığı Tespit Edilen Mükelleflerin Durumu
Basit usule tabi ticaret erbabından, sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenlediği veya kullandığı tespit edilenler, bu hususun kendilerine tebliğ edildiği tarihi takip eden aybaşından itibaren ikinci sınıf tüccarlara ilişkin hükümlere tabi olurlar.
6.1.7.10. Basit Usule Tabi Mükelleflerce Düzenlenen Belgelerin Vergi İadesi ve Özel Gider İndirimi Karşısındaki Durumu
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerce düzenlenen fatura ve fatura yerine geçen belgeler, 2978 sayılı Vergi İadesi Hakkında Kanunu uyarınca vergi iadesine ve Gelir Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca vergi indirimine konu harcama belgesi olarak kabul edilecektir.
6.1.8. Basit Usule Tabi Mükelleflerin Yanında Çalışanların Durumu
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerin kendi işyerlerinde bilfiil çalışmaları veya bulunmaları şarttır. Ancak, bu mükelleflerin işlerinde yardımcı işçi çalıştırmaları veya çırak kullanmaları bu şartı bozmayacaktır.
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerin yanında çalışan kişiler diğer ücretli olarak vergilendirilecektir. Diğer ücret kapsamında vergilendirilenler vergi karnesi almaya mecburdurlar.
Kazançları basit usulde vergilendirilen ticaret erbabı, yanında çalışanların vergi karnesi almalarını ve karnelerinde yazılı vergilerini ödemelerini temin etmeye mecburdurlar.
6.1.9. Basit Usulde Katma Değer Vergisi Uygulaması
Basit Usulde vergilendirilen mükelleflerin teslim ve hizmetleri 4842 sayılı Kanunla 01.07.2003 tarihinden itibaren katma değer vergisinden istisna tutulmuştur.
Buna göre;
Basit usulde vergilendirilen mükellefler, mal teslimleri ve hizmet ifalarında katma değer vergisi hesaplamayacaklar, bunlardan mal ve hizmet alan mükellefler de katma değer vergisi indirimi yapmayacaklardır.
Gerçek usulde vergilendirilen mükelleflerden mal ve hizmet satın alan basit usulde vergilendirilen mükellefler, ödedikleri katma değer vergisini gider veya maliyet olarak dikkate alacaklardır.
6.1.10. Basit Usulde Vergi Tevkifatı ve Geçici Vergi
Gelir Vergisi Kanununun 94 ncü maddesinde, yaptıkları ödemelerden vergi tevkif edecekler arasında basit usulde vergilendirilen mükellefler sayılmamıştır. Bu nedenle, bu mükellefler yaptıkları ödemeler üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapmayacaklar ve muhtasar beyanname vermeyeceklerdir.
Basit usulde vergilendirilen mükellefler geçici vergi ödemeyeceğinden buna ilişkin beyanname vermeyecekler ve bildirim de bulunmayacaklardır
6.2. GERÇEK USULDE VERGİLENDİRME
Basit usul koşullarını taşımayan gelir vergisi mükelleflerinin ticari kazançları gerçek usule göre tespit edilir.
Gerçek usule tabi mükellefler tutacakları defterler yönünden iki sınıfa ayrılırlar:
•Birinci sınıf tacirler
•İkinci sınıf tacirler
6.2.1.Birinci Sınıf Tacirler
6.2.1.1. Bilanço Esasında Defter Tutanlar
§ Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satanlardan yıllık alımları veya satımları tutarları VUK`da belirtilen miktarlardan fazla olanlar (2005 yılı için yıllık alımlarda 88.000 YTL veya yıllık satımlarda 120.000 YTL, 2006 yılı için yıllık alımlarda 96.000 YTL veya yıllık satımlarda 130.000 YTL.)
§ Diğer işlerle uğraşanlardan bir yıl içinde elde ettikleri gayri safi iş hasılatı VUK`da belirtilen miktarı aşanlar (2005 yılı için 48.000 YTL, 2006 yılı için 52.000 YTL)
§ İlk iki bentlerde yazılı işleri beraber yapanlardan 2 nci bentte anılan iş hasılatının beş katı ile yıllık satış tutarının toplamı VUK`da belirtilen miktarı aşanlar (2005 yılı için 88.000 YTL, 2006 yılı için 96.000 YTL.)
§ Her çeşit ticaret şirketleri ile kooperatifler
§ Kurumlar vergisine tabi diğer tüzel kişiler
§ Kendi istekleri ile bilanço esasına göre defter tutanlar
6.2.1.2. Bilanço Esasında Ticari Kazancın Tespiti
Bilanço esasında ticari kazancın tespiti, GVK nun 38 inci maddesinde yer almaktadır. Birinci sınıf tacirler, hesaplarını bilanço esasında tutacakları defterlerde takip ederler.
Bilanço esasına göre ticari kazanç, teşebbüsteki öz sermayenin hesap dönemi sonunda ve başındaki değerleri arasındaki müspet farktır. Bu dönem zarfında sahip veya sahiplerce:
§ İşletmeye ilave olunan değerler bu farktan indirilir; § İşletmeden çekilen değerler ise farka ilave olunur.
Ticari kazancın bu suretle tespit edilmesi sırasında, Vergi Usul Kanunu"nun değerlemeye ait hükümleri ile bu Kanunun 40 ve 41 inci madde hükümlerine uyulur.
Bilanço esasına tabi olan mükellefler aşağıda yazılı olan defterleri tutmak zorundadır:
§ Yevmiye defteri § Defteri kebir § Envanter defteri
Bu defterlerin yanısıra sürekli imalat işiyle uğraşanlar imalat defteri, banka, banker ve sigorta şirketleri banka ve sigorta muameleleri defteri, depo (ardiyeler) işletenler ambar defteri, yabancı nakliyat ve ulaştırma kurumları veya Türkiye’deki temsilcileri hasılat defteri tutmak mecburiyetindedirler. Ayrıca, 16 Seri No.lu Damga Vergisi Genel Tebliği ile yapılan düzenlemeye göre anonim şirketler, damga vergisi defteri tutmak zorundadır. (32 ve 33 Seri No.lu Damga Vergisi Genel Tebliği ile anonim şirket dışındaki diğer kurumlar vergisi mükellefleri ile kollektif ve adi komandit şirketler ve bilanço esasına göre defter tutan gerçek kişiler istemeleri halinde damga vergisi defteri tutabileceklerdir.)
Birinci sınıf tacirler, hesap dönemi sonunda bilanço çıkarırlar. Bunun için işletmeye dahil mevcutları, alacakları ve borçları saptarlar ve VUK hükümlerine göre değerlendirirler.
Ticari bilançonun vergi kanunlarına uyumlaştırılmış haline mali bilanço denir. Ticari kazanç, çıkarılan mali bilançolar üzerinden hesaplanır ve hesap dönemi sonunda ve başındaki öz sermaye tutarlarının karşılaştırılması ile bulunur. Dönem sonundaki öz sermayenin dönem başındakine göre fazla olan kısmı o dönemin ticari kazancı sayılır. Tersi durumda ise fark, zararı gösterir.
6.2.2. İkinci Sınıf Tacirler
Birinci sınıf tacirlerle ilgili şartları taşımayanlar, ikinci sınıf tacir sayılırlar ve ticari işletme hesabına göre defter tutarlar.
6.2.2.1. İşletme Hesabı Esasında Ticari Kazancın Tespiti
İşletme hesabı esasında ticari kazancın tespiti, GVK`nun 39 uncu maddesinde yer almaktadır. İkinci sınıf tacirler, kazançlarını işletme hesabı esasında tespit ederler. Bu usulde kazanç, bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılatlarla, giderler arasındaki müspet farktan oluşur. Giderlerin daha fazla olması halinde zarar doğmuş olur.
Elde edilen hasılat, tahsil olunan paralarla tahakkuk eden alacakları ifade eder. Giderler de, yapılan ödeme ve borçlanılan meblağlardan ikisini de kapsar.
Emtia alım satımı ile uğraşanlar her hesap dönemi sonunda, emtia envanteri çıkarırlar. İşletme hesabı esasında, emtia envanter kayıtları, işletme defterinin sonundaki boş sayfalarda veya ayrıca tasdikli olarak tutulacak envanter defterinde gösterilir.
Hesap dönemi sonundaki emtia mevcudunun değeri hasılata, hesap dönemi başındaki emtia mevcudu giderlere ilave olunur.
İşletme hesabı esasına tabi mükelleflerin genel olarak tutmak zorunda oldukları tek defter, işletme hesabı defteridir. Bunun yanında mükellefler yaptıkları işin niteliğine göre aşağıdaki defterleri tutacaklardır.
§ Bitim işleri defteri (VUK Md.200) § Ambar defteri (VUK Md.209)
İşletme hesabı defterinin sol tarafı gider, sağ tarafı hasılat kısmı olup, satışlar ister peşin ister taksitle yapılmış olsun satış tutarının tamamı hasılat olarak kaydedilecektir.
Gider tablosuna;
§ Çıkarılan envantere göre hesap dönemi başındaki emtia mevcudunun değeri § Hesap dönemi zarfında satın alınan emtianın değeri ile yapılan bilumum giderler
Hasılat tablosuna;
§ Hesap dönemi zarfında satılan emtianın değeri ile hizmet karşılığı ve sair suretle alınan paralar § Çıkarılan envantere göre hesap dönemi sonundaki emtia mevcudunun değeri kaydedilir.
6.2.2.2.Ticari Kazancın Tespitinde İndirilecek Giderler
Gelir Vergisi Kanunun 1 inci maddesinde belirlenen esaslara göre gelir safi tutarları üzerinden vergiye tabi tutulmaktadır. Safi tutarı tespit edebilmek için, gayri safi hasılattan indirilebilecek giderler GVK`nun 40 ıncı maddesinde sayılmış olup, aşağıda açıklanmıştır.
a) Ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderler,
b) Hizmetli ve işçilerin iş yerinde veya iş yerinin müştemilatında iaşe ve ibate giderleri, tedavi ve ilaç giderleri, sigorta primleri ve emekli aidatı, 27 nci maddede yazılı giyim giderleri,
c) İşle ilgili olmak şartıyla, mukavelenameye veya kanun emrine istinaden ödenen zarar, ziyan ve tazminatlar,
d) İşle ilgili ve yapılan işin ehemmiyeti ve genişliği ile mütenasip seyahat ve ikamet giderleri,
e) Kiralama yoluyla edinilen veya işletmeye dahil olan ve işte kullanılan taşıtların giderleri,
f) İşletme ile ilgili olmak şartıyla; bina, arazi, gider, istihlak, damga, belediye vergileri, harçlar ve kaydiyeler gibi ayni vergi, resim ve harçlar,
g) VUK hükümlerine göre ayrılan amortismanlar,
h) İşverenlerce, Sendikalar Kanunu hükümlerine göre sendikalara ödenen aidatlar,
i) İşverenler tarafından ücretliler adına bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları,
j) Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin maliyet bedeli.
a) Ticari Kazancın Elde Edilmesi ve İdame Ettirilmesi İçin Yapılan Genel Giderler
Ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderlerin; kazancın elde edilmesi ve idamesi açısından bir illiyet bağının bulunması, giderlerin kazancın elde edilmesine yönelik olması, harcamaların yapıldığı geliri doğuran olayın vergiye tabi bulunması karşılığında gayrı maddi bir kıymet iktisap edilmemiş olması ve maliyete girecek giderlerden olmaması gerekir.
Genel olarak;
§ Kırtasiye, temizlik, ısıtma, aydınlatma, su ve telefon giderleri, § İşyeri, araç vb. giderleri, § Yapılan işle orantılı temsil ve ağırlama giderleri, § Bina, taşıt, emtia ve bunlara yönelik sigorta giderleri, § Finansman giderleri, § Pazarlama, satış ve dağıtım giderleri, § Reklam giderleri, § Yurt dışındaki kişilere ödenen komisyonlar, reklam giderleri, sorunlu ürün iadesi ve komisyon giderleri,
Bu türden giderlerdir.
Götürü Gider
GVK`nun 40 ıncı maddesinin 1 numaralı bendinin parantez içi hükmü ile, ihracat, yurtdışında inşaat, onarma, montaj ve taşımacılık faaliyetinde bulunan mükelleflere, bu bentte yazılı giderlere ilaveten, bu faaliyetlerden döviz olarak elde ettikleri hasılatın binde beşini aşmamak şartıyla, yurt dışındaki bu işlerle ilgili giderlerine karşılık olmak üzere götürü olarak hesapladıkları tutarı gider olarak indirebilme imkanı getirilmiştir.
Ticari kazançlarda vergilendirilecek kazancın tespitinde indirim konusu yapılacak giderlerin VUK hükümlerine göre belgelendirilmesi gerekmektedir. Götürü gider uygulaması bunun bir istisnası olup, mükelleflerin bu uygulamaya yönelik olarak herhangi bir belge ibraz etme yükümlülükleri bulunmamaktadır.
Söz konusu uygulamadan ihracat, yurt dışında inşaat, onarım, montaj, taşımacılık ile uğraşanlar yararlanabilecektir.
Götürü gider uygulamasından GVK 45 inci madde kapsamındaki işleri yapan dar mükellefler hariç olmak üzere tam ve dar mükellefler yararlanabilecektir.
b) Hizmetli ve İşçilerin İş Yerinde veya İş Yerinin Müştemilatında İaşe ve İbate Giderleri, Tedavi ve İlaç Giderleri, Sigorta Primleri ve Emekli Aidatı, 27. Maddede Yazılı Giyim Giderleri
Bu giderler sigorta primi ve emeklilik aidatları; kanunla kurulan sigorta şirketleri ve emekli sandıklarına işveren payı olarak ödenen tutarlardır. Özel sigortalar için yapılan ödemeler bu kapsamda değildir. SSK primlerinin gider yazılabilmesi için SSK`ya fiilen ödenmiş olması gerekir. Sigorta primleri bu nedenle, dönemine ve ait olduğu yıla bakılmaksızın, fiilen ödendiği tarihte gider yazılır.
Hizmet erbabına yapılan giyim giderleri işin icabına uygun olarak verilen ve bunların işten ayrılması halinde geri alınan eşyalardır. Ancak, hizmet erbabına özel yaşamında kullanılması için verilen giyim eşyası ayın şeklindeki ücret olarak değerlendirilir.
c) İşle ilgili Olmak Şartıyla, Mukavelenameye; İlama veya Kanun Emrine İstinaden Ödenen Zarar, Ziyan ve Tazminatlar
Söz konusu zarar, ziyan ve tazminatların gider olarak dikkate alınabilmesi için;
§ İşle ilgili olması, § Kanun hükmüne veya sözleşmeye veya ilama bağlı olması
şarttır.
Ancak, teşebbüs sahibinin suçlarından doğan tazminatların kanunen kabul edilmeyen gider olduğu hükme bağlandığından, GVK 40/3`de belirtilen zarar, ziyan ve tazminatların teşebbüs sahibinin suçlarından doğmamış olması gerekmektedir.
d) İşle ilgili ve Yapılan İşin Ehemmiyeti ve Genişliği ile Mütenasip Seyahat ve İkamet Giderleri
Söz konusu giderler;
§ işle ilgili, § işin ehemmiyeti ve genişliği ile orantılı, § seyahat maksadının gerektirdiği süre ile sınırlı olarak indirilebilir.
Ancak turistik mahiyetteki gezi harcamaları ile eşle çıkılan iş seyahatlerinde yapılan harcamaların eşe isabet eden kısmı gider olarak dikkate alınmaz.
e) Kiralama Yoluyla Edinilen veya İşletmeye Dahil Olan ve İşte Kullanılan Taşıtların Giderleri
Taşıtın işletmeye dahil olması demek, bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerde, taşıtın bilançonun aktifinde yer alması demektir.İşletme hesabı esasına göre defter tutulması halinde ise taşıt, işletme hesabı defterinin demirbaşlarının kaydedildiği sayfada yer almalıdır. Ayrıca amortisman defteri tutuluyor ise orada da yer almalıdır.
Taşıtlar için yapılan harcamanın gider olarak kaydedilebilmesi için taşıtların kesinlikle işte kullanılması gerekmektedir. Ayrıca işletme aktifinde bulunmamakla beraber kiralama yolu ile edinilen ve işte kullanılan taşıtların giderleri de indirilebilecektir.
f) Ayni Vergi Resim ve Harçlar
İşletme ile ilgili olmak şartı ile ödenen bina, arazi, gider, istihlak, damga, belediye vergileri, harçlar ve kaydiyeler gibi ayni vergi, resim ve harçlar ticari kazancın tespitinde indirim konusu yapılabilmektedir.Buna göre;
§ İşletme ile ilgili olan § Maddede sayılanlarla aynı mahiyette olan vergiler (banka ve sigorta vergileri, emlak vergileri, işletme ile ilgili olan taşıt vergileri) gider olarak kabul edilebilmektedir.
Ancak, Motorlu Taşıtlar Vergisinin 14 üncü maddesine göre, I-III-IV sayılı listelerde yer alan taşıtlardan alınan vergi ve cezalar ile gecikme zamları gelir ve kurumlar vergisi matrah tespitinde gider olarak kabul edilmez. Sözü edilen tarifelerde yer alan taşıtlardan sadece ticari maksatla kullanılan uçak ve helikopterler ile taşıt kiralama faaliyeti ile uğraşan işletmelerin bu amaçla kiraya verdikleri taşıtların vergileri gider yazılabilir.
g) VUK Hükümlerine Göre Ayrılan Amortismanlar
Amortisman ayırabilmek için amortismana tabi kıymetin;
§ İşletmede kullanılması § İşletmede 1 yıldan fazla kullanılması ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz bulunması gerekmektedir.
Değeri VUK`da belirtilen meblağları aşmayan peştamallıklar (2005 yılı için 480 YTL) ile işletmede kullanılan ve değeri VUK`da belirtilen meblağları aşmayan (2005 yılı için 480 YTL) alet ve demirbaşlar amortismana tabi tutulmayarak doğrudan doğruya gider yazılabilir. İktisadi ve teknik bakımdan bütünlük gösterenlerde bu sınır topluca dikkate alınır.
h) İşverenlerce, Sendikalar Kanunu Hükümlerine göre Sendikalara Ödenen Aidatlar
Bu aidatların bir aylık tutarı, işyerinde işçilere ödenen çıplak ücretin bir günlük toplamını aşamaz.
Çıplak ücret; fazla mesai, prim, ikramiye, sosyal yardım gibi ek ödemeleri ihtiva etmeyen ücrettir. Çıplak ücretin brütlerinin aylık toplamının 30 a bölünmesi suretiyle ilgili ay için gider yazılabilecek aidat tutarı bulunur. Ancak aidatların işveren tarafından gider yazılabilmesi için aidatın ilgili olduğu yılda sendikaya ödenmesi gerekir.
i) İşverenler Tarafından Ücretliler Adına Bireysel Emeklilik Sistemine Ödenen Katkı Payları
4697 sayılı Kanunla 07.10.2001 tarihinden geçerli olmak üzere, GVK`nun 40 ıncı maddesine eklenen hükümle işverenler tarafından ücretliler adına bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları ticari kazancın tespitinde gider olarak indirilebilecektir.
Bu kapsamda indirim konusu yapılabilecek tutar, ücretlinin elde ettiği brüt ücretin %10’unu ve yıllık bazda asgari ücretin brüt yıllık tutarını aşamayacaktır.
Aynı hüküm ücretliler tarafından ödenen katkı payı tutarı içinde geçerlidir.
Hem işveren hem de ücretli tarafından katkı payı ödenmesi ve toplam tutarın yukarıda belirtilen sınırı (ücretin %10`nu ve asgari ücret tutarı) aşması halinde, indirimin öncelikli olarak ücret matrahının tespitinde mi yoksa ticari kazancın tespitinde mi yapılacağı konusu taraflarca serbestçe belirlenebilecektir.
Gider olarak dikkate alınacak tutarın tespitinde yıllık asgari ücret ve aylık ücret ifadelerinden brüt ücretin anlaşılması gerekmektedir
Örnek 1: Bir işverenin Nisan 2004 döneminde çalışanı adına bireysel emeklilik sistemine ödediği katkı payı tutarı 200 milyon liradır.
Aylık Brüt Ücret 1.800.000.000 TL
Bireysel Emeklilik Sistemine İşveren Tarafından Ödenen Katkı Payı Tutarı 200.000.000 TL
Önceki Dönemlerde (Ocak-Mart/2004) İndirim Konusu Yapılmış Toplam Tutar 120.000.000 TL
Asgari Ücretin Yıllık Tutarı 5.202.900.000 TL
Brüt Ücretin %10 u 180.000.000 TL
Brüt Ücretin %5 i 90.000.000 TL
Ödenen katkı payı toplam tutarı 200 milyon lira olmasına rağmen brüt ücretin %10’unun 180 milyon lira olması nedeniyle, işveren tarafından ücretle ilişkilendirilmeksizin ticari kazancın tespitinde gider olarak indirilebilecek katkı payı tutarı 180 milyon lira olacaktır.
İşveren tarafından ödenen ancak GVK`nun 40/9. maddesine göre indirilemeyen 20 milyon lira ise ücret olarak vergilendirilmek suretiyle ticari kazancın tespitinde dikkate alınacaktır.
j) Gıda Bankacılığı Faaliyetinde Bulunan Dernek ve Vakıflar
5035 sayılı Kanunla GVK’nun 40 ıncı maddesine eklenen 10 numaralı bent hükmü ile gıda bankacılığı kapsamında yapılan yardımlar 01.01.2004 tarihinden itibaren ticari kazancın tespitinde gider olarak dikkate alınabilecektir.
Gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin bağışının dernek veya vakfa yapılmış olması gerekmektedir. İhtiyacı bulunanlara doğrudan veya başka organizasyonlar aracılığıyla yapılacak anılan maddelerin yardımının yukarıda belirtilen maddeler kapsamında yapılmış bağış olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.
Bağışı kabul edecek dernek veya vakfın tüzüğünde veya senedinde ihtiyacı bulunanlara gıda yardımı yapabilmesine ilişkin hükümlerin bulunması gerekmektedir. Bununla beraber, dernek veya vakfın başka alanlarda da faaliyet gösteriyor olmasının, kamuya yararlı dernek veya vergiden muaf vakıf olup olmamasının uygulama açısından herhangi bir önemi bulunmamaktadır.
İndirim konusu yapılacak bağışlar, bağışa konu mal bedeli Vergi Usul Kanununun 232 nci maddesinde belirtilen fatura düzenleme sınırının altında kalsa dahi mutlaka fatura ile belgelendirilecek ve ayrıca taşıma için sevk irsaliyesi düzenlenecektir.
Bağışlanan mala ilişkin bilgileri eksiksiz olarak içerecek fatura, bağış yapılan dernek veya vakıf adına düzenlenecektir. Mal bedeli olarak faturada, bağışa konu malın maliyet bedeli (yüklenilen katma değer vergisi hariç) yazılı olacaktır.
Faturada “İhtiyaç sahiplerine yardım şartıyla bağışlandığından KDV hesaplanmamıştır” ibaresinin yer alması zorunludur.
Ticari işletmeye dahil malların (gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin) bağışlanması durumunda bu malların maliyet bedeli Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesi çerçevesinde gider kaydedilir. Bu işlem, faturanın bir yandan gelir bir yandan da gider kaydedilmesi suretiyle gerçekleştirilir.
Bağışlanan maddelerin işletmeye dahil olmaması halinde ise, söz konusu malın maliyet bedeli Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesi çerçevesinde yıllık beyannamenin bağış ve yardımlara ilişkin bölümüne yazılarak gelir vergisi matrahının tespitinde indirim olarak dikkate alınacaktır.
6.2.2.3. Ticari Kazancın Tespitinde İndirilemeyecek Giderler
Gelir Vergisi Kanununun 41 inci maddesinde sayılan aşağıdaki ödemeler ticari kazancın tespitinde gider kabul edilemez:
a) Teşebbüs sahibi ile eşinin ve çocuklarının işletmeden çektikleri paralar veya aynen aldıkları sair değerler;
b) Teşebbüs sahibinin kendisine, eşine, küçük çocuklarına işletmeden ödenen aylıklar, ücretler, ikramiyeler, komisyonlar ve tazminatlar;
c) Teşebbüs sahibinin işletmeye koyduğu sermaye için yürütülecek faizler;
d) Teşebbüs sahibinin, eşinin ve küçük çocuklarının işletmede cari hesap veya diğer şekillerdeki alacakları üzerinden yürütülecek faizler;
e) Her türlü para cezaları ve vergi cezaları ile teşebbüs sahibinin suçlarından doğan tazminatlar;
f) Her türlü alkol ve alkollü içkiler ile tütün ve tütün mamullerine ait ilan ve reklâm giderlerinin %50 si ;
g) Kiralama yoluyla edinilen veya işletmede kayıtlı olan yat, kotra, tekne, sürat teknesi gibi motorlu deniz, uçak ve helikopter gibi hava taşıtlarından işletmenin esas faaliyet konusu ile ilgili olmayanların giderleri ile amortismanları;
h) Basın yoluyla işlenen fiillerden veya radyo ve televizyon yayınlarından doğacak maddî ve manevî zararlardan dolayı ödenen tazminat giderleri.
Bu maddenin uygulanmasında, kollektif şirketlerin ortakları ile adi ve eshamlı komandit şirketlerin komandite ortakları teşebbüs sahibi sayılır.
a) Teşebbüs Sahibi ile Eşinin ve Çocuklarının İşletmeden Çektikleri Değerler ile Bu Kişilere Yapılan Bazı Ödemeler
GVK`nun 41 inci maddesinin ilk dört bendinde teşebbüs sahibi ile eşi ve çocuklarının işletmeden çektikleri paralar veya aldıkları sair iktisadi değerler ile teşebbüsten bu kişilerce yapılan bazı ödemelerin ticari kazancın tespitinde gider olarak indirilemeyeceği hükme bağlanmıştır.
Bu bentlerde yer alan düzenlemeler, işletmenin ticari varlığı ile işletme sahip ya da yakınlarının kişisel varlıklarının birbirinden ayrılması, ticari işletmeye ilişkin giderlerle, işletme sahip ya da yakınlarının özel tasarruflarının giderlerinin birbirinden ayrılması amacını taşımaktadır. MENKUL SERMAYE İRADI ELDE EDENLERİN GELİR VERGİSİ BEYANNAME DÜZENLEME REHBERİ (2006)
BU KİTAPÇIKTA NELER BULACAKSINIZ?
Gerçek kişilerce 2005 yılında elde edilen menkul sermaye iratlarının beyan edilip edilmeyeceğine, beyan edilmesi halinde beyannamenin verilmesi ve verginin ödenmesine ilişkin açıklamalar bu kitapçıkta yer almaktadır.
KİTAPÇIKTA HANGİ GELİRLERİN BEYANINA İLİŞKİN AÇIKLAMALAR YER ALIYOR?
Menkul sermaye iratlarına yönelik olarak hazırlanan bu kitapçıkta, aşağıda belirtilen gelirlerin beyanına ilişkin açıklamaları bulacaksınız.
- Mevduat faizleri - Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri ile diğer her türlü tahvil ve bono faizleri - Hisse senedi kar payları (temettü gelirleri) - İştirak hisselerinden doğan kazançlar - Kurumların idare meclisi başkan ve üyelerine verilen kar payları - Özel finans kurumlarınca kar ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kar payları - Menkul kıymetler yatırım fonlarının katılma belgelerine ödenen kar payları - Repo gelirleri - Kıyı bankacılığından (off-shore bankacılık) elde edilen faiz gelirleri - Alacak faizleri - Hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemiş kuponlarının satışından elde edilen bedeller - İştirak hisselerinin sahibi adına henüz tahakkuk etmemiş kar paylarının devir ve temliki karşılığında alınan para ve ayınlar - Her çeşit senetlerin ıskonto edilmesi karşılığında alınan ıskonto bedelleri - Tüzel kişiliği haiz emekli sandıkları, yardım sandıkları ile emeklilik ve sigorta şirketleri tarafından çeşitli adlar altında yapılan ödemeler.
BÜTÜN MENKUL SERMAYE İRATLARININ YILLIK BEYANNAME İLE BEYAN EDİLMESİ ZORUNLU MUDUR?
2005 yılında elde edilen menkul sermaye iratlarının bir kısmı tutarı ne olursa olsun, bir kısmı ise elde edilen gelirin belirli bir tutarı aşmaması halinde yıllık beyanname ile beyan edilmeyecektir.
Menkul sermaye iratlarının yıllık beyanname ile beyan edilip edilmeyeceğine ilişkin açıklamalar aşağıda yer almaktadır.
TUTARI NE OLURSA OLSUN BEYAN EDİLMEYECEK MENKUL SERMAYE İRATLARI
Aşağıda belirtilen gelirler tutarı ne olursa olsun beyan edilmez. Diğer gelirler nedeniyle verilen beyannameye de dahil edilmez.
1. Vergi kesintisine tabi tutulmuş olan;
- Mevduat faizleri, - Özel finans kurumlarınca kar ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kar payları, - Repo gelirleri, - Menkul kıymetler yatırım fonlarının katılma belgelerine ödenen kar payları veya bu fonların katılma belgelerinin İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında alım satımından elde edilen kazançlar ile Türkiye’de kurulu vadeli işlem ve opsiyon borsalarında yapılan işlemler sonucunda elde edilen kazançlar.
2. 07/10/2001 tarihinden itibaren düzenlenen şahıs sigorta poliçeleri dolayısıyla elde edilen menkul sermaye iratları.
3. Kurumlar vergisi mükelleflerince 31/12/1998 ve daha önceki tarihlerde sona eren hesap dönemlerinde elde edilen kazançların dağıtımı halinde, gerçek kişilerce elde edilen kar payları.
4. Kurumların karlarını sermayeye eklemek suretiyle gerçekleştirdikleri kar dağıtım işlemlerinde gerçek kişi ortaklarca elde edilen kar payları.
BELİRLİ BİR TUTARI AŞMAMASI HALİNDE BEYAN EDİLMEYECEK MENKUL SERMAYE İRATLARI
Geliri sadece menkul sermaye iratlarından ibaret olan mükelleflerin elde ettikleri menkul sermaye iratlarının gayri safi tutarları toplamının 15 bin YTL’yi aşmaması halinde, vergi kesintisine tabi tutulmuş olanlar beyan edilmeyecektir.
Vergi uygulamasında, kesinti oranı sıfır olarak belirlenmiş kazançlar vergi kesintisine tabi tutulmuş kabul edilmektedir.
Menkul sermaye iratlarının gayri safi tutarları toplamının belirlenen haddi aşıp aşmadığının tespitinde, tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecek olan menkul sermaye iratları dikkate alınmayacaktır.
Elde edilen gelirin 15 bin YTL’yi aşmaması halinde beyan edilmeyecek menkul sermaye iratları aşağıda belirtilmiştir.
- Her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler.
-Tam mükellef kurumlardan elde edilen kar payları.
Elde edilen gelirin 15 bin YTL’yi aşması halinde bu gelirlerin tamamı (istisna edilen tutarlar hariç) yıllık beyanname ile beyan edilecektir.
Menkul sermaye iratları toplamının 15 bin YTL’yi aşıp aşmadığının tespitinde indirim oranı ve istisna uygulanabilecek menkul sermaye iratlarının, indirim oranı ve istisna uygulandıktan sonra kalan kısımlarının dikkate alınması, bu iratların beyan edilmesinin gerektiği durumlarda ise indirim oranı ve istisna uygulandıktan sonra kalan kısımlarının beyan edilmesi gerekmektedir.
Yukarıda belirtilen gelirlerden, dövize, altına veya başka bir değere endeksli olanlar ile döviz cinsinden ihraç edilenler hariç her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile menkul kıymetler yatırım ortaklıklarından sağlanan kar payları, indirim oranı uygulamasından, Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri (26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilenler hariç) ile tam mükellef kurumlardan elde edilen kar payları, ayrıca istisna uygulamasından yararlanmaktadır.
İndirim oranı ve istisna uygulamasına ilişkin açıklamalara ileride yer verilmiştir.
800 YTL’lik TUTARI AŞMAMASI HALİNDE BEYAN EDİLMEYECEK MENKUL SERMAYE İRATLARI
Türkiye’de vergi kesintisine tabi olmayan ve istisna uygulanmayan aşağıda belirtilen menkul sermaye iratlarının 800 YTL’lik tutarı aşmaması halinde, bu iratlar beyan edilmeyecektir.
- Kıyı bankacılığından (off-shore bankacılık) elde edilen faiz gelirleri, - Hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemiş kuponlarının satışından elde edilen bedeller, - İştirak hisselerinin sahibi adına henüz tahakkuk etmemiş kar paylarının devir ve temliki karşılığında alınan para ve ayınlar, - Her çeşit senetlerin ıskonto edilmesi karşılığında alınan ıskonto bedelleri, - Her nevi alacak faizleri, - Yurt dışından elde edilen diğer menkul sermaye iratları.
800 YTL’lik tutar bir istisna olmayıp, gelirin beyan edilip edilmeyeceğine yönelik tespitte dikkate alınacak bir haddir. Bu had yukarıda belirtilen gelirlerin her biri için ayrı ayrı uygulanmayacak olup, bu gelirler ile vergi kesintisine tabi olmayan ve istisna uygulanmayan gayrimenkul sermaye iratlarının toplam tutarı dikkate alınarak hesaplanacaktır.
İNDİRİM ORANI UYGULANARAK BEYAN EDİLECEK MENKUL SERMAYE İRATLARI HANGİLERİDİR?
Gelir Vergisi Kanununda bazı menkul sermaye iratlarının enflasyondan arındırıldıktan sonra kalan tutarlarının vergilendirilmesi öngörülmüştür. Enflasyondan arındırmaya ilişkin indirim oranı 2005 yılı için %53,7 olarak belirlenmiştir.
2005 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iratlarından;
- Her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler, - Her nevi alacak faizleri, - Menkul kıymetler yatırım ortaklıklarından sağlanan kar payları, indirim oranı uygulanmak suretiyle beyan edilecektir.
Beyanname verme sınırı olan 15 bin YTL’nin hesabında, indirim oranı uygulanabilecek menkul sermaye iratlarının tutarı, indirim oranı uygulandıktan sonra kalan kısımlar itibariyle dikkate alınacaktır. Bu durumda, başkaca beyanı gereken gelirlerin bulunmaması halinde, indirim oranı uygulamasından yararlanabilecek menkul sermaye iratlarından, gayri safi tutarları toplamı 32.397,41 YTL’yi aşmayan tutarlar için yıllık beyanname verilmeyecektir.
Ticari işletmelere dahil kazanç ve iratlar için indirim oranı uygulanması söz konusu değildir.
DEVLET TAHVİLİ VE HAZİNE BONOLARINDAN ELDE EDİLEN GELİRLERDE İSTİSNA UYGULAMASI NASIL OLACAKTIR?
26/07/2001-31/12/2005 tarihleri arasında ihraç edilen Devlet tahvilleri ve Hazine bonolarının faiz gelirleri ile elden çıkarılmasından sağlanan diğer kazançlar toplamının 2005 yılında 174.033,88 YTL gelir vergisinden istisna edilmiştir. İstisna kapsamına giren söz konusu kazançlar için yıllık beyanname verilmeyeceği gibi, diğer gelirler dolayısıyla verilecek yıllık beyannameye de bu kazançlar dahil edilmeyecektir.
2005 yılında elde edilen ve gayrisafi tutarı (26/07/2001 tarihinden itibaren TL cinsinden ihraç edilenler) 408.280,52 YTL’yi aşmayan Devlet tahvili ve Hazine bonosu faiz gelirleri beyan edilmeyecektir.
İstisna, faiz gelirleri ile elden çıkarma dolayısıyla elde edilen diğer kazançlar toplamına uygulanacaktır. Bir gerçek kişinin, hem faiz hem de elden çıkarma dolayısıyla elde ettiği kazancının bulunması ve gelir toplamının istisna sınırını aşması halinde, istisnanın hangi kazanca uygulanacağı serbestçe belirlenebilecektir.
İstisna; faiz gelirleri açısından indirim oranı, elden çıkarma dolayısıyla elde edilen diğer kazançlar açısından ise maliyet bedeli endekslenmesi uygulandıktan sonra bulunan tutara uygulanacaktır.
İstisna, sadece gerçek kişilerce elde edilen kazançlar yönünden geçerli olup, ticari işletmelere ait olan bu tür gelirlere uygulanmayacaktır.
KAR PAYLARININ VERGİLENDİRİLMESİ VE BEYANI NASIL OLACAKTIR?
Gerçek kişilerce, tam mükellef kurumlardan elde edilen ve Gelir Vergisi Kanunu uygulaması bakımından kar payı sayılan gelirler aşağıdaki gibidir:
- Her nev’i hisse senetlerinin kar payları, - İştirak hisselerinden doğan kazançlar, - Kurumların idare meclisi başkan ve üyelerine verilen kar payları.
Tam mükellef kurumlardan elde edilen ve yukarıda sayılan kar paylarının yarısı gelir vergisinden istisna olup, kalan tutar vergiye tabi gelir olarak dikkate alınacaktır. Beyana tabi başka gelirlerin bulunmaması halinde, gelir 15 bin YTL’yi aşıyor ise beyan edilecektir.
Beyan edilen tutar üzerinden hesaplanan gelir vergisinden, kurum bünyesinde karın dağıtımı aşamasında yapılan vergi kesintisinin tamamı mahsup edilecektir. Söz konusu kesinti oranı, halka açık olan ve olmayan tüm şirketler için %10 olarak uygulanmakta olup, mahsup sonrası kalan tutar genel hükümler çerçevesinde ret ve iade edilecektir.
Kurumların 31/12/1998 ve daha önceki tarihlerde sona eren hesap dönemlerinde elde ettikleri kazançlarını dağıtmaları halinde, gerçek kişilerce elde edilen bu kar payları, tutarı ne olursa olsun yıllık beyanname ile beyan edilmeyecektir.
01/01/1999-31/12/2002 tarihleri arasında sona eren hesap dönemlerine ilişkin olup, kurumlar vergisinden istisna edilmiş kazançlar ile Gelir Vergisi Kanununun Geçici 61 inci maddesi kapsamında vergi kesintine tabi tutulmuş olan yatırım indirimi istisnasından yararlanan kazançların dağıtılması halinde, gerçek kişilerce elde edilen kar paylarının net tutarına elde edilen kar payının 1/9’u eklendikten sonra bulunan tutarın yarısı vergiye tabi gelir olarak dikkate alınacaktır. Beyan edilen tutarın 1/5’lik kısmı hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilecektir.
KİMLER BEYANNAME VERECEK?
2005 yılında beyan edilmesi gereken menkul sermaye iradı elde edenler yıllık beyanname verecektir. Yıllık beyanname ile beyan edilmesi gereken menkul sermaye iratlarından bazılarına ilişkin bilgiler aşağıda tablo halinde gösterilmiştir.
Bu tablo, mükelleflerin menkul sermaye iratları dışında, beyanı gereken başkaca gelirlerinin olmadığı varsayılarak hazırlanmıştır.

MENKUL KIYMETLER VE DİĞER SERMAYE PİYASASI ARAÇLARI 1/1/2006 TARİHİNDEN İTİBAREN NASIL VERGİLENDİRİLECEK?
Menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılması ve elde tutulması sürecinde elde edilen gelirler ile mevduat faizleri, repo gelirleri ve özel finans kurumlarından elde edilen gelirler banka ve aracı kurumlar vasıtasıyla tevkifat yapılmak suretiyle tek bir oranda (%15) vergilendirilecek olup, bu gelirler için tutarı ne olursa olsun gerçek kişilerce yıllık ve münferit beyanname verilmeyecektir. Diğer gelirlerin beyanı halinde de bu gelirler beyannameye dahil edilmeyecektir.
Ancak;
- 01/01/2006 tarihinden önce ihraç edilmiş her nevi tahvil ve Hazine bonoları ile Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerin elde tutulması veya elden çıkarılması suretiyle sağlanan gelirler ile,
- 01/01/2006 tarihinden önce iktisap edilmiş menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılması ve elde tutulması sürecinde elde edilen gelirlerin,
vergilendirilmesinde yeni sisteme göre %15 oranında tevkifat yapılmayacak olup, söz konusu gelirler 31/12/2005 tarihinde geçerli olan eski hükümlere göre vergilendirilecektir.
YURT DIŞINDA YAŞAYAN VATANDAŞLARIMIZ HANGİ DURUMDA BEYANNAME VERECEK?
Çalışma veya oturma izni alarak altı aydan daha fazla bir süredir yurt dışında yaşamakta olan Türk vatandaşları, Türkiye’de elde ettikleri vergi kesintisine tabi menkul sermaye iratları için tutarı ne olursa olsun beyanname vermeyeceklerdir. Bu vatandaşlarımız Türkiye’de elde ettikleri ve vergi kesintisine tabi tutulmamış menkul sermaye iratları için beyanname vereceklerdir.
AİLE BİREYLERİNİN ELDE ETTİĞİ MENKUL SERMAYE İRATLARININ BEYANI NASIL OLACAK?
Menkul sermaye iradı elde eden aile bireylerinin (eş ve çocuk) beyanname verip vermeyeceği, her bireyin kendi durumu önceki bölümlerde yapılan açıklamalar çerçevesinde değerlendirilerek belirlenecektir. Beyan edilmesi gereken herhangi bir gelirin varlığı halinde beyanname, geliri elde eden aile bireyi adına düzenlenerek imzalanacaktır.
Beyanname vermek zorunda olan kişinin küçük veya kısıtlı olması ya da mümeyyiz olmaması hallerinde beyanname, yine geliri elde eden adına düzenlenmekle birlikte, bu kişiler adına veli, vasi veya bu kişileri temsile yetkili kayyım tarafından imzalanacak ve hangi sıfatla imzalandığı beyannamede belirtilecektir.
BEYANNAME NE ZAMAN VE NEREYE VERİLECEK?
1 Ocak- 31 Aralık 2005 döneminde elde edilen beyana tabi menkul sermaye iratlarının 2006 yılının Mart ayının (1 Mart – 15 Mart) onbeşinci günü akşamına kadar verilecek gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gerekmektedir.
Beyanname mükellefin ikametgahının bulunduğu yer vergi dairesine verilecektir.
KESİLEN VERGİLERİN MAHSUBU NASIL YAPILACAK?
Menkul sermaye iratları üzerinden kesilen vergilerden beyannameye dahil edilen gelire isabet eden kısım, beyanname üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilecektir. Kar paylarının beyan edilmesi durumunda ise, beyan edilen tutar üzerinden hesaplanan gelir vergisinden, kar paylarının dağıtımı aşamasında kurum bünyesinde yapılan vergi kesintisinin tamamı mahsup edilecektir.
BEYANNAMENİN DOLDURULMASINDA PARA BİRİMİ OLARAK YENİ TÜRK LİRASI ESAS ALINACAKTIR.
2005 yılında elde edilen gelirler için 2006 yılında verilecek gelir vergisi beyannamelerinin doldurulmasında Yeni Türk Lirası para birimi esas alınacaktır.
VERGİ NE ZAMAN VE NEREYE ÖDENECEK?
Beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisi, 2006 yılının Mart ve Temmuz aylarında iki eşit taksitte ödenecektir.
Hesaplanan vergi, mükellefin bağlı olduğu vergi dairesine ödenebileceği gibi, vergi tahsiline yetkili banka şubelerine de ödenebilecektir.
2005 TAKVİM YILI GELİRLERİNE UYGULANACAK VERGİ TARİFESİ 6.600 Yeni Türk Lirasına kadar %20 15.000 Yeni Türk Lirasının 6.600 lirası için 1.320 lira fazlası %25 30.000 Yeni Türk Lirasının 15.000 lirası için 3.420 lira fazlası %30 78.000 Yeni Türk Lirasının 30 .000 lirası için 7.920 lira fazlası %35 78.000 Yeni Türk Lirasının fazlasının 78.000 YTL lirası için 24.720 lira fazlası %40
KONUYA İLİŞKİN ÖRNEKLER
ÖRNEK 1: (26/07/2001 Tarihinden Önce TL Cinsinden İhraç Edilen Devlet Tahvili Faiz Gelirinin Beyanı)
Bay (A) 26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilmiş olan Devlet tahvilinden 2005 yılında brüt 35 bin YTL tutarında faiz geliri elde etmiştir. Elde edilen Devlet tahvili faiz gelirine indirim oranı uygulandıktan sonra kalan tutar [35.000 YTL– (35.000 YTL X %53,7) ] = 16.205 YTL
Söz konusu tahvilin ihraç tarihi 26/07/2001 tarihinden önce olduğundan 174.033,88 YTL istisna da uygulanmayacak olup, elde edilen gelir beyan sınırı olan 15 bin YTL aştığından beyan edilecektir.
Bu durumda ödenecek vergi aşağıdaki gibi olacaktır.
Devlet tahvili faizi ........................................... : 35.000 YTL İndirim oranına isabet eden tutar (35.000 YTL x %53,7=) 18.795 YTL İndirim oranına isabet eden tutar (35.000 YTL x %53,7=) ................................. : 16.205 YTL Hesaplanan vergi (ödenecek vergi) .................. : 3.781,5 YTL
ÖRNEK 2: (26/07/2001 Tarihinden Önce Döviz Cinsinden İhraç Edilen Devlet Tahvili (Eurobond) Faiz Gelirinin Beyanı)
Bay (B), 26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilmiş olan döviz cinsinden Devlet tahvilinden 2005 yılında 13 bin YTL faiz geliri elde etmiştir.
Devlet tahvili faiz geliri sıfır oranda vergi kesintisine tabidir.
Bay (B)’nin elde ettiği faiz geliri, döviz cinsinden Devlet tahvilinden kaynaklandığı için bu gelire indirim oranı uygulanmayacaktır. Devlet tahvili faiz geliri, sıfır oranında vergi kesintisine tabi olduğundan ve tutarı beyan sınırı olan 15 bin YTL’yi aşmadığından yıllık beyanname verilmeyecektir.
ÖRNEK 3: (26/07/2001 Tarihinden Sonra İhraç Edilen Devlet Tahvili Faiz Geliri ile İşyeri Kira Gelirinin Beyanı)
Bayan (C), 2005 yılında ihraç tarihi 30/09/2004 olan Devlet tahvilinden 400 bin YTL faiz geliri ile işyeri olarak kiraya verdiği gayrimenkulundan 30 bin YTL brüt kira geliri elde etmiştir. İşyeri için ödenen kira bedelleri üzerinden 6.600 YTL’lik gelir vergisi kesintisi yapılmıştır.
Bayan (C) işyeri kira geliri ile ilgili olarak götürü gider yöntemini seçmiştir.
Bayan (C)’nin elde ettiği faiz geliri, Devlet tahvili Türk Lirası cinsinden olduğu ve ihraç tarihi 26/07/2001 tarihinden sonraki bir tarihi taşıdığından hem indirim oranı hem de istisna uygulanacak olup, kalan tutar ile işyeri kira geliri tutarı 15 bin YTL’lik beyan sınırını aştığı için Devlet tahvili faiz geliri ve işyeri kira geliri beyan edilecektir.
Hesaplama aşağıdaki gibi olacaktır. Devlet tahvili faizi : 400.000 YTL İndirim oranına isabet eden tutar : 214.800 YTL (400.000 YTL x %53,7=) Kalan Tutar : 185.200 YTL (400.000 YTL-214.800 YTL) İstisna : 174.033,88 YTL Kalan tutar : 11.166,12 YTL (185.200 YTL-174.033,88 YTL) Gayrimenkul sermaye iradı (işyeri) : 30.000 YTL Götürü gider (%25) : 7.500 YTL Safi kira geliri : 22.500 YTL TOPLAM GELİR : 33.666,12 YTL (11.166,12 YTL + 22.500 YTL =) Hesaplanan vergi : 9.203,14 YTL Kesinti Yoluyla Ödenen Vergi : 6.600 YTL Ödenecek Vergi : 2.603,14 YTL
ÖRNEK 4: (26/07/2001 Tarihinden Önce TL Cinsinden İhraç Edilen Devlet Tahvili Faiz Geliri ile Birden Fazla İşverenden Elde Edilen Ücret Gelirlerinin Beyanı)
Bayan (D) 26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilmiş olan Devlet tahvilinden 2005 yılında 60 bin YTL tutarında faiz geliri elde etmiştir. Bayan (D) ayrıca üç ayrı işverenden ücret geliri elde etmekte olup, ücret gelirlerinin tamamı tevkif suretiyle vergilendirilmiştir. (Yıl içerisinde tevkif suretiyle ödenen vergilerin, hesaplanan vergiden düşüleceği tabiidir.)
Ücret gelirleri aşağıdaki gibidir:
Birinci işverenden alınan ücret …………..: 40.000 YTL İkinci işverenden alınan ücret ……………: 7.000 YTL Üçüncü işverenden alınan ücret ………...: 9.000 YTL
Birinci işverenden alınan ücret geliri hariç, diğer ücretlerin toplamı 15 bin YTL beyan sınırını aştığı için her halükarda ücret gelirleri beyan edilecektir. Ayrıca, diğer gelir unsurlarıyla birlikte ücret gelirinin de beyan edilmesi durumunda toplam vergiye tabi gelir üzerinden genel tarifeye göre gelir vergisi hesaplanacak daha sonra ise matrahın ücret gelirinden teşekkül eden kısmına %5 oranında gelir vergisi hesaplanarak ilk hesaplanan gelir vergisi tutarından düşülecektir.
Bayan (D)’nin 26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilmiş olan Devlet tahvili faiz gelirine indirim oranı uygulandıktan sonra kalan tutarı [60.000 YTL – (60.000 YTL x %53,7) ]= 27.780 YTL olmaktadır. Söz konusu tahvilin ihraç tarihi 26/7/2001 tarihinden önce olduğundan 174.033,88 YTL’lik istisna uygulanmayarak beyana dahil edilecektir.
Buna göre Bayan (D)’nin 2005 yılı beyanı aşağıdaki gibi olacaktır.
Devlet tahvili faizi : 60.000 YTL İndirim oranına isabet eden tutar : 32.220 YTL (60.000 YTL x % 53,7=) Kalan Tutar : 27.780 YTL (60.000 YTL – 32.200 YTL=) Üç işverenden alınan ücret geliri toplamı : 56.000 YTL TOPLAM GELİR : 83.780 YTL (27.780 YTL+56.000 YTL =) Hesaplanan vergi : 27.032 YTL Mahsup Edilecek Ücret Vergisi 2.800 YTL (56.000.000.000x % 5=) Hesaplanan Vergi : 24.232 YTL
ÖRNEK 5: (Kar Paylarının Beyanı)
Bay (E), tam mükellef bir kurum olan (Z) Anonim Şirketinden 2005 yılında brüt 100 bin YTL tutarında kar payı (temettü) elde etmiştir. Bu mükellefin başkaca geliri bulunmamaktadır.
Elde edilen kar payı kurum bünyesinde %10 nispetinde vergi kesintisine tabi tutulmuş olup, bu tutar 10 bin YTL dir.
Bay (E)’nin elde ettiği kar payının yarısı gelir vergisinden istisna olup, kalan yarısı 50 bin YTL dir. Bu tutar beyan sınırı olan 15 bin YTL’yi aştığı için beyan edilecektir. Kurum bünyesinde yapılmış olan vergi kesintisinin tamamı hesaplanan vergiden mahsup edilecektir.
Bu durumda, ödenecek vergi aşağıdaki gibi olacaktır:
Kar payı : 100.000 YTL İstisna tutarı : 50.000 YTL (100.000 YTLx1/2=) KALAN TUTAR : 50.000 YTL Hesaplanan vergi : 14.920 YTL Mahsup edilecek vergi : 10.000 YTL Ödenecek vergi : 4.920 YTL
ÖRNEK 6: (26/07/2001 Tarihinden Önce TL Cinsinden İhraç Edilen Devlet Tahvili ve 26/07/2001 Tarihinden Sonra TL Cinsinden İhraç Edilen Hazine Bonosu Faiz Gelirlerinin Beyanı)
Bayan (F), 26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilmiş Devlet tahvilinden 2005 yılında 25 bin YTL, 30/11/2004 tarihinde ihraç edilmiş olan Hazine bonosundan ise 380 bin YTL faiz geliri elde etmiştir.
Devlet tahvili faiz gelirine 26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilmesi nedeniyle sadece indirim oranı uygulanacak olup, 174.033,88 YTL’lik istisnanın uygulanması mümkün değildir. 26/07/2001 tarihinden sonra ihraç edilmiş olan Hazine bonosu faiz gelirine ise, hem indirim oranı hem de 174.033,88 YTL’lik istisna uygulanacak olup, bu durumda hesaplama aşağıdaki gibi olacaktır:
Devlet tahvili faizi : 25.000 YTL İndirim oranına isabet eden tutar : 13.425 YTL (25.000 YTL x %53,7 =) Kalan Tutar : 11.575 YTL (25.000 YTL –13.425 YTL =) Hazine bonosu faizi : 380.000 YTL İndirim oranına isabet eden tutar : 204.060 YTL (380.000 YTL x %53,7 =)
Kalan tutar : 175.940 YTL (380.000 YTL – 204.060 YTL =) İstisna : 174.033,88 YTL Kalan tutar : 1.906,12 YTL (175.940 YTL – 174.033,88 YTL =) TOPLAM FAİZ GELİRİ : 13.481,12 YTL (11.575 YTL + 1.906,12 YTL =) Bayan (F)’nin 2005 yılında elde ettiği faiz gelirleri toplamı beyan sınırı olan 15 bin YTL’nin altında kaldığından beyan edilmeyecektir.
ÖRNEK 7: (26/07/2001 Tarihinden Önce İhraç Edilen Dövize Endeksli Devlet tahvili Faiz Geliri ile 26/07/2001 Tarihinden Sonra TL Cinsinden İhraç Edilen Hazine Bonosu Faiz Gelirlerinin Beyanı)
Bay (G), 26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilmiş olan dövize endeksli Devlet tahvilinden 2005 yılında 40 bin YTL, 26/07/2004 tarihinde ihraç edilmiş Türk Lirası cinsinden Hazine bonosundan ise 450 bin YTL’lik faiz geliri elde etmiştir.
Devlet tahvili faiz gelirine söz konusu tahvil dövize endeksli olduğu için indirim oranı (%53,7) uygulanmayacağı gibi, 26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilmesi nedeniyle 174.033,88 YTL’lik istisna da uygulanmayacaktır.
Türk Lirası cinsinden olan Hazine bonosu faiz gelirine ise hem indirim oranı hem de 174.033,88 YTL liralık istisna uygulanacak olup, bu durumda hesaplama aşağıdaki gibi olacaktır:
Devlet tahvili faizi : 40.000 YTL (Dövize endeksli) : 13.425 YTL Hazine bonosu faizi : 450.000 YTL (TL cinsinden) İndirim oranına isabet eden tutar : 241.650 YTL (450.000 YTL x %53,7 =) Kalan tutar : 208.350 YTL (450.000 YTL – 241.650 YTL =) İstisna : 174.033,88 YTL Kalan tutar : 34.316,12 YTL (208.350 YTL – 174.033,88 YTL=) TOPLAM FAİZ GELİRİ : 74.316,12 YTL (40.000 YTL + 34.316,12 YTL=) Hesaplanan vergi (ödenecek vergi) 23.430,64 YTL
ÖRNEK 8: (26/07/2001 Tarihinden Sonra TL Cinsinden İhraç Edilen Hazine Bonosu Faiz Geliri ve Değer Artış Kazancının Beyanı)
Bay (K), 02/02/2005 tarihinde iktisap ettiği (20/10/2004 tarihinde ihraç edilmiş) Hazine bonosundan 500 bin YTL faiz geliri ile aynı bonoların 800 bin YTL kısmının 10/06/2005 tarihinde 1.000.000 YTL elden çıkarılmasından 200 bin YTL değer artış kazancı elde etmiştir.
Bay (K)’nın elde ettiği menkul sermaye iradı (faiz geliri) ile değer artış kazançlarına ilişkin Hazine bonolarının ihraç tarihi 26/07/2001 tarihinden sonraki bir tarihi taşıdığından 174.033,88 YTL liralık istisna uygulanacaktır.
İstisna; faiz gelirleri açısından indirim oranı, elden çıkarma dolayısıyla elde edilen diğer kazançlar açısından maliyet bedelinin (iktisap bedeli) endekslenmesi uygulandıktan sonra bulunan tutara uygulanacaktır.
Tefe Oranları; 2005 Ocak- 8.328,42 2005 Mayıs-8.647,64
Bu durumda, Bay (K)’nın beyanı aşağıdaki gibi olacaktır:
Hazine bonosu faizi : 500.000 YTL İndirim oranına isabet eden tutar : 268.500 YTL (500.000 YTL x %53,7=) Kalan tutar : 231.500 YTL (500.000 YTL –268.500 YTL =) Elden çıkarma bedeli : 1.000.000 YTL Artış katsayısı(8.647,64/8.328,42=) 1,0383 Endekslenmiş maliyet bedeli : 830.640 YTL (800.000 YTL x 1,0383 =) Değer artış kazancı : 169.360 YTL (1.000.000 YTL – 830.640 YTL =) TOPLAM TUTAR : 400.860 YTL (231.500 YTL +169.360 YTL =) İstisna : 174.033,88 YTL Kalan tutar : 226.826,12 YTL (400.860 YTL – 174.033.88 YTL =) Hesaplanan vergi (ödenecek vergi) : 84.250,45 YTL
Çözümlü Örnek: Ekte yer alan Beyannamenin doldurulmasında 7 No’lu örnek esas alınmıştır.
ELDEN VERİLEN YILLIK GELİR VERGİSİ BEYANNAMESİNİN DOLDURULMASINDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR
Beyanname; ¨KARBON KAĞIDI KULLANILMADAN iki örnek doldurulacaktır. Fotokopi ile çoğaltılan beyannameler kesinlikle kullanılmayacaktır. ¨Mavi veya siyah tükenmez kalem kullanılarak BÜYÜK MATBAA HARFLERİ ile doldurulacaktır. ¨Kurşun kalem kesinlikle kullanılmayacaktır. ¨Her kutuya bir harf veya rakam yazılacaktır. ¨Silinti ve kazıntı yapılmayacak, beyanname katlanmayacak ve buruşturulmayacak, okunaklı düzenlemeye özen gösterilecektir. ¨Rakamlar arasına herhangi bir işaret konulmayacaktır. BİLGİLER İLGİLİ ALANA SIĞDIĞI KADAR YAZILACAKTIR. ¨Sayısal ifadeler Romen rakamı ile yazılmayacaktır. ¨Alfabetik karakterler sola, sayısal karakterler sağa yanaşık olarak yazılacaktır. ¨Kelimeler arasında bir karakter boşluk bırakılacaktır. ¨Noktalama işaretinden sonra boşluk bırakılmayacaktır. 1- 4 No’lu alanlara kimlik bilgileri, nüfus cüzdanında yazılı olduğu şekilde ve kısaltmadan aynen yazılacaktır. Kimlik bilgilerinin ayrılan alana sığmaması durumunda, isimler sığdığı kadarıyla yazılacaktır. 5 No’lu doğum yeri alanına, İLÇE ADI YAZILACAKTIR. İLÇENİN AYRI BİR ADI YOKSA İL ADI YAZILACAKTIR. KÖY VE BUCAK İSMİ YAZILMAYACAKTIR. 6 No’lu uyruğu alanına, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olanlar T.C rumuzunu, başka ülke tabiyetinde olanlar ise, ülkelerinin Uluslararası Trafik Kodunu yazacaklardır. 7 No’lu alanda doğum tarihi gün, ay ve yıl olarak belirtilecektir. 9 No’lu mesleği alanına mükellefin esas uğraş konusu yazılacaktır. Birden fazla meslekle uğraş söz konusu ise ağırlıklı olan yazılacaktır. 11-12 No’lu adres alanına mahalle, cadde / sokak bilgileri yazılacak ve POSTA KODU muhakkak belirtilecektir. Varsa telefon numarası alan kodu ile birlikte yazılacaktır. Adres bilgileri açık bir şekilde alanlara sığıyorsa kısaltma yapmadan yazılacaktır. Alanlara sığmaması halinde anlaşılır kısaltmalar yapılabilir. KİRA GELİRİ ELDE EDENLER İÇİN YILLIK GELİR VERGİSİ BEYANNAME DÜZENLEME REHBERİ (2006)

v Kira Gelirleri Olanlar, Bu Gelirlerini Mart Ayının 15 inci Günü Akşamına Kadar Beyan Edeceklerdir.
v Sadece Kira Gelirlerini Beyan Edecek Olanlar, Tek Sayfalık Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesini Dolduracaklardır.
v Mesken Kira Gelirlerinin 2.000 Yeni Türk Lirası Vergiden Müstesnadır.
v Kira Geliri Elde Edenler, Bu Gelirlerini Beyan Etmedikleri veya Eksik Beyan Ettikleri Takdirde 2.000 Yeni Türk Liralık İstisnadan Yararlanamayacaktır.
v Kira Gelirinin Yanında Ticari, Zirai veya Mesleki Kazancını Beyan Etmek Zorunda Olanlar, 2.000 Yeni Türk Liralık İstisnadan Yararlanamazlar.
KİRA GELİRİ NEDİR?
Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde yazılı mal ve hakların (Arazi, bina, haklar, motorlu taşıtlar vs.) kiraya verilmesinden elde edilen gelirler “gayrimenkul sermaye iradı” olarak adlandırılırlar ve belli koşullarda gelir vergisine tabi tutulurlar. Bu mal ve hakların kira gelirlerinin hangi hallerde ve nasıl vergilendirileceği konusu Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesini izleyen maddelerinde açıklanmaktadır.
KİRA GELİRİ ELDE EDEN KİŞİNİN VERGİ MÜKELLEFİYETİ HANGİ HALLERDE DOĞAR?
Vergi mükellefiyeti, yukarıda yazılı mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyedleri, irtifa ve intifa hakkı sahipleri ile kiracıları tarafından işyeri, mesken ve benzeri şekillerde kullanılmak üzere bu mal ve hakların kiraya verilmeleri sonucunda kira geliri elde etmeleri nedeniyle doğar. Elde edilen bu kira gelirleri “gayrimenkul sermaye iradı” olarak vergiye tabi tutulur.
KİRA GELİRİ NE ZAMAN ELDE EDİLMİŞ SAYILACAKTIR?
Mükelleflerce bir takvim yılı içinde o yıla veya geçmiş yıllara ait olarak nakden veya aynen tahsil edilen kira bedelleri o yılda elde edilmiş gelir kabul edilecektir. Örneğin 2002, 2003 ve 2004 yılları kira gelirleri topluca 2005 yılında tahsil edilirse; 2005 yılının geliri olarak dikkate alınacaktır.
Ancak, gelecek yıllara ait olup peşin tahsil edilen kira bedelleri, ilgili yılın geliri olarak kabul edilerek ilgili yıllarda beyan edilir. Örneğin; 2005, 2006 ve 2007 yılları kira gelirleri topluca 2005 yılında tahsil edilirse; her yıla ait kira bedeli ilgili yılda beyan edilecektir.
Döviz cinsinden kiraya verme işlemlerinde tahsilatın yapıldığı tarihteki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru esas alınarak gayri safi hasılat belirlenir. Borsada rayici yoksa Maliye Bakanlığı tarafından saptanan kur üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilir.
Kiranın ayni olarak alınması halinde, tahsil edilen kiralar Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre emsal bedeli ile paraya çevrilir.
GAYRİMENKUL SERMAYE İRADINDA VERGİ TEVKİFATI
Gayrimenkulleri işyeri olarak kiralayan kişi ve kuruluşlar, kira ödemeleri üzerinden gelir vergisi kesintisi yapacaklardır. Yani işyerinin kiracıları, ödeyecekleri kira üzerinden vergi keseceklerdir.
Kimlerin vergi kesintisi yapmak zorunda olduğu Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde sayılmıştır. Buna göre işleriyle ilgili olarak yapmış oldukları ödemelerden vergi kesintisi (tevkifat) yapmak zorunda olanlar şunlardır.
- Kamu idare ve müesseseleri, - İktisadî kamu müesseseleri, - Sair kurumlar, - Ticaret şirketleri, - İş ortaklıkları, - Dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleri, - Kooperatifler, - Yatırım fonu yönetenler, - Gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, - Zirai kazançlarını bilanço veya ziraî işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler.
Kiracı olan bu kişi ve kuruluşlar, yaptıkları kira ödemelerinin brüt tutarı üzerinden %22 oranında gelir vergisi kesintisi yapmak zorundadırlar.
Bu vergi kesintisi, gelecek aylara veya yıllara ait olmak üzere peşin ödenen kira bedeli üzerinden de yapılacaktır. Örneğin 3 aylık veya 2 yıllık işyeri kirası peşin tahsil edildiğinde, bu durumda peşin tahsil edilen kiranın tamamı vergi kesintisine tabi tutulacaktır.
Ancak, gayrimenkulü kiralayan mükellef basit usulde vergiye tabi ise; kira ödemesi üzerinden her hangi bir vergi kesintisi yapılmaz. Bu durumda gayrimenkulden elde edilen kira geliri ikinci şekilde vergilendirilir. Yani yıllık beyanname ile beyan edilir.
Kiraya verilen gayrimenkulün hem mesken ve hem de işyeri olarak kullanılması halinde ise; kiralanan yerin tamamı veya bir kısmı işyeri olarak kullanıldığı sürece, kira bedelinin tamamı vergi kesintisine tabi olacaktır.
Diğer taraftan, 2005 takvim yılında elde edilen işyeri kira gelirlerinin brüt tutarının 15.000 YTL’yi aşması halinde, yıllık beyanname verilecektir. Ancak, bu durumda daha önce kesinti yoluyla ödenen vergiler beyanname üzerinden mahsup edilecektir.
KİMLER BEYANNAME VERECEK?
Beyana tabi geliri sadece gayrimenkul sermaye iradından ibaret olan mükelleflerden;
¨ Bir takvim yılı içinde elde ettiği konut kira geliri, istisna tutarını [2.000 Yeni Türk Lirasını] aşanlar, ¨ İşyeri kira gelirleri üzerinden vergi kesintisi yapılanlardan, kira gelirlerinin brüt tutarı beyanname verme sınırını [2005 yılı için 15 bin Yeni Türk Lirasını] aşanlar,
Beyanname verme sınırı olan 15 bin Yeni Türk Lirasının aşılıp aşılmadığının tespitinde, gelir vergisi tevkifatına tabi kira gelirleri ile mesken kira gelirinin gelir vergisinden istisna edilen tutarı aşan kısmı birlikte dikkate alınacaktır.
¨ Bir takvim yılı içinde elde ettiği, tevkifata ve istisna uygulamasına konu olmayan gayrimenkul sermaye iratları toplamı 800 Yeni Türk Lirasını aşanlar,
¨ Diğer mal ve haklardan kira geliri elde edenler.
Eşler ve çocukların kira gelirleri ayrı beyanname ile beyan edilir.
KİMLER SADECE GAYRİMENKUL SERMAYE İRADINI BEYAN EDECEK?
Bir önceki bölümde belirtilen mükellefler kira gelirlerini, “beyana tabi geliri sadece gayrimenkul sermaye iradından ibaret olanlar için” hazırlanmış olan yıllık gelir vergisi beyannamesi (1001 B) ile beyan edeceklerdir.
Beyana tabi geliri ile birlikte aşağıdaki gelirlerin de elde edilmesi halinde, yukarıda belirtilen beyanname doldurulur ve sadece kira geliri beyan edilir.
¨ Tevkifata tabi tutulmuş mevduat faizleri, repo gelirleri, özel finans kurumlarınca kâr ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kâr payları ile menkul kıymetler yatırım fonları katılma belgelerine ödenen kâr payları,
¨ Tek işverenden alınan tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretler,
¨ Gerçek usulde tespit edilmeyen zirai kazançlar,
¨ İstisna hadleri içinde kalan kazanç ve iratlar.
DAR MÜKELLEFLER HANGİ DURUMDA SADECE KİRA GELİRİNE İLİŞKİN YILLIK GELİR VERGİSİ BEYANNAMESİ VERECEKLER?
Türkiye’de yerleşmiş olmayan gerçek kişiler (çalışma veya oturma izni alarak 6 aydan daha fazla bir süredir yurtdışında yaşayan Türk vatandaşları bu kişilere dahildir